Uyghur élidiki edebiyat-sen'et sahesi qizil teshwiqatqa yüzlendürülmekte

Muxbirimiz gülchéhre
2017-11-06
Élxet
Pikir
Share
Print
Uyghur sen'etkarlar qizil armiyening kiyimlirini kiyip, xitay kommunistik partiyesini medhiyilimekte. 2017-Yili küz. (Orni éniq emes)
Uyghur sen'etkarlar qizil armiyening kiyimlirini kiyip, xitay kommunistik partiyesini medhiyilimekte. 2017-Yili küz. (Orni éniq emes)
Social Media

Xitay taratqulirining yéqinqi xewerliri we ijtima'iy taratqularda ashkara boluwatqan ün-sin uchurlirigha qarighanda, xitay hökümiti Uyghur diyaridiki edebiyat-sen'et sahesini jiddiy rewishte qizil teshwiqatqa yüzlendürmektiken.

Igilinishiche, Uyghur aptonom rayonluq da'iriler 9-ayning 29-küni xelq sariyida xitay kompartiyesining 19-qurultiyining échilishini kütüwélish üchün "Partiyening shanliq nuri tengritaghda chaqnidi" namliq edebiyat-sen'et kéchiliki ötküzgen. Bu kéchilikte, xitay hökümitining Uyghur élida yürgüzüwatqan siyasetliri we tedbirlirige medhiye oqulghan.

Mezkur kéchilik "Kompartiye bolmighan bolsa yéngi junggo bolmighan bolatti" dégen xor bilen ayaghlashqan.

Buning aldida, yeni 7-ayda ötküzülgen 5-nöwetlik xelq'ara milliy ussul bayrimigha Uyghur aptonom rayonluq opéra ömiki teyyarlighan "Muztaghqa kelgen méhman" namliq qizil opéra qatnashturulghan idi.

Xewerlerde yene Uyghur élidiki dangliq artislarning yéqinqi aylarda asasiy qatlamlargha bérip "Esebiylikni tügitish", "Ikki yüzlimilikke qarshi turush" ni téma qilghan shundaqla xitayning Uyghur élide yürgüzüwatqan nöwettiki siyasiy heriketlirige maslishidighan teshwiqat oyunlirini orundawatqanliqi melum bolmaqta.

Yéqinda yene ijtima'iy taratqularda xitay qizil armiyisining burunqi kiyimini kiygen bir türküm Uyghur yashlirining, xitay ölkilirige bérip, qizil armiyining turmushini öginish pa'aliyetlirige qatnashqanliqi heqqidiki ün-sin körünüshliri tarqaldi.

Ijtima'iy taratqularda buninggha qayturulghan inkaslarda "Qizil armiyining kiyimini kiyiwalghanlar arisida dangliq naxshichi möminjan abduréhimdin bashqa, tunji tor sodisi penliri doktor abduraxman, grafik layihelesh mektipining qurghuchisi shir'eli, bilgiyar shirkitining mes'uli muhemmed éli, saxawetchi etret wekilliridin tursun'ay, yawro-asiya soda yermenkisining pilanlighuchisi dil'aram qatarliqlarmu bar..." dep yézilghan.

Bu heqtiki qisqa sin körünüshliride, bir top Uyghur yashlirining "Jinggangshen inqilabiy tayanch bazisi" da xitay qizil armiyesining formisini kiyip piyade yol yürüwatqan, chigh choruq toquwatqan, qizil naxsha éytiwatqan körünüshliri teswirlen'gen.

Munasiwetlik inkaslargha qarighanda, Uyghur aptonom rayonluq ittipaq komitéti yéqinda her qaysi sahelerdiki dangdar Uyghur yashliridin "Qizil armiyining turmushini öginish guruppisi" teshkilligen iken. Bu guruppa jinggangshen téghini ziyaret qildurulup, xitay qizil armiyesining eyni chaghdiki turmushini öginish, shu arqiliq qizil armiyining Uyghur diyarini "Azad qilish jeryandiki japa-musheqqetlirige minnetdarliqini bildürüsh" ni, meqset qilghan iken.

Merkizi istanbuldiki Uyghur akadémiyesining re'isi ablimit qaraxan ependi, ijtima'iy taratqularda keng tarqalghan qizil armiye kiyimini kiyiwalghan Uyghur serxillirining körünüshini körgendin kéyin, radi'omizda mexsus bu témida inkas qayturdi. U, "Xitayning 25 ming chaqirimliq uzun sepirige teqlid qilip teshkillen'gen Uyghur yashlirining bu körünüshliri xitayning Uyghurlargha qaritiwatqan assimilyatsiye we basturush siyasetlirini ashkarilap bergen," dep körsetti.

Qeshqer torining xewirige qarighanda, qeshqer wilayetlik naxsha-ussul-tiyatir ömiki 9-ayning 10-künidin bashlap qeshqerge nishanliq yardem bériwatqan xitay ölke (sheher) liride "Minnetdarliq oyuni" qoyghan.

Radi'omizgha kelgen inkaslarda, da'irilerning bu yil 3-aydin bashlap pütün Uyghur élidiki edebiyat-sen'etchilerni bir ayliqtin herbiy meshiqqe teshkilligenliki melum. Rayonda 6-aydin bashlap "Esebiylikke qarshi siyasiy öginish" dawam qiliwatqan iken.

Uyghur élidin yéqinda amérikigha kélip yerleshken, sha'ir we rézhissor tahir hamut Uyghur sen'et sahesining qizillashturulishigha inkas qayturdi.

U, xitayning Uyghur élida élip bériwatqan siyasetliri we uning teshwiqatlirining medeniyet-sen'et arqiliq emelge ashidighanliqini tekitlidi. Shuning bilen birge yene xitay da'irilirining nöwette Uyghurlarni milliy kimlikidin waz kechtürüp, atalmish "Jungxu'a ortaq kimliki" ge yétekleshning sen'et sahesidiki asasiy éqimgha aylan'ghanliqini bildürdi. Tahir hamut, abduréhim héytning qolgha élinishi qatarliq özi bilgen misallarni keltürüp, ijadiyetliride we emgekliride xitayning siyasiy éqimigha maslashmighan yaki uninggha qarshi bolghan Uyghur edebiyat-sen'etchilerning zerbe bérish obyéktigha ayliniwatqanliqini ilgiri sürdi.

Toluq bet