Абдуреһим қари: “йеримни тартивалғанларни ваң лечвәнниң адәмлири дәйду, ваң лечвән уйғурларға өчмиш!...”

Мухбиримиз қутлан
2014.01.21
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
cheqiliwatqan-Uyghur-qoro-jay-oy.JPG Өй-бисатлириниму елишқа үлгүртәлмәй мәҗбурий чеқиливатқан ямалиқ теғи районидики уйғурларниң қору-җайлири. 2012-Йил, үрүмчи.
RFA/Qutlan

82 яшқа киргән абдуреһим қари ака үрүмчидә ушшақ тиҗарәт билән җан беқиватқан қизиниң өйидә туруп радиомиз зияритини қобул қилди. Қерилиқ йетип қулиқиниң аңлаш иқтидари төвәнләп кәткән бу бовай ахирқи нәписи қалғучә наһәқ тартивелинған өй-җайлири үчүн әрз қилишни тохтатмайдиғанлиқини билдүрди.

Абдуреһим ака атуш шәһәр ичидики мәҗбурий тартивелинған өй җайлири һәққидә тохтилип мунуларни билдүрди: “мениң 3 мо 4 пуң келидиған қору-җайим атуш шәһәрлик от өчүрүш идарисиниң қийпаш удулиға тоғра келәтти. Йәни памир йоли 40-номурлуқ қору иди. 2004-Йили хитай ширкәтлириниң көзи мениң қору-җайимға чүшүпту. Шуниң билән мениң йәр дәва ишим башланди.”

У йәнә мундақ деди: “хитай ширкити атуштики һөкүмәт орунлири билән бирлишип мениң қору-җайимни елиш үчүн һәр хил бесимларни ишләтти. Улар маңа, 120 миң йүән пул бериш билән бир вақитта йәнә бинадин икки йүрүш өй вә шәһәр сиртидин 5 мо йәр беримиз, бир балаңни иштатлиқ хизмәткә орунлаштуримиз, дәп вәдә бәрди. Арқидинла кечидә келип алдап йүрүп қәғәзгә қол қойдурувалди. Шундин кейин 120 миң йвәндин башқа қошумчә беримиз дегән вәдилириниң һечқайсисини бәрмиди. Мән бу пулни елишни рәт қилдим.”

“шуниң билән мән атуш вә үрүмчидики һәр дәриҗилик сотларға әрз қилдим. Үрүмчидики алий сот қарар чиқирип өй-мүлүк ширкитиниң қору-җайимни мәҗбурий тартивелишиниң қанунсиз икәнлики һәққидики һөкүмни елан қилди. Һалбуки, бу һөкүмгә хитай ширкитиму, атуштики һөкүмәт орунлириму пәрва қилмиди.”

Абдуреһим қари ака йәнә мунуларни билдүрди: “өткән йили 8-айниң 20-күни атушниң йәр башқуруш идариси нәччә йүзлигән сақчилар билән йопурулуп келип, мән билән биргә қалған икки аилә уйғурниң қору-җайлирини трактор билән түртүп өрүшкә башлиди. Биз қаршилиқ көрсәттуқ. Сақчилар абләт һәсән вә башқа қаршилиқ қилғучиларни уруп тутти вә сақчиханиға қамиғили елип кәтти. Мән қери җенимни тикип қору-җайимдин бир қәдәм айрилмидим. Бир хитай сақчи мени бәкму қаттиқ урди. Таяқ зәрбисидин һошумдин кетиптимән. Һошумға келип йәнә қаршилиқ қилсам йәнә урди, күчүм йәтмигәндә тиллидим…”

“бу йил мән 82 яшқа кирдим. 5 Балам бар, нәврилиримни қошуп һесаблисам җәмий 17 җан кишимиз. Атуштики қору-җайимизни тартивалғандин кейин пүтүн аилә бойичә ханивәйран болуп кәттуқ. Балилирим үрүмчидә ушшақ елим-сетим билән күн кәчүриду. Биз момай-бовай балилиримизниң өйидә нөвәтлишип туримиз. Бәкму қийин күнгә қалдуқ….”

Абдуреһим қари ака ахирида мунуларни тәкитлиди: “мән һеч билмидим, адаләт, қанун дегәнләр нәгә кәтти? бизниң қору-җайимизни тартивелип орниға бина селиватқанларни ваң лечвәнниң адәмлири дәп аңлидим. Ваң лечвән уйғурларға өчмиш… мән хитайлар бизниң қору-җайниң орниға селиватқан бинани рәсимгә тартивалдим, әмди биринчи қәвити пүтүпту. Өзүмниң әслидики қору-җайлиримниң йәр-хети вә башқа барлиқ рәсмийәтлири шундақла рәсимлириму қолумда бар. Амал қилалисам силәргә әвәтип беримән.”

“мән мушу йешимғичә бу дәвадин ваз кәчмәй кәлдим. Бундин кейинму һәргиз ваз кәчмәймән! йәр-земин байлиқи идарисидики бир уйғур бала маңа мәдәт берип бәл қоювәтмәсликимни ейтти. Әтә йәнә алий сотқа киримән. Бейҗиңға беришниму ойлишиватимән.”

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.