30-Декабир күни йәкәндә қанлиқ тоқунуш йүз берип 8 адәм өлгән

Мухбиримиз қутлан
2013-12-30
Share
urumchi-xitay-saqchi-charlash.jpg Йәкән қатарлиқ районлардики хитай һөкүмитиниң бесимиға қарши вәқәләрдин кейин үрүмчиниң аманлиқ ишлири техиму күчәйтилгән. 2013-Йили 29-июн, үрүмчи.
AFP

Пүтүн дуня хәлқи йеңи бир йилни күтүвелиш алдида турған минутларда уйғур елиниң йәкән наһийисидә йәнә бир қанлиқ тоқунушниң хәвири тарқалди.

“тәңритағ тори” вә “шинхва агентлиқи” қатарлиқ хитай һөкүмәт таратқулириниң хәвиригә қариғанда 30-декабир сәһәр шу йәр вақти 6 дин 30 минут өткәндә йәкән наһийәлик сақчи идарисидә қанлиқ тоқунуш йүз бәргән. Хитай даирилири елан қилған чәклик мәлуматларда көрситилишичә, пичақ вә өзлири ясивалған йәрлик партлатқуч қораллар билән қоралланған 9 нәпәр уйғур йәкән наһийәлик сақчи идарисигә һуҗум қилған. Сақчи идарисидики қораллиқ сақчилар вә ярдәмчи сақчилар нәқ мәйданда оқ чиқирип 8 нәпәр уйғурни етип өлтүргән, ахирқи бир кишини тирик тутқан. Хитай һөкүмәт тәрәп һазирғичә мәзкур тоқунушниң җәряни, сәвәблири вә тоқунушта өлгүчиләрниң салаһийити һәққидә һечқандақ учур бәрмигән.

Биз бу вәқәниң тәпсилати һәққидә учур игиләш үчүн йәкән наһийәлик һөкүмәт орунлириға телефон бәрдуқ. Һалбуки, наһийәлик һөкүмәт вә униң қармиқидики орунлар телефон қобул қилишни рәт қилди.

Наһийәлик партком ишханисида кечилик нөвәтчилик қиливатқан бир хитай хадим телефонимизни қобул қилған болсиму, лекин бу вәқә һәққидә тәңритағ тори хәвәр бәргәнликини, өзиниң бу һәқтә һечқандақ учур берәлмәйдиғанлиқини билдүрди:

Мухбир: бу йәкән наһийәлик партком ишханисиму?
Нөвәтчи хадим: шундақ! сиз ким болисиз?

Мухбир: мән мухбир, бүгүн сәһәр йәкән наһийисидә йүз бәргән вәқә һәққидә әһвал игилимәкчи идим.
Нөвәтчи хадим: бу һәқтә ахбарат васитилири хәвәр бәргән, шу хәвәрни көрсиңиз болиду.

Мухбир: уни көрдүм, мән конкрет әһвални билмәкчи идим. Бу һәқтә сөзләп берәләмсиз?
Нөвәтчи хадим: бу һәқтә “тәңритағ тори” тәпсилий хәвәр бәрди. Биз тәпсилий әһвални билмәймиз.

Мухбир: силәр йәрлик партийә, һөкүмәт оргини болғандикин, тәпсилий учурни билишиңлар керәкқу!?
Нөвәтчи хадим: ахбаратқа мәсул мәхсус орун бар, биз бу һәқтә билмәймиз. “тәңритағ тори” аллиқачан хәвәр бәрди, шуни көрсәңлар болиду.

Мухбир: силәр йәрлик партийә, һөкүмәтниң мәхсус ишханиси туруп немишқа бу ишниң тәпсилатини билмәйсиләр?
Нөвәтчи хадим: бу ишниң тәпсилатини пәқәтла сақчи тәрәпниң бу ишқа мәсул хадимлирила билиду. “тәңритағ тори” шуниңға асасән хәвәр бәргән, шуни көрүң!

Мухбир: бу вәқә бүгүн сәһәр йүз бәрдиму?
Нөвәтчи хадим: тәпсилатини биз билмәймиз дедимғу? “тәңритағ тори” ға чиққан хәвәрдин башқини билмәймиз. Шуни көрсиңиз болиду.

Мухбир: йәрлик һөкүмәт даирилири туруп бу ишни билмәймән дегиниңлар немиси?
Нөвәтчи хадим: сиз зади қайси гезитниң мухбири?

Мухбир: мән әркин асия радиосиниң мухбири.
Нөвәтчи хадим: һә, биз билмәймиз, бу һәқтә йәнә соримаң, боламду!?

Телефонимизни қобул қилған наһийәлик әрзийәт ишханисиниң кечилик нөвәтчи хадими бу һәқтә һечнемә дейәлмәйдиғанлиқини, өзиниң пәқәт пуқраларниң әрз-шикайитини қобул қилидиған кадир икәнликини ейтти:

Мухбир: яхшимусиз? әһваллар яхшиму?
Нөвәтчи хадим: яхши.

Мухбир: бүгүн сәһәр йәкән наһийисидә бир вәқә йүз бериптикән, бу һәқтә әһвал уқуп бақай дегән идим.
Нөвәтчи хадим: немә вәқә боптикән йәкәндә?

Мухбир: сақчиханиға һуҗум қилған бир вәқә боптикән, сиз билмәмсиз?
Нөвәтчи хадим: өзиңиз ким болисиз?

Мухбир: мән мухбир
Нөвәтчи хадим: мән у әһвалларни сизгә дәп берәлмәймән, хапа болмаң!

Мухбир: сиз йәкәндә турупму аңлимидиңизму, бүгүн әтигәндә йүз бериптикәнғу!?
Нөвәтчи хадим: сиз мухбир болсиңиз, бу ишни рәһбәрликтин сораң, мән һечнемә дәп берәлмәймән. Мән пәқәт нөвәтчилик қиливатимән!

Мухбир: бу хәт-чәк, әрзийәт ишханиси туруп, силәр һечқандақ әһвални уқмамсиләр?
Нөвәтчи хадим: шундақ, бу әрзийәт ишханиси, бу соалиңизға мән җаваб берәлмәймән.

Мухбир: бу соалға әмисә ким җаваб берәләйду?
Нөвәтчи хадим: башқа мунасивәтлик рәһбәрләрдин сорамсиз яки нәқ мәйданға келип әһвал игиләмсиз, өзиңиз қилиң. Мән бу һәқтә сизгә һечнемә дәп берәлмәймән. Мән әрзийәт ишлирини сорайдиған кадир.

Биз йәниму ичкириләп соал сориған болсақму, у бу иш һәққидә гәп қилишни рәт қилди.

Биз йәкән наһийисидә олтурушлуқ аһалиләрдин бирқанчисигә арқа-арқидин телефон қилип бу һәқтә әһвал сүрүштүрдуқ. Әпсуски, телефонимизни қобул қилғучиларниң һәммиси қандақтур бир қорқунч сәвәбидин бу һәқтә сөзлишишни халимиди.

Биз ахирида йәкән наһийисидә хизмәт қилидиған бир уйғур сақчиниң қол телефониға телефон қилдуқ. У телефонни кечилик җиддий йиғин үстидә алған болсиму, лекин телефонниң чәтәл мухбиридин кәлгәнликини билип җаваб беришни рәт қилди.

Нәқ мәйданға телефон қилиштин шу нәрсә ениқ болдики, йәкән наһийәлик һөкүмәт даирилири мәзкур вәқә һәққидики ички тәпсилатларниң сиртқа ашкарилинишини қаттиқ чәклигәнлики мәлум. Телефонимизни қобул қилған мәйли һөкүмәт хадимлири болсун яки шәхсләр болсун, һечқайсиси бу вәқә һәққидә еғиз ечишқа җүрәт қилалмиди.

Хитай ташқи ишлар министирлиқиниң баянатчиси чин гаң бүгүн мухбирларни күтүвелиш йиғинида бу һәқтә баянат берип мундақ дегән: “шинҗаңда йәнә йүз бәргән террорлуқ вәқәси бу қетимму “үч хил күч” ләрниң инсанийәткә, җәмийәткә қарши маһийитини ечип бәрди. Уларниң қилмиши дөләткә, җәмийәткә һәмдә хәлқниң һаяти вә мал-мүлкигә еғир зиян салди. Җуңго һөкүмити қанун бойичә уларға қаттиқ зәрбә бериду.”

Дуня уйғур қурултийиниң баш катипи нурмуһәммәт мусабай зияритимизни қобул қилип, хитай һокүмитиниң уйғур елидә елип барған қанлиқ бастурушлирини қаттиқ әйиблиди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт