“шәрқий түркистанлиқ мәзлум қериндашлиримизниң йенида!” дегән темида йиғин өткүзүлди

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2014.12.17
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
hidayetulla-oghuzxan-yighin.jpg “шәрқий түркистанлиқ мәзлум қериндашлиримизниң йенида!” дегән темидики йиғиндин көрүнүш. 2014-Йили декабир, түркийә.
RFA/Arslan

Йеқиндин буян түркийәдә аммиви тәшкилатларниң уйғурларни қоллап елип бериватқан бир йүрүш паалийәтлиригә әгишип түркийәдики охшимиған университетлардиму уйғур мәсилиси тоғрисида йиғин, рәсим көргәзмиси дегәнгә охшаш паалийәтләр уюштурулмақта.

Йеқинда истанбулдики җәрраһ паша дохтурханисиниң теббий факултетида шәрқий түркистан вә уйғурлар тоғрисида йиғин өткүзүлди. Бу йиғинни мәзкур дохтурханиниң теббий факултети оқуғучилири қурған “иҗтимаий мәсулийәт кулуби” уюштурған.

Йиғинда җәрраһ паша теббий факултети иҗтимаий мәсулийәтләр кулубиниң башлиқи ечилиш нутқи сөзлиди вә бу йиғинни уюштуруштики мәқситини ипадиләп, чирай, ирқ, рәң, тил, мәдәнийәт вә әқидә-етиқад җәһәттин охшаш болмиғанлиқи үчүн зулумға учриғанлар қатаридин болған шәрқий түркистан хәлқиму барлиқини, шуниң үчүн өзлириниң у мәзлумларниң йенида икәнликини ипадиләш үчүн “шәрқий түркистанлиқ мәзлум қериндашлиримизниң йенида!” дегән темида бу йиғинини орунлаштурғанлиқини билдүрди.

Бу паалийәткә тәклип билән қатнашқан “шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийити” ниң башлиқи һидайтуллаһ оғузхан шәрқий түркистанниң тарихий, җуғрапийиси, тили, дини, мәдәнийити вә өрүп-адәтлири тоғрисида тохталғандин кейин уйғурларниң һазир дуч келиватқан омумий қийинчилиқ мәсилилирини баян қилди.

Һидайәтулла оғузхан сөзидә, шәрқий түркистан давасиниң түрк ислам дунясиниң ортақ даваси икәнлики, шәрқий түркистанниң һәргизму хитай һөкүмити мәҗбурий таңған “шинҗаң” йәни “йеңидин қошувелинған чегра район” әмәс, бәлки мустәқил бир дөләт икәнлики, униң һәргизму хитай дөлитиниң бир парчиси әмәс, бәлки ишғалийәт астида қалған бир түрк земини икәнлики, шуниң үчүн түркийә һөкүмитиниң шәрқий түркистан мәсилисидә уйғурларни қоллайдиған мәйданини дадил оттуриға қоюш керәкликини ипадилиди.

Җәрраһ паша дохтурханиси теббий факултетиға қарашлиқ иҗтимаий мәсулийәтләр кулубиниң рәиси мәмәт акиф суда әпәнди бу паалийәтни уюштуруштики мәқситини ипадиләп мундақ деди: биз дунядики охшимиған хәлқләрниң мәсилилиригә көңүл бөлүп келиватимиз, өткән йили, мисир, сүрийә вә патани тоғрисида йиғин уюштурған идуқ, бу қетим шәрқий түркистан мәсилиси тоғрисида йиғин уюштурулди. Биз үчүн шәрқий түркистан мәзлум җуғрапийиләрдин әң муһими һесаблиниду. Шуниң үчүн шәрқий түркистан мәсилисини күнтәртипкә кәлтүрүш үчүн бу йиғин уюштурулди.

Мәмәт акиф суда әпәнди бу йиғинға қатнашқандин кейин уйғур мәсилиси тоғрисида қандақ қарашқа кәлдиңиз дегән соалимизға җаваб берип мундақ деди: шәрқий түркистан биз үчүн зулумға учриған мәзлум җуғрапийиләрдин биридур. Биз шәрқий түркистан тоғрисида көп нәрсә билмәйттуқ чүнки шәрқий түркистан түркийәдә унчивала күнтәртипкә кәлгән җуғрапийә әмәс, әмма бүгүн бу йәрдә көп нәрсини чүшинип йәттуқ. Мәтбуатлар болсун, аммиви тәшкилатлар болсун шәрқий түркистанни йетәрлик дәриҗидә күнтәртипкә кәлтүрмәйду. Шуниң үчүн бизниң бу тоғрида көпрәк мәлуматимиз йоқти бүгүн бу йиғинға қатнишип мәлуматқа игә болдуқ.

Өзиниң буғазчи университетидин келип бу йиғинға қатнишиватқанлиқини ипадилигән муһәммәд сәфа күрк исимлик оқуғучи уйғурлар тоғрисидики пикир-қарашлирини ипадиләп мундақ деди: уйғур түрклири һәққидә уларниң 100 йилдин буян зулум тартиватқанлиқини билимиз. Ассимилятсийигә учраватқанлиқини, дини етиқади билән яшашниң өз тилида сөзләшниң чәклиниватқанлиқини, миллий маарипиниң хитайлаштурулғанлиқини билимиз. Қаршилиқ һәрикәтлириниң қаттиқ бастурулуватқанлиқини көрүватимиз, дуня мусулманларниң бу мәсилигә сүкүт қиливатқанлиқини көрүватимиз. Шәрқий түркистан мәсилисиниң техиму көп аңлитилиши керәкликини, бир шәкилдә хитай зулумини тохтитиш үчүн бир иш керәкликини ойлаватимән. Аллаһ уларға ярдәм қилсун! қериндашлиримизға ялғуз әмәсликини, бизниң һәр заман уларниң йенида икәнликимизни билишини сораймән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.