Tor betliri xitay da'irilirining mawming weqesining heqiqitini yoshurghanliqini eyiblimekte

Muxbirimiz méhriban
2014-04-04
Share
guangdong-xitay-namayish-305.jpg Xitay saqchiliri lichüen sheherlik hökümet qorusining derwazisini tosmaqta. 2011-Yili 9-iyun.
AFP


Ötken yekshenbe küni xitayning gu'angdung ölkisi mawming shehiride bashlan'ghan ximiye zawuti qurulushigha qarshi namayish 4 - aprél küni 6 - künige qedem qoydi.

Xongkong we xelq'ara metbu'atlarda saqchilar bilen namayishchilar arisidiki toqunushta 10 nechche ademning ölüp, nechche yüz ademning yarilan'ghanliqi ilgiri sürüldi. Emma mawming sheherlik hökümet 3 - aprél bergen bayanatida namayishta adem ölüsh weqesi yüz bergenlikini inkar qildi. Xitaydiki ammiwi tor béketliride xitay hökümet da'irilirining weqede yalghanchiliq qiliwatqanliqi bildürüldi. Radi'omizning ziyaritini qobul qilghan mawming puqralirimu hökümet da'irilirining weqening heqiqitini yoshuruwatqanliqini bildürüp, da'irilerning mawming toqunushi heqqide dunyagha yalghan xewer tarqitiwatqanliqini eyiblidi.

30 - Mart küni xitayning gu'angdung ölkisi mawming shehiride yerlik amma ximiye zawuti qurulushigha qarshi 10 ming kishilik namayish qilghanliqi we bir heptidin buyan dawamlishiwatqan namayishning tereqqiyati toqunushqa aylinip, namayishta 15 ademning ölüp 300 dek ademning tutqun qilin'ghanliqi xelq'ara metbu'atlarda xewer qilin'ghandin kéyin, mawming sheherlik hökümet peyshenbe küni chüshtin kéyin muxbirlargha bayanat bérip,bu qétimqi namayishni bir terep qilishta adem yarilinish weqesi yüz bergen bolsimu, emma ammiwi tor béketliri we xelq'ara metbu'atlarda tilgha élin'ghan adem ölüsh weqesi heqqidiki xewerni inkar qildi. Xitayning hökümet metbu'atliridin xelq géziti, yer shari waqti qatarliqlarda yene mawming namayishida adem ölüsh weqesi yüz bergenligining yalghan xewer ikenliki heqqide maqaliler bésildi.

Xitaydiki ammiwi tor béketliride tordashlar mawming sheherlik hökümetning peyshenbe küni bergen bayanatidiki"Mawmingda saqchilarning namayish qilghan puqralarni öltürüsh weqesi yüz bermidi" dégen bayanatigha étiraz bildürüp, da'irilerning mawming toqunushining heqiqiy ehwalini dunyadin yoshurup, mes'uliyettin qéchiwatqanliqini eyiblidi.

4 - Aprél jüme küni gu'angdungning mawming shehiri we shénjing shehiridin radi'omiz ziyaritini qobul qilghan puqralarmu mawming sheherlik hökümet da'irilirining weqening heqiqitini yoshuruwatqanliqini bildürüp, hökümet da'irilirining weqening yüz bérish sewebi we bu qétimqi toqunushning heqiqiy emeliyitini dunyagha ashkarilishini ümid qilidighanliqini bildürdi.

Jüme küni bir qisim puqralar sheherlik hökümet binasi aldigha kélip, sheherlik hökümetning mawmingda qurmaqchi bolghan ximiye zawuti qurulushini toxtitish heqqide éniq pozitsiye bildürmigenlikige we namayishning heqiqiy ehwalini yoshurghanliqigha naraziliq bildürgen.

Radi'omiz ziyaritini qobul qilghan mawming sheher ahalisi jüme künidiki namayish ehwali we puqralarning naraziliqining sewebi heqqide toxtaldi.

"Bügünmu bu yerge ademler toplandi. Emma ademler tünügünkidin azaydi etrapta saqchilarmu bar."

Bu kishi muxbirning "Tünügün sheherlik hökümet muxbirlarni kütiwélish yighini achqandin kéyin yene néme üchün bügün yene naraziliq namayishi yüz berdi?" dégen so'aligha jawab bérip,"Chünki köpchilik hökümetning weqe heqqide bergen bayanatidin razi bolmidi. Hökümet namayish heqqide tarqalghan xewerlerning yalghan ikenlikinila tekitlidi. Emma ximiye zawuti mesilisi héchqandaq kapalet bermidi. Hazir mawming shehiridiki eslide bar bolghan zawutlardin chiqqan bedbuy puraqlardinla nepisimiz boghulmaqta.Eger yerde yene bir zawut qurulsa, u chaghda yashash imkaniyitimiz qalmaydu. Shunga köpchilik hazir hökümetke ishenmeydu. Namayish yüz bergende ular ewetken saqchilar namayishchilarni qoghlap adem urdi, on nechche saqchining saqchi kaltiki bilen bir ademni qorshap urush weqeliri yüz berdi. Kishiler bu körünüshlerni téléfonliri arqiliq sin'alghugha éliwaldi. Bular rast ehwallar idi. Emma da'iriler heqiqiy ehwalni yoshuruwatidu" dédi.

Xongkong we bashqa chet'el axbarat agéntliqlirining ashkarilishiche, namayish jeryanida 15 kishi ölüp, 300dek yarilan'ghan. Xitaydiki bezi ammiwi tor betlerde toqunushqa a'it widi'o we körünüshler qoyulghan bolsimu, emma ular nahayiti tézla tor bettin öchürüwétildi. Xelq'ara kishilik hoquq közitish teshkilati mawming namayishi heqqide bayanat bérip, weqede saqchilarning hedidin ziyade küch ishletken - ishletmigenlikining tekshürülüshi kéreklikini bildürgen. Xitayning xelq géziti, yer shari waqti, xitay kündilik géziti qatarliqlar peyshenbe künidin bashlap maqale élan qilip, "Namayishta adem öldi" dégen xewerning saxta ikenlikini, hökümet küchlirining ammini öltürüshining mumkin emeslikini tekitlimekte.

Fransiye agéntliqining xewer qilishiche, mawming saqchi da'iriliri hazirghiche toqunushtin kéyin kélip chiqqan urush - chéqish weqelirige munasiwetlik dep qarighan 44 kishini tutqun qilghan. Ulardin 18 kishi qoyup bérilmigen. Namayish bügün 6 - künige qedem qoydi. Emma mawming hökümet da'iriliri muxbirlargha ximiye zawuti qurulushini toxtitip turidighanliqini éytqan bolsimu, emma uni pütünley bikar qilghanliqi heqqide resmiy bayanat bermidi.

Bashqa xewerlerdin melum bolushiche, gu'angdungning shénjin shehiridimu bir qisim puqralar mawming shehiridiki naraziliq namayishini qollash yüzisidin jüme küni namayish qilghan, emma saqchi da'iriliri ularni tézlikte tarqitiwetken.

Radi'omizgha shénjinning ehwali heqqide uchur bergen bireylenning bildürüshiche, jüme küni etigen sa'et 10 lar etrapida shénjin shehiridiki ding shyaqpingning resimi bar meydanda namayish qilghan birqancheylenni saqchilar élip ketken. Undin bashqa shénjin shehiridiki birqanche jaygha toplan'ghan ammimu saqchilar teripidin mejburiy tarqitiwétilgen. Xongkongda chiqidighan alma géziti we teywen mingbaw gézitlirining xewer qilishiche, mawming da'iriliri nöwette yene, xongkong we chet'el muxbirlirining mawming weqesi heqqide xewer bérishini cheklewatqan bolup, bu ikki gézit muxbirliri peyshenbe küni kechte mawming da'iriliri teripidin agahlandurulghan. Ular tartqan resimler we namayish heqqidiki xewerler kompyotéridin öchürüwétilip, ulardin mawming shehiridin chiqip kétish telep qilin'ghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet