Rabiye qadir xanimdin özi qarilan'ghan kitabqa inkas: Uyghurlar bölgünchi emes, musteqilchi

Muxbirimiz shöhret hoshur
2016-08-26
Share
rabiye-xanim-qarilanghan-kitab.jpg Uyghur milliy herikiti rabiye qadir xanimni qarilap yézilghan "Rabiye qadirning heqiqiy qiyapiti" namliq kitabning muqawisi.
RFA/Shöhret Hoshur


Uyghur milliy herikiti rehbiri rabiye qadir xanim heqqide yézilghan "Rabiye qadirning sirliq qiyapitini échish" namliq kitabta, kitabning yézilish meqsiti heqqide "Hazirgha qeder amérikidimu nahayiti az ademler chüshinidighan heqiqiy rabiye qadirni eks ettürüsh üchün" déyilgen. Kitabta bashtin - axir rabiye qadir xanimning kishilik hoquq tonigha orunuwalghanliqi, emeliyette bolsa meqsitining xitayni parchilash ikenliki yeni bölgünchi ikenliki köp qétim tekitlen'gen.

Muxbirimiz shöhret hoshur bügün rabiye qadir xanim bilen bu kitabtiki bölgünchi eyiblimisi heqqide söhbet élip bardi.

So'al: heqqingizde yézilghan "Rabiye qadirning sirliq qiyapitini échish" dégen bu kitabta, bu kitabning meqsiti : "Ammigha heqiqiy, hazirgha qeder amérikidimu nahayiti az ademler chüshinidighan, rabiye qadirni eks ettürüsh" déyiliptu we kitabta köp tekitligen nuqta, sizning ghayingizning Uyghur rayonini xitaydin ayrip chiqip kétish ikenliki, yeni sizning bir "Bölgünchi" ikenlikingiz iken, kitabtiki bu eyiblimige qandaq qaraysiz?

Jawab: méning we méning wetinim sherqi türkistandiki xelqning xitay hakimiyiti astida yashashni xalimaydighanliqi we yiqilghan sherqi türkistan dölitini eslige keltürüsh üchün küresh qiliwatqanliqi taghdek bir ré'alliq, bu arzu amérika musteqilliq xitabnamiside teriplen'gendek, bizning munazire qilinmas we chéqilalmas bolghan erkin yashash heqqimiz, bu b d t kishilik hoquq xitabnamiside étirap qilin'ghan öz teqdirimizni özimiz belgilesh heqqimiz. Méning we sherqi türkistan xelqining musteqilliq telipi qanunluq we heqiqaniy telep, héchkimning méni yaki xelqimni bu heqiqaniy arzuyimiz we herikitimiz seweblik eyiblesh heqqi yoq.

So'al: undaqta, "Shundaq, men bölgünchi!"!" démekchimusiz?

Jawab: yaq, men bölgünchi emes, chünki, nöwettiki junggo, xitayning déginidek köp milletlik dölet, emma bu dölet, terkibidiki milletlerning erkin tallishi bilen emes, xitaylarning manju impiriyisige warisliq qilishi bilen dawamlashqan dölet. Terkibidiki héchqaysi bir milletke, tallash hoquqi bérilmigen, saylam hoquqimu bérilmigen, hetta xitay bilen bille yashash - yashimasliq heqqide bir ray sinashmu élip bérilmighan bir dölet. Bundaq ishghaliyetchi bir dölettin bölünüp chiqish, hergiz bölgünchilik emes, eger choqum bir nam bilen atash zörür bolsa, bu musteqilchiliq, erkinlikchilik.

So'al: kitabta sizning özingizni gherb dunyasigha kishilik hoquqchi dep perdazlap körsitiwatqanli'ingiz, yeni gherb dunyasini aldawatqanliqingiz we gherbning sizning xitayni parchilash gherizingizni bilmey qéliwatqanliqini yéziptu, rastinla pa'aliyitingiz dawamida, jümlidin gherb bilen söhbetlerde esli meqsitingizni, Uyghurlarning musteqilliq arzusini yoshurup qéliwatqan yaki ayap qéliwatqan ehwal barmu?

Jawab : aldi bilen eskertidighinim, kishilik hoquq telipi bilen musteqilliq telipi bir - birige zit telep emes, bir - birini toluqlaydighan, bezide bir - birini ichige alghan telepler. Bügün'ge qeder köpinche dölet we teshkilatlar men bilen resmiy söhbetleshkende, " biz siler üchün néme qilip béreleymiz?" dep sorawatidu؛ mendin " axiriqi ghayengler néme? " dep sorap ketmidi؛ belki menmu shunga aldimdiki dölet we teshkilatning küch - qudriti, imkani, xahishigha qarita teleplirimni otturigha qoyuwatimen. Teleplirimizning hemmini emes, bir qisimini we munasiwetlikini otturigha qoyuwatimen. Bu hergiz ghayimizni yoshurush emes. Elwette bezi chaghlarda, bolupmu ixtiyariy söhbetlerde Uyghur mesilisining hel qilghuch yoli néme dep soraydighanlar bar, menmu héch ikilenmey we kéchiktürmey " musteqilliq" dep jawab bérimen. Shunga gherb dunyasi Uyghur xelqining musteqilliq ghayisi barliqini, méningmu musteqilliq üchün heriket qiliwatqanliqimni bilidu, bu hergiz bir sir emes.

So'al: undaqta, xitay néme üchün kitabta sizni kishilik hoquq dawasi bilen özini pedezlidi, deydu, xitay sizning pa'aliyetliringizde musteqilliq ghayingizni ashkara otturigha qoyuwatqiningizdin xewersizmu?

Jawab: xewiri bar, qurultay nizamnamimizda millitimizning öz teqdirini özi belgilesh hoquqi üchün küresh qilidighanliqimiz ochuq yézilghan. Sherqi türkistan xitay teripidin toluq istla qilin'ghan. 1949 - Yilidin hazirgha qeder rayonda yüz bergen we dawamlishiwatqan qarshiliq heriketliri Uyghurlarning musteqilliq telipining ashkara xitap qilinishi, xitay peqet, bizni bölgünchilik bilen eyiblesh arqiliq, özlirining xitaydiki milletlerning öz teqdirini özi belgilesh mesilside héchqandaq bir küch bilen muzakirige olturmaydighanliqi heqqide signal bériwatidu.

So'al: qisqisi, nöwettiki xelq'ara weziyetke asasen Uyghur mesilisini kopinche hallarda insan heqliri mesilisi süpitide tonushturiwatimen, bu musteqilliq ghayimizni yoshurghanliq emes démekchimusiz?

Jawab: shundaq. Amérikida bir gep bar, " erkinlik bikarliq nerse emes" deydighan, bir milletning erkinliki menisidiki musteqilliqning bikarliq nerse emeslikini bilimen؛ shunga musteqilliq telipimizni peqet zörür tépilghan yerde dep kéliwatimen, her yerde emes. Eskertidighinim ishinimenki, dunya weziyiti bundaq kétiwermeydu؛ dunyadiki milletler küch tengpungluqi hazirqidek égiz - pes dawam qiliwermeydu. Sherqi türkistan mesilisini béyjingning iradisi boyichila emes, hem sherqi türkistan xelqiningmu iradisi boyiche muzakire qilidighan pursetler xitaydimu, xelq'aradimu uzun'gha qalmay choqum yétip kélidu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet