Яқуп қари: хитай әлчиханисиниң нәм хишиға дәссимәңлар

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2015-11-11
Share
seudi-xitay-konsul-uyghur-305.jpg Җиддәдики хитайниң баш консули ваң сөз қилмақта. Иляс тәрҗимидә. Сол тәрәптикиләр уйғур муһаҗирлар, оң тәрәптикиләр хитай муһаҗирлар. 2013-Йили феврал.
RFA/Qutluq Haji


Бултур мушу мәзгилләрдә сәуди әрәбистандики хәлқара ислам университетида оқуватқан бир түркүм уйғур оқуғучилар радиомизға хәт йезип, мәзкур мәктәпниң уйғур оқуғучилар рәиси, доктурант яқуп қариниң сәудидики хитай әлчиханиси билән болған алақиси үстидин шикайәт қилған иди. Шу чағда биз яқуп қарини зиярәт қилғинимизда, у өзиниң хитай әлчиханиси билән болған алақисини етирап қилған вә өзини ақлиған иди. Аридин бир йил өткәндә яқуп қари радиомизға телефон қилип, әйни чағда қилған сөзи вә тутқан йолиниң хата болғанлиқини баян қилди вә мәзкур пикригә түзитиш берип, муһаҗирәттики уйғурларни, җүмлидин уйғур оқуғучиларни хитай әлчиханисиға йеқинлашмаслиққа дәвәт қилди.

Соал: аңлисақ, өткән һәптә сәуди әрәбистан хәлқара ислам университетидики уйғур оқуғучиларни хитай әлчихана хадимлири келип йоқлапту, буниңдин хәвириңиз болдиму?

Җаваб: болди, шундақ, җүмә күни кәчтә келип көрүшүпту.

Соал: қанчилик оқуғучи қатнишипту?

Җаваб 16 - 15 чә оқуғучи қатнишипту.

Соал: мәктипиңлардики уйғур оқуғучиларниң сани қанчә?

Җаваб 100 әтрапида бар.

Соал: аңлисақ, мисирда оқуватқан уйғур оқуғучилар арисидиму хитай әлчиханиси билән қоюқ алақә қиливатқан, әлчихана паалийәтлиригә қатнишиватқанлар бар икән. Сиз бир сабиқ оқуғучилар рәиси болуш сүпитиңиз билән бу мунасивәткә қандақ қарайсиз?

Җаваб: муһими пәйғәмбәр әләйһиссалам "тәқва адәмгила арилашқин, немитиңниму тәқвалар йесун" дегән, динға дүшмәнлик қиливатқан, бизни милләт бойичә дүшмән көрүп йәр йүзидин йоқитиветимән дәватқанлар билән һәмдастихан болуш зөрүрийәтсиз.

Соал: чәтәлдә оқуватқан оқуғучиларниң қолида хитай паспорти бар, улар һеч болмиди дегәндә паспортини узартиш үчүн болсиму консулханиға беришқа мәҗбур, юқириқи гепиңиздин қариғанда паспортни узартиш үчүн әлчиханиға барса, буниң хата йери йоқ?

Җаваб: шундақ. Әмма шу ишни пүттүргүчә алдинип кәтмәсликкә диққәт қилиши керәк.

Соал: әмма хитай әлчиханилири уйғур оқуғучиларни дөләт байрими вә йеңи йил зияпәтлиригә, бәзидә зиярәт өмәклириниң зияпәтлиригә дәвәт қиливатқанлиқи һәққидә гәп бар, буниңға қандақ қарайсиз?

Җаваб: мениң бешимдинму өтти, хитай әлчихана хадимлири паспортни узартишни кәйнигә созиду, әлчиханимизға келип башлиқлиримизға әһвалиңни ейт, паспортуңни узартип бериду, дәйду; лекин мәқсити әлчиханиға апиривелип өзлири билән бир сорунда турғузувелиш, улар буни бир һөҗҗәт қилип тәшвиқати үчүн пайдилиниду, оқуғучиларниң җәмийәттики инавитини төкиду.

Шуңа уйғур оқуғучилар, яқ оқуғучиларла әмәс, уйғурлуқ, мусулманлиқ әхлақи билән яшимақчи болған адәм хитай консулханисидин, зөрүрийәт болмиса узақ туруши керәк.

Соал: сизни өткән йили зиярәт қилған чеғимизда, "әлчихана билән алақилишип турсақ, өз - ара чүшинишимиз илгири басиду, бизни хата чүшинип қалмайду, вәтәнгә қайтип хәлқимизгә хизмәт қилишимизға йол ечилиду" дегән идиңиз, бүгүн дегәнлириңиз пүтүнләй пәрқлиқ, буниң сәвәби немә?

Җаваб: шундақ, шу күни радиони аңлап өзүмниң гепидин өзүмму биарам болдум, бәкла юмшақ гәпләрни қилғинимға. У күни ундақ дейишим, мәктәптә докторлуқ оқушиға илтимас сунған идим, паспортумниң вақти тошуп кәткән иди, әлчиханидикиләргә паспортумни узартип беришни илтимас қиливатқан идим. Радиода гепим қаттиқ чиқип кәтсә, әлчиханидикиләр "биз сениң ишиңни пүттүрүп бериватсақ, сән бизгә қарши гәп қилдиң" дәп паспортумни рәт қиливәтмисун дедим. Йәнә бир тәрәптин, у чағда оқуғучилар рәиси идим, 100 дәк оқуғучимиз вәтәнгә барғанда башлиқиң бизгә қаршикән дәп уларға аваричилик болмисун дедим, йәнә бир тәрәптин, оқушум шәхсий өзүм үчүнла әмәс, миллитим, хәлқим үчүн болғандикин дәп ойлиған идим. Әмма немила қилай паспортумни узартип бәрмиди, әлчиханиға берипму бақтим, телефонму қилип бақтим, ялвуруп - йелинип бақтим, таштин су чиқмиди. Ахири паспортни тапшуруп беривәттим вә түрк вәтәндашлиқиға илтимас сундум, илтимасим тәстиқланди. Мән һазир түркийә вәтәндиши, әмма, мән уйғур, вәтиним, миллитим үчүн хизмәт қилишқа тәйярмән.

Соал: әйни чағдики сөзлириңиз радиода дейилгини үчүн, у сөзләр сәуди вә мисирда оқуватқан оқуғучиларға бәлгилик тәсир көрсәткән болуши мумкинмиду?

Җаваб: мәнму шундақ ойлаймән.

Соал: ундақта бүгүнки гәплириңизни оқуғучиларни ибарәт елишқа чақириш десәк боламду?

Җаваб: болиду. Тәҗрибәм шу: хитай әлчиханиси вәдә берип, һеч иш қилип бәрмәйду.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт