Istanbulda Uyghur muhajirlar mesilisige a'it yighin échildi

Arslan
2017-11-30
Share
istanbulda-Uyghur-muhajirlar-toghrisida-echilghan-yighindin-bir-hatire.jpg Istanbulda Uyghur muhajirlar toghrisida échilghan yighindin bir xatire. 2017-Yili 30-noyabir.
RFA/Arslan

28-Noyabir küni türkiye ichki ishlar ministirliqining uyushturushi we türkiye köchmenler ishliri idarisining bashliqi abdulla ayaz ependining teklipi bilen istanbulda yashawatqan Uyghur, özbék, türkmen, süriye we iraq türklirining mesililiri toghrisida bir yighin ötküzüldi.

Bu yighin'gha türkiy milletler jem'iyetlirining re'isliri we yaki wekilliri teklip bilen qatnashti. Istanbul köchmenler ishliri idarisining bashliqi hüseyin elgörmush ependining sahibxaniliqida échilghan yighin'gha Uyghurlargha wakaliten sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyitining re'isi hidayetulla oghuzxan we yawro-asiya türk jem'iyetler fédératsiyesining re'isi isma'il chin'giz qatarliqlar teklip bilen qatnashti.

Yighinda oxshimighan waqitlarda Uyghur élidin malayshiya we tayland arqiliq türkiyege kélip panahlan'ghan Uyghur muhajirlar, süriye we iraq türkmenliri, kerkök we muwsuldin qéchip kelgen türkmenler, afghanistandin kelgen özbékler qatarliq musapirlarning mesililiri toghrisida muzakire élip bérildi.

Biz bu yighinda Uyghurlar heqqide qandaq mesililerning otturigha qoyulghanliqini bilish üchün sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyitining re'isi hidayetulla oghuzxan we yawro-asiya türk jem'iyetliri fédératsiyesining re'isi isma'il chin'giz bilen söhbet élip barduq.

Yawro-asiya türk jem'iyetler fédératsiyesining re'isi isma'il chin'giz bu yighinning ehmiyiti toghrisida toxtilip mundaq dédi: "Bu nahayiti ehmiyetke ige bir yighin boldi. Chünki tunji qétim ammiwi teshkilatlar bilen döletning resmiy erbabliri bir yerge jem bolup, türkiyediki köchmenler mesilisi heqqide muzakire élip bardi. Yighinda köchmen musapirlar mesilisini hel qilish üchün munasiwetlik da'iriler we mes'ullarning insanperwerlik nuqtisidin tirishchanliq körsitishi tekitlendi. Yighin muzakirisidiki yene bir muhim nuqta shuki, türkiyedin panahliq telep qilghan we yaki xelq'araliq organlardin panahliq iltimasi qobul bolghan her qandaq bir qérindash millet kishiliri, xususen héch bir Uyghur, héch bir sherqiy türkistanliqning xitaygha qayturulmaydighanliqigha kapalet bérilish telep qilindi."

Bu yighinda türkiyede yashawatqan Uyghurlarning iqamet élishi, iqamet alghanlarning xizmet qilishigha ruxset bérilishi, doxturxanida heqsiz dawalinishi, iqamiti yoq a'ililerning perzentliriningmu mekteplerge qobul qilinishi, xususen Uyghur musapirlar duch kéliwatqan qiyinchiliqlar otturigha qoyulup, jem'iy 12 türlük mesilining hel bolushi telep qilindi.

Isma'il chin'giz we hidayetulla oghuzxanning bildürüshiche, yighinda yene iqametke iltimas qilghuchi Uyghurlardin türk puqraliqidiki bir kishining képil bolush shertini bikar qilish, ösmürler iqamet üchün iltimas qilghanda ata-anisining testiqini telep qilmasliq, iqametke iltimas qilghuchilarning iltimasi téz sür'ette testiqlinip chiqish, insanperwerlik türdiki mudditi 1 yilliq iqametlerning ornigha omumyüzlük uzun muddetlik yaki muddetsiz iqamet bérish qatarliq telepler muzakirige qoyulghan.

Yighinda yene tayland we malayshiya arqiliq türkiyege kelgen musapirlarning pasport we yaki shuninggha oxshash kimlik belgiliri bolmighan we yaki yoqap ketkenlergimu iqamet bérish telep qilin'ghan. Bu heqte hidayetulla oghuzxan mundaq dédi: "Tayland we yaki malayshiya arqiliq türkiyege kirishte ayrodromda alghan sayahet pasporti yoqap ketkenlerningmu iqamet iltimasini qobul qilish, iqametke iltimas qilghuchilarning perzentliri üchün testiqlan'ghan tughut ispatini telep qilish shertini bikar qilish, qolida héch qandaq kimlik yaki qanuniy höjjiti bolmighanlarningmu iqamet iltimasi qobul bolush, köchmenler ishliri idarisi teripidin toxtitip qoyulghan Uyghurlarni qoyup bérish, jinayi pakiti éniq bolmighan Uyghurlarni qalaymiqan tutqun qilmasliq, 2017-yili 1-yanwardin burun we yaki kéyin türkiyege kirgenlerning hemmisige iqamet bérish telep qilindi."

Isma'il chin'giz ependi bu yighinni xulasilep mundaq dédi: "Netije étibari bilen bu yighinda otturigha qoyghan muhim mesililerdin shuki ipadileymenki, sherqiy türkistan, afghanistan, süriye we iraqtin türkiyege kélip panahlan'ghan qandash milletler, türkistanliq qérindashlirimizning köpinchisi, zulum, bésim we ichki urushqa duch kelgenliki sewebidin yurtlirini terk étip türkiyege kelgenlikini anglattuq bu qérindashlirimizning ijtima'iy yashash muhitigha maslishishi, xususen yashlarni terbiyilep jem'iyetke yaramliq adem qilip yétishtürüsh, kespiy sahelerde kurslarda oqutup kesiplishishi üchün ijra qilidighan pilan-layihelerni munasiwetlik idare-organlarning qollap-quwwetlishi kéreklikini bildürduq."

Hidayetulla oghuzxanning bildürüshiche türkiye köchmenler ishliri idarisining bashliqi bu mesililerge jiddiy qaraydighanliqini, özining qolidin kélidighan mesililerni hel qilidighanliqini, bezi mesililerni yuqirigha telep shekilde sunidighanliqini bildürgen.

Isma'il chin'giz ependining bildürüshiche, u ötken peyshenbe küni enqerede türkiye ichki ishlar ministiri sulayman soylu ependi bilen uchriship, köchmen-musapirlar mesilisini otturigha qoyghandin kéyin bu qétim istanbulda mexsus köchmenler mesilisini hel qilish üchün bu yighinning uyushturulghanliqini bildürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.