Шинҗаң университетиниң сабиқ мудири ташполат тейип "сиясий мәсилә" сәвәбидин тәкшүрүлмәктә

Мухбиримиз әзиз
2018-02-07
Share
tashpolat-teyip-qoshmaq-tughqini-1.jpg Ташполат тейип әпәнди қағилиқ наһийәсидики "қошмақ туғқини" муһәммәд һейт билән биллә. 2017-Йили 26-январ.
zr1718.com

2017-Йилиниң оттурилиридин башлап шинҗаң университетиниң сабиқ мудири, профессор ташполат тейипниң мәктәп мудирлиқидин қалдурулғанлиқи вә тутуп кетилгәнлики һәққидә түрлүк гәп-сөзләр тарқалған иди. Мухбиримизниң йеқинда әһвал ениқлашлири җәрянида шинҗаң университетидики алақидар органларниң хадимлири сабиқ мәктәп мудири ташполат тейипниң нөвәттә "тутуп турулуп тәкшүрүлүватқанлиқи" ни дәлиллиди.

"шинҗаң университети булақ көл тори" ниң хәвиригә қариғанда, 2017-йили 31-март күни уйғурлар дияридики әң алий билим юрти болған шинҗаң университетида "кадирлар йиғини" ечилған һәмдә ш у а р партком вә һөкүмәтниң "шинҗаң университетиниң асаслиқ рәһбәрлирини вәзипигә тәйинләш вә қалдуруш қарари" йәткүзүлгән. Мәзкур йиғинға ш у а р парткомниң муавин секретари ли пеңшинниң биваситә қатнишишиниң өзила бу қетимқи йиғинниң адәттики бир йиғин әмәсликидин бешарәт берәтти. Йиғинда ш у а р партком вә һөкүмәтниң мәхсус қарари оқуп өтүлгән һәмдә мәктәп мудири ташполат тейипниң вәзиписидин қалдурулғанлиқи, орниға вәли баратниң мәктәп мудирлиқиға тәйинләнгәнлики җакарланған.

Йиғинда 2010-йилидин буян шинҗаң университетиниң мудири болуп ишләватқан ташполат тейипниң партийә вә һөкүмәтниң түрлүк орунлаштурушлирини қәтий иҗра қилип кәлгәнлики, адәм тәрбийәләшни асас қилиштәк баш нишанда чиң туруп, рәһбәрлик қатлиминиң сиясий идийәви қурулушини чиң тутқанлиқи қатарлиқ төһпилиригә юқири баһа берилгән шуниңдәк униң бу төһпилиригә партийә вә һөкүмәтниң йүксәк еһтирам вә һөрмәт билдүридиғанлиқи билдүрүлгән иди.

Һалбуки "партийә вә һөкүмәт йүксәк еһтирам билдүргән" шәхс ташполат тейип даимлиқ қаидә бойичә өстүрүлүш орниға шу қетимлиқ йиғиндин кейин кишиләрниң нәзиридин бирақла ғайиб болған. Аридин узун өтмәй җәмийәттә ташполат тейипниң тутуп кетилгәнлики вә униң мәхпий бир җайға соланғанлиқи һәққидә миш-миш параңлар тарқилишқа башлиған. Параңларниң мәзмуни вә шәкли һәр хил болуп, бир-биридин пәрқлиқ иди. Бу һәқтики әһваллар тоғрилиқ һөкүмәт тәрәп һечқандақ мәлумат бәрмигәнлики үчүн һәқиқий әһвалниң раст-ялған икәнликиниму дәлилләш қийинға чүшкән иди. Аридин бир йилға йеқин вақит өткәндә радийомиз бу һәқтики бәзи тәпсилатларни ениқлашқа мувәппәқ болди.

Биз бу һәқтики әһвалларни ениқлап көрүш үчүн алди билән шинҗаң университетиниң "мәктәп мудири ишханиси" билән алақиләштуқ. Биз телефонни алған хизмәтчи хадимдин "сабиқ мәктәп мудири ташполат тейип қолға елинған" дегән учур һәққидә немиләрни билидиғанлиқини сориғинимизда, у өзиниң бу ишни чүшәндүрүп берәлмәйдиғанлиқини, бу ишниң тәпсилатидинму хәвири йоқлуқини ейтти. Биз униңдин бу һәқтә юқири дәриҗилик орунлардин бирәр уқтуруш чүшкән-чүшмигәнликини сориғинимизда у билмәйдиғанлиқини ейтип турувалди. Биз ташполат тейипниң немә хаталиқ өткүзгәнлики яки қандақ җинайәткә четилип қалғанлиқини сориғинимизда у: "һазир техи униң җинайити бекитилмиди. Бизгиму һечқандақ әһвални уқтурмиди. Шуңа мән билмәймән," деди. Биз униңдин ташполатниң һазир түрмидә яки "йепиқ тәрбийәләш мәркизи" дә икәнликини сориғинимизда, у өзиниң буниңдин хәвәрсиз икәнликини ейтти.
Арқидин биз шинҗаң университети кадирлар башқармиси билән алақиләштуқ. Хизмәтчи хадим өзиниң бу иштин хәвәрсиз икәнликини ейтти. Мәктәп мудириниң ишидин қандақларчә хәвәрсиз икәнликини сориғинимизда өзиниң бу гәпниң һөддисидин чиқалмайдиғанлиқини ейтти.

Шуниңдин кейин биз шинҗаң университети тәшкилат бөлүми билән алақиләштуқ. . . Хизмәтчи хадимлардин бири бу һәқтики соалларға җаваб берип, өзлиридәк аддий хизмәтчиләрниң бу ишлардин хәвәрсиз икәнликини, бу һәқтики соалларни дөләтниң мәхпийәтлик органлиридин вә қанун органлиридин сораш керәкликини ейтти.

Шуниң билән биз шинҗаң университетиниң аманлиқ вә қоғдаш ишлириға мәсул болған сақчи башқармисиға телефон қилдуқ. Телефонни алған сақчи хадимидин "ташполат тейипни қолға елишни силәр орунлиғанму?" дәп сориғинимизда, у өзлириниң бу ишқа арилашмиғанлиқини ейтти һәмдә бу хилдики соалларни дәп телефон урмаслиқни, өзиниңму бу һәқтә һечнәрсә дәп берәлмәйдиғанлиқини ейтти.

Ахирида биз шинҗаң университети қармиқидики интизам тәкшүрүш комитети билән алақиләштуқ. Бу йәрдики хизмәтчи хадимлардин бири бу һәқтики соалларға җаваб берәлмәйдиғанлиқини ейтип, "ташполат тейипниң нөвәттә техичә тәкшүрүлүватқанлиқини, әмма һазирчә техи униңға бирәр җинайәт бекитилип қолға елинмиғанлиқи" ни ейтти.

Алақидар материялларда көрситилишичә, ташполат тейип 1958-йили туғулған. Уйғур дияридики җуғрапийә саһәсидә әң көзгә көрүнгән уйғур зиялийлириниң бири болған ташполат 1992-йили японийәниң токйо тәбиий пәнләр университетидин йирақтин сезиш кәспи бойичә докторлуқ унвани алғандин кейин үрүмчигә қайтип кәлгән. 1993-Йили уйғурлардин чиққан әң яш профессорларниң бири сүпитидә шинҗаң университети җуғрапийә факултетиниң мудири, 1996-йили шинҗаң университетиниң муавин мудири, 2010-йилидин башлап шинҗаң университетиниң мәктәп мудири, қошумчә мәктәп парткоминиң муавин секретари болуп ишлигән. Бу җәрянда хитайниң ичкири өлкилиридики даңлиқ алий мәктәпләр вә оттура асия қатарлиқ җайлардики алий мәктәпләрдә көп қетим хизмәт зияритидә болған шуниңдәк уйғур җәмийитидә әң көп тәшвиқ қилинған "үлгилик шәхс" ләрдин бири болуп кәлгән иди.

Нөвәттә һәммидинму бәк кишиләрниң диққитини қозғаватқан нуқтиларниң бири, шинҗаң университетиниң мәктәп торидики "мәктәп мудирлириниң тарихи" дегән сәһипә болмақта. Униңда шинҗаң университетиниң асаси һесаблиниватқан, 1924-йили қурулған "шинҗаң русчә сиясий қанун мәктипи" дин тартип һазирқи "шинҗаң университети" ниң 2017-йилидики рәһбәрлиригичә болған мәзгилдики лю венлоң, шең шисәй, бурһан шәһиди, сәйпидин әзизи қатарлиқ мудирларниң тизимликидин 2010-йилидин 2017-йилиғичә ташполат тейип мәктәп мудири болған мәзгил вә униң исми чиқириветилгән. Һалбуки, хитай компартийәси вә пүткүл уйғур хәлқи "җаллат" дәп баһа бәргән милитарист шең шисәй мәктәп мудири болған икки йиллиқ тарихниң бу исимликкә киргүзүлүши буниң билән рошән селиштурма һасил қилған.

Нөвәттә профессор ташполатниң "сиясий" әйибләш билән тәкшүрүлүватқанлиқи ениқ болсиму, әммә буниң тәпсилати намәлум. Әмма көп қисим кишиләр униң уйғур диярида өткән бирнәччә йилда әвҗ елишқа башлиған "икки йүзлимичиләрни тартип чиқириш" һәрикитиниң қурбани болған болуши мумкинликини, болупму униң һөкүмәт органлири иҗра қилған бир қатар принсипаллиқ мәсилилиридә "актип маслашмаслиқ" позитсийәсидә болған болуши мумкинликини пәрәз қилмақта.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт