Xitay tetqiqatchi: "'terbiyilesh merkezliri' Uyghur rayonidiki yoshurun xewpni yoqitish üchün quruldi"

Muxbirimiz shöhret hoshur
2018-07-25
Élxet
Pikir
Share
Print
Xotendiki melum yépiq terbiyelesh orni.
Xotendiki melum yépiq terbiyelesh orni.
Social Media

Uyghur aptonom rayonluq partiye mektipining tetqiqatchisi chyu yüenyüen Uyghur diyaridiki lagérlar heqqide chongchingda chiqidighan bir torbette élan qilghan doklatida lagérlarning Uyghur rayonida 2014‏-yildin bashlap élip bérilghan 3 yilliq qattiq zerbe dolqunining netijisini mustehkemlesh, bolupmu qattiq zerbe dolqunida narazi bolghan a'ililerning weqe chiqirip qoyushining aldini élish, yeni yoshurun bir xewpni yoqitish üchün qurulghanliqini ilgiri sürgen. Uning bu doklatida Uyghur diyaridiki lagérlarning ichki ehwali heqqidiki bir qisim uchurlarmu ashkara qilin'ghan.

Hörmetlik radi'o anglighuchilar, chongchingdiki wéypu tetqiqat merkizining tor bétide élan qilin'ghan mezkur doklatta Uyghur rayonining "Térrorluq ewjige chiqqan, bölgünchilikke zerbe bérish kürishi keskinleshken we amma özini islah qilishning tolghiqini bashtin kechürüwatqan murekkep we nazuk bir siyasiy weziyette turuwatqanliqi" bayan qilin'ghan. Doklatta déyilishiche, Uyghur rayonida atalmish "Diniy esebiylik" tin yuqumlan'ghan kishiler köp bolghanliqi üchün, uning üstige yéqinqi 3 yilliq yeni 2014‏-, 2015‏- we 2016‏-yillardiki "Qattiq zerbe bérish" dolqunida köp sanda kishiler zerbige uchrighanliqi üchün jem'iyette bir türküm kishilerning, bolupmu a'ile ezaliri zerbige uchrighan kishilerning topliship weqe chiqirish xewpi tughulghan. Shunga da'iriler 3 yilliq qattiq zerbining méwisini mustehkemlesh üchün herqaysi "Terbiyilesh merkezliri" ni tesis qilghan. Terbiyilep özgertishning uzun mezgillik bir jeryan ikenliki eskertilgen bu doklatta lagérlar heqqide hazirgha qeder téxi ashkarilanmighan yaki musteqil axbarat wasitiliri teripidin ashkarilan'ghan bolsimu, emma xitay da'iriliri téxiche yoshurup kéliwatqan bir qisim melumatlar ochuqchiliqqa chiqqan. 

Ilgiriki ehwal igileshlirimiz dawamida korlidiki bir milletler ittipaqliqi ülgisi korlida qamaqxana we türmilerning "Terbiyilesh merkezliri" ornida ishlitiliwatqanliqini bayan qilghan idi. Mezkur doklatta Uyghur rayonidiki lagérlarning bezilirining ilgiri qamaqxana, tutup turush merkizi, saqchilarning meshiq zali yaki kespiy téxnika mektipi ikenlikini, yene bir qismining bolsa yéngidin tesis qilin'ghanliqini bayan qilghan. 

Ilgiriki éniqlashlirimizda yene bezi kent mudirliri lagérgha apiriliwatqanlarning yuqiridin chüshken tizimlik we san wezipisige asasen élip bériliwatqanliqini bayan qilghan idi. Mezkur doklatning lagérdiki mesililer heqqidiki qismida atalmish terbiyelen'güchiler namzatini "Kent körsitish, yéza tekshürüsh we nahiye békitish" tedbiri qolliniliwatqanliqi, bezi kent mudirlirining özliri bilen shexsiy zidiyiti bolghan kishilernimu namzatlar qatarigha kirgüzüwétip barghanliqini yazghan. 
Ilgiriki éniqlashlirimiz dawamida bezi xadimlar lagérgha adem apirish üchün belgilen'gen san we nisbet barliqini bayan qilghan. Yene beziler lagérgha adem apirishta san wezipisi yoqluqini bayan qilghan idi. Mezkur doklatta qandaq kishilerni "Terbiyilesh" heqqide éniq ölchem bolmighachqa bezi jaylarda xadimlarning san toldurushqa aldirap kétip, terbiyelen'güchilerning da'irisini kéngeytiwetkenlikini ashkarilighan.

Doklatta déyilishiche, "Esebiylikke qarshi terbiyilep özgertish" herikitining tejribidin ötken misali bolmighanliqi üchün herqaysi jaylargha öz aldigha ish élip bérish hoquqi bérilgen. Bu sewebtin "Yépiq terbiyilesh herikiti" de oxshimighan usul we oxshimighan netijiler körülgen. Mesilen, bezi jaylarda yéza, nahiye we sheher derijilik "Terbiyilesh merkezliri" qurulghan bolsa, bezi jaylarda peqet nahiye we sheher derijilikla lagérlar tesis qilin'ghan. 

Hörmetlik radi'o anglighuchilar, muhajirettiki Uyghur közetküchiler lagérlarning xitay kütkendin eksiche netije béridighanliqini ilgiri sürüshken idi. Mezkur doklattimu terbiyeleshtiki ölchem we türge ayrish éniq bolmighachqa oxshimighan ang sewiye we muddi'adiki kishiler bir orunda terbiyiliniwatqanliqi, buning netijiside ular oz-ara bir-birige tesir körsitip, idiye jehettin "Tazilinish" emes, belki atalmish "Zeherliniwatqanliqi" ilgiri sürülgen.

Toluq bet