Analizchilar, xitayning 3-omumiy yighinida “Islahat emes, belki hakimiyetni saqlap qélishqa urun'ghan” liqini tekitlidi

Muxbirimiz méhriban
2013.11.14
xitay-qoralliq-kuch-beyjing-yighin.jpg Xitayning 18-nöwetlik 3-omumiy yighini aldi keynide, béyjing kochiliridiki qoralliq küchlerning charlash ehwalidin körünüsh. 2013-Yili 12-noyabir.
AFP

Xitayning 18-nöwetlik 3-omumiy yighinidin ilgiri, xitay puqraliri we xelq'ara jem'iyet yéngidin hakimiyetni ötküzüwalghan shi jinping hökümitidin yéngi islahat tedbirliri élishni kütken bolsimu, emma bu yighindin kéyin shi jinping hökümitining héchqandaq yéngi islahat tedbirini élan qilmasliqi, yighindin ilgiri hökümettin zor ümid kütküchilerni ümidsizlendürgenliki, birnechche kündin buyan xelq'ara metbu'atlardiki asasiy mulahizilerning biri bolup qaldi.

Xelq'ara metbu'atlarning we chet'ellerde xitay hökümitige qarshi pa'aliyet élip bériwatqan kishilik hoquq pa'aliyetchiliri we siyasiy analizchilar öz qarashlirida, xitayning yéngiche islahat tedbiri almighanliqini, xitayda nöwette yürgüzülüwatqan mustebit hökümranliqning yenila dawamliship, démokratik idiyilerge qaritilghan teqib qilishlarning téximu kücheytilishi mumkinlikini bildürmekte.

Xitay weziyitini uzundin közitip kéliwatqan siyasiy analizchilardin amérikidiki élshat hesen ependi shi jinping hökümitining bu qétim échilghan 18-nöwetlik 3-omumiy yighinining xelq arzu qilghan siyasiy islahat élip bérish tedbiri élinmighanliqining sewebi heqqide nöwette xelq'ara metbu'atlarda otturigha qoyuluwatqan mulahizilerni we özining bu heqtiki qarashlirini otturigha qoydi.

Élshat ependi sözide, nöwette xitayda hakimiyet bashquruwatqan shi jinping hökümiti emeliyette xitay kommunistik partiyisining sadiq ijrachisi bolghini üchün, bu hökümettin islahat élip bérishni kütüshning orunsiz urunush ikenlikini ilgiri sürüp, xitayda heqiqiy haldiki siyasiy islahat élip bérish üchün aldi bilen kommunistlar hakimiyet tutuwatqan mustebit hökümetni aghdurup tashlashning tolimu zörürlükini tekitlidi.

Xitayning shinxu'a torining 13-noyabirdiki xewiride,18-nöwetlik 3-omumiy yighinda yéngidin dölet bixeterliki komitéti qurulghanliqini élan qildi. Xitay tashqi ishlar bayanatchisi bayanatchisi chén gang 13-noyabir küni bu komitét heqqide toxtilip,“Dölet bixeterliki komitéti qurushtiki nishan döletning bixeterlik tüzülmisi we dölet bixeterliki istratégiyesini mukemmelleshtürüp,döletning bixeterlikige kapaletlik qilish, shek-shübhisizki, xitayning dölet bixeterliki komitétini qurushi, térrorchilarni, bölgünchi unsurlarni, uchigha chiqqan esebiy küchlerni jiddiyleshtürüwetti. Omumen éytqanda, xitayning dölet bixeterlikige tehdit séliwatqan we buzghunchiliq qiliwatqan ashu eksiyetchil küchlerni jiddiyleshtürüwetti” dégen.

Bu heqte toxtalghan élshat ependi mundaq dédi: xitay diplomatiye ministirliqining bayanatchisi chén gangning xitay dölet bixeterliki komitéti qurushtiki nishani heqqide éytqanliridin ayanki, xitay kommunistik hakimiyiti Uyghur xelqige qaritilghan basturush we bésimni hessilep ashurmaqchi, Uyghur xelqi xitay bayanatchisi chen gangning sözliridin xitay hakimiyitining kelgüside atalmish uch xil küchlerge zerbe bérish bahaniside Uyghur xelqini yenimu ilgirilep iskenjige almaqchi ikenlikini hés qilip yetti. Uyghur xelqimu hem xitay basqunchilirigha qarshi bir meydan xelq urushigha teyyarlinip boldi. Bésiwélin'ghan zémin sherqiy türkistanda xitay hakimiyiti térrorchilar, bölgünchi unsurlar, uchigha chiqqan esebiy küchler dep atawatqan küch yoq, belki zulumgha, ishghalgha, xorluqqa qarshi isyan kötürgen, erkinlik adalet we démokratiye telep qiliwatqan küch, yeni sherqiy türkistan xelqi bar. Xitay hakimiyitining uch xil küchlerge zerbe bérimen dégini, emeliyette Uyghur xelqige zerbe bérimen déginidur!

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.