Даириләрниң уйғур җәмийитидә тансини омумлаштурушқа күчәватқанлиқи ашкариланди

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2016-11-29
Share
uyghurda-tansa-teshwiqati.jpg Хитай даирилири тәшкиллигән уйғур деһқанларни танса ойнашқа тәшкилләш паалийитидин көрүнүш.
Photo: RFA

Хитайниң уйғур районида йолға қоюватқан аталмиш әсәбийликни тазилаш тәдбирлиридин бири Уйғур яшлирини танса өгинишкә қизиқтуруш вә һәйдәкчилик қилиш Икәнлики иҗтимаий таратқу хәвәрлиридә илгири бирқанчә қетим тилға елинған иди. Җеҗяңниң йиву базиридики уйғурларниң турмуши һәққидә өткән айда радиомизға мәлумат бәргән арзу нурмәмәтму йиву базиридин юртлириға қайтурулған уйғур тиҗарәтчиләрниң юртлирида танса өгинишкә тәшкилләнгәнлики, һәтта танса ойниғандиму җориси билән әмәс, башқиларниң җориси билән ойнашқа мәҗбурланғанлиқини мәлум қилған иди. Өткән һәптә фейсбокта тарқалған бир син көрүнүши, юқириқи әһвалниң растлиқини дәлиллиди.

Фейсбокта тарқалған бу көрүнүштә, 40-50 чә яш әр-аялниң кичик бир залда танса ойнаватқанлиқи көрүлиду. Залниң бир тәрипидики сәһнә, сәһниниң арқисидики бирқанчә қизил байрақ вә сәһнидә танса ойнаватқанларни көзитип туруватқан бирқанчә киши танса ойниливатқан сорунниң әслидә бир йиғин зали икәнликидин бешарәт бериду. Залниң аддий-садда түзүлүши, деризидин башқа йоруқлуқ мәнбәсиниң болмаслиқи, болупму танса ойниғучилар арисида тумақ қатарлиқ йәрлик вә әнәниви кийим-кечәкләрни кийгәнләрниңму болуши, залға топланғанларниң бир чәт йеза яки кәнт аһалиси икәнликидин бешарәт бериду. Танса ойнаватқанларниң кийинишиниң бир көңүл ечиш соруниға мас кәлмигән дәриҗидә аддий вә рәтсизлики вә бу сорунға қучақтики балилириниму елип кәлгәнлики, уларниң бу сорунға өз мәйли вә кәйпи билән кәлмигәнликини, пәқәтла вәзипә ада қилиш үчүн кәлгәнликини ашкарилимақта.

Радийомизға кәлгән инкаслардин мәлум болушичә, даириләрниң уйғур яшлириға бу хил тансиға қизиқтуруш, тәшкилләш, һәйдәкчилик қилиш һәтта мәҗбурлаш әһвали уйғур райониниң қәшқәр, хотән вә ақсу қатарлиқ вилайәтлиридә давам қилмақта. Өткән айда зияритимизни қобул қилған, илгири йиву базирида дукан ачқан нөвәттә түркийәдә яшаватқан арзу нурмәмәт юқириқи вәзийәт һәққидә мундақ мәлумат бәргән: “ йивудин һәйдилип кәткән тиҗарәтчиләр йәнә қайтип кәлди, йәнила йиву яхширақкән дәп. Чүнки уларға, юртиға қайтқанда мәҗбурий йиғивелип танса өгитипту. Униң үстигә өзиниң ери билән ойнишиға рухсәт йоқкән, чоқум еридин башқиси билән ойниши керәккән. Әр-аял ойнап қелишиниң алдини елиш үчүн, танса залиға ерини чүштин аввал, аялини чүштин кейин яки бирини бүгүни, йәнә бирини әтиси апиридикән.”

Ақсуниң тохула йезисидики бир кәнт кадири гәрчә өзлириниң аһалиләргә танса өгәткәнликини тилға алмиған болсиму, әсәбийликни тазилаш үчүн кишиләрни әдәбият-сәнәткә, нәғмә-наваға тәшкилләватқанлиқини, нахша-усул үчүн той заллирини һәқсиз бериватқанлиқини ашкарилиған.

Муһаҗирәттики уйғур көзәткүчиләр һәрқандақ бир мәдәнийәтниң җәмийәт әзалири тәрипидин өзлүкидин қобул қилиниши керәкликини, бәлгилик бир мәдәнийәтни қобул қилдуруш үчүн даириләр тәрипидин елип берилған һәрқандақ шәкилдики күчәш яки мәҗбурлашниң җәмийәттә биарамчилиқ пәйда қилидиғанлиқини, әгәр бу хил күчәш сиясий мәқсәтлик болған әһвалда җәмийәттә қаршилиқ һәрикәтлиригә вә исянға сәвәб болидиғанлиқини илгири сүрүшмәктә.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт