Xitay qanunidin adalet izdep sersan bolghan obulhesen abdukérim

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2016-05-10
Élxet
Pikir
Share
Print
Obulhesen abdukérimgha xoten wilayetlik méyipler jem'iyiti teripidin bérilgen méyiplik kinishkisi.
Obulhesen abdukérimgha xoten wilayetlik méyipler jem'iyiti teripidin bérilgen méyiplik kinishkisi.
RFA/Qutlan

11 Yildin buyan qanundin adalet izdep yashawatqan obulhesen abdukérimning 131-qétimliq erziningmu emelge ashmighanliqi melum bolmaqta.

Obulhesen abdukérimning 131-qétimliq erzi aldinqi hepte Uyghur diyaridiki melum bir tor bétige qoyulup, aridin bir qanche sa'et waqit ötmeyla öchürüp tashlandi.

U erzide, özining uwalchiliqqa uchrash jeryanini bayan qilish bilen birge, xotendiki sot da'irilirining yuqiri sotning hökümini ijra qilmaywatqanliqini, özining jinayi ishlar soti we tölem soti échishni telep qilidighanliqini bayan qilghan shundaqla özige heqsizliq qilghanlarni qanuniy jawabkarliqqa tartishni, jismaniy zerbiler üchün tölem töleshni otturigha qoyghan.

Esli yurti xoten shehirining laskuy baziri aqtash kentidin bolghan obulhesen abdukérim 1970-yili tughulghan bolup, yekke tijaret bilen shughullinidiken.

Uning bügün ziyaritimiz jeryanida bergen melumatigha asaslan'ghanda, u öz yurtida 2005-yili naheqchilikke uchrap, kent kadirliri teripidin tayaq yep, méngisige qan chüshken.

Obulhesen abdukérim bu seweblik yuqiri-töwen'ge qatrap yürüp 11 yildin biri erz qilip kelgen. Biraq, kent kadirliri, nahiyining doxturliri, sotchilar, saqchilar, edliye xadimliri tilini bir qiliwélip, uning üstidin adil höküm chiqarmighan we uning erzige tosqunluq qilghan.

Obulhesen abdukérim qanunning adil hökümige érishelmesliktiki sewebni siyasettin emes, belki Uyghur diyarida bir qisim emeldarlarning qanun éngining töwenlikidin köridighanliqini ilgiri süridu.

Emma Uyghur ziyaliysi abduweli tursun ependi bolsa, xitayni qanun emes, belki siyaset idare qilidighanliqini, xitay qanunidin adalet kütüshning exmiqanilik bolidighanliqini tekitlidi.

Biz obulhesenning erzige chétishliq sanalghan xoten shehiridiki bir qisim saqchi, sot, edliye qatarliq idare-organlargha téléfon qilip ehwal igileshke urun'ghan bolsaqmu, jawabqa érishelmiduq.

Obulhesen üstidin öz waqtida xata di'agnoz qoyghan xoten laskuydiki doxtur réqipjanning doxturxanisigha téléfon urup uning bilen körüshüsh istikimizni bildürgende, u téléfonimizni élishni ret qildi. Bashqa xizmetchiler bolsa, bundaq bir ehwaldin xewersizlikini éytti.

Dewager obulhesen 131-qétimliq erzide ürümchidiki yuqiri sot mehkimisining xoten ottura sot mehkimisining qayta adil sot échishi heqqide höküm chiqarghanliqini, özining bu hökümning küchke ige bolushini arzu qilidighanliqini bildürdi. Biraq u, bu déloning barghanséri murekkepliship kétiwatqanliqini, chétilish da'irisining kenglikini, mesilining hel bolmasliqidiki sewebning yerlik da'irilerning nopuzining küchlük kéliwatqanliqidin köridighanliqini bildürgen bolsimu, qanunning adaletsizlikini tilgha almidi.

Uyghur ziyaliysi abduweli tursun ependi bolsa, xitay hakimiyitining xelq menpe'etini emes, eksiche özining qolchomaqlirining menpe'etini qanunni bir yaqqa qayrip qoyup turup qoghdaydighanliqini tekitlidi.

Obulhesen ziyaritimiz esnasida, 11 yilliq dewagerlik hayatida özlirining köp chiqimdar bolghanliqini, bolupmu axirqi besh yilda ürümchide turup erz qilishni dawamlashturuwatqanliqini tekitlidi. U yene özining ümidlik ikenlikini, yuqiri sotning hökümi xoten'ge yétip barsa, xoten ottura sotning qayta sot échip, adil höküm chiqirishi mumkinlikini eskertti.

Toluq bet