Shi jinpingning Uyghur rayonini ziyaret qilghan tunji küni qaghiliqta xitaygha qarshi chong bir qanliq weqe yüz bergen

Muxbirimiz shöhret hoshur
2014.05.14
urumchi-xitay-saqchi-charlash.jpg Yeken qatarliq rayonlardiki xitay hökümitining bésimigha qarshi weqelerdin kéyin ürümchining amanliq ishliri téximu kücheytilgen. 2013-Yili 29-iyun, ürümchi.
AFP

Melum bolushiche xitay dölet re'isi shi jinping Uyghur rayonini ziyaret qilghan mezgilde Uyghur rayonining birqanche jayida xitay hakimiyitige qarshi qoralliq qarshiliq heriketliri yüz bergen؛ xitay metbu'atliri bulardin peqet ürümchi wogzalidiki adem bomba hujuminila yoshurup bolalmighan ehwalda xewer qilghan. Tünügün anglighuchilirimizdin biri radi'omizgha inkas yollap, 4-ayning 27-küni yeni shi jinpingning Uyghur rayonini ziyaritining tunji küni qaghiliqning janggili'eski yézisida 3 neper xitay emeldarning öltürülgenlikini pash qildi. Muxbirimizning bu yip uchigha asasen uchur igileshliri dawamida, weqening mezkur yézining kokkolyar dégen köl boyida yüz bergenliki, weqede poskam nahiyisidin béliq tutqili kelgen 4 neper xitay emeldardin 3 nepirining pichaq tiqip öltürülüp, jesitining kölge tashliwétilgenliki aydinglashti.

Töwende muxbirimizning weqe heqqide qaghiliq nahiyilik siyasiy-qanun komitétining mudiri we jagili'eski saqchixanisining xadimliridin igiligen melumatlirini diqqitinglargha sunimiz.

1
Muxbir: bu janggili'eski yéziliq saqchixanimu, qaghiliqning?
Xadim: he shundaq.
Muxbir: weziyet qandaq hazir silerning yézida?
Xadim: weziyetni idaridikilerdin sorang, men yardemchi saqchi, ehwalni toluq bilmeymen.
Muxbir: silerning sojang(saqchixana bashliqi) kim?
Xadim: küresh hesen.
2
Muxbir: bu küresh hesenmu, saqchixana bashliqi?
Xadim: shu, shundaq.
Muxbir: bu qétimqi weqede öltürülgen uch kishining isimlirini dep bérelemsiz?
Xadim: yaq, dep bérelmeymen. Matériyal ishxanida qalghan, ishxanidikiler dep béreleydu. Ishxanida enwer jyawdawyüen bilen erkin jéngwéy(siyasiy qanun mudiri) bar.
Muxbir: délogha siz arilashmighanmu?
Xadim: arilashqan. Men peqet hayat qalghan yawgang bilen sözleshken. Ölgüchilerning resimliri téxi chiqmidi, emma isimliri ishxanidiki matiryalda bar.
3
Muxbir: bu küresh jéngwéymu?
Xadim: shundaq men.
Muxbir: weziyet qandaqraq? néme ishlarni qiliwatisiler hazir?
Xadim: shu 27-aprél délosini tekshürüwatimiz.
Muxbir: qachandin bashlap tekshüriwatisiler?
Xadim: 27‏-chisladin bashlap, 15 kün bolup qaldi.
Muxbir: tekshürüshtin hazirghiche érishilgen netije néme?
Xadim: gumandarlar téxiche tutulmidi. Bashtiki gumanimiz 9-kentte idi, birer qur tekshürüp netije alalmiduq, emdi tekshürüshni 7‏-we 8‏-kentke kéngeytmekchimiz.
Muxbir: weqede ölgenler qanche kishi?
Xadim: üch kishi.
Muxbir: xenzumu?
Xadim: shundaq xenzu. Eslide bular 4 kishi, poskam nahiyilik banka, köchme xewerlishish we birleshme xewerlishish idarisining xadimliri. Aditi boyiche béliq tutquni kelgen.
Muxbir: délo qandaq bayqaldi?
Xadim: aman qalghan biri saqchixanigha kélip ehwal melum qildi, weqe chüshtin kéyin sa'et ikkide yüz bergen, bizge melum qilghuche 1 sa'et waqit ötken, biz küch teshkillep etrapni qorshap tekshürüsh élip barghan waqtimiz sa'et beshlerde bashlandi.
Muxbir: melum qilghuchining bayan qilishiche weqe qandaq yüz bergen?
Xadim: töti kölboyida 4-5 métiridin ariliq qaldurup olturghan, biri sel yiraqraqta. Yiraqtikisi bir chetke ötüp kichik teret qilip kelse qalghan üchi yoq, shuning bilen saqchigha ehwalni melum qilghan. Biz bérip tekshürüp qatilliq qoralini tapalmiduq. Chünki kölning ich-téshi qomushluq, jinayet izliri éniq emes.
Muxbir: jeset tépildimu?
Xadim: tépildi, pichaq tiqip öltürülgendin kéyin kölge tashliwétilgen iken.
Muxbir: jesette qandaq izlarni bayqidinglar?
Xadim: ikkisining boynigha pichaq sürülgen, üchinchisining 31 yéride pichaq izi bar. Qarighanda ikkisi boghuzlan'ghandin kéyinla sugha ittiriwétilgen, üchinchisi gumandarlar bilen tirkeshkendek alamet bar.
Muxbir: gumandarlarni qanche dep texmin qiliwatisiler?
Xadim 3:bilen 5 neper arisida 30 yashning töwinide dep texmin qiliwatimiz.
Muxbir: gumandarlar heqqide yip uchi barmu?
Xadim: yoq, dawamliq éniqlawatimiz, aptonom rayon we wilayetlik saqchi orunlirining bashliqlirimu 15 kündin béri biz bilen bille mushu yerde.
Muxbir: weqe yüz bergen orunning atilishi néme?
Xadim: janggili'eski yézisining lengger kent (9‏-dadüy) 3‏-mehellisi, rehmet akining jangzisimu déyilidu.
Muxbir: shu kölning ismi néme?
Xadim: kökkölyar.

Biz yuqiriqi uchurlarni igiligendin kéyin radiyomizning xitayche bésimimu mezkur yézidin bu weqege alaqidar éniqlash élip barghan we ular bu jeryanda mezkur yézida oxshash künde yuqarqidin bashqa yene 4 neper xitayning öltürülgenliki, öltürülgenlerdin birining 13 yashliq oqughuchi ikenliki heqqide melumatqa érishken؛ emma u melumatlar resmiy da'iriler yaki saqchilar teripidin delillenmigen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.