Istanbulda korona wirusigha qarshi milliy tébabet dorisi yasilip Uyghurlargha tarqitildi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2020-05-07
Share
mutellip-elihaji-emchi-1.jpg Muxbirimiz arslan mudir wrach mutellip elihaji emchi ependi we abdul'ehed uchqun ependiler bilen söhbette. 2020-Yili aprél, istanbul.
RFA/Arslan

Istanbulda korona wirusidin qoghdinish we dawalinish üchün "Emchi shipaliq mehsulatliri shirkiti" teripidin Uyghur milliy tébabetchiliki rétsépi boyiche ikki xil dora yasilip tarqitildi.

‎Uyghur tébabet saheside tonulghan mudir wrach, proféssor mutellip elihaji emchi bashchiliqidiki "Emchi shipaliq mehsulatliri shirkiti" korona wirusigha qarshi dora yasap tarqatti.

Biz bu heqte toluq melumatqa ige bolush üchün "Emchi shipaliq mehsulatliri shirkiti" ning mes'ulliridin mudir wrach we téwip mutellip elihaji we abdulehed uchqun ependi bilen söhbet élip barduq.

Abdulehed uchqun ependining bildürüshiche, 2018-yili istanbulda qurulghan "Emchi shipaliq mehsulatliri shirkiti" yéqinda, Uyghur milliy tébabet rétséplirigha tayinip turup, korona wirusigha qarshi qoghdinish we wirus bilen yuqumlan'ghuchilargha shipaliq dep qaralghan "Zupa sherbiti" we "So'al mejüni" namdiki ikki xil dora yasap chiqqan.

Igilinishiche, "Zupa sherbiti" we "So'al mejüni" namdiki ikki xil dorining korona wirusidin qoghdinish xususiyetliri bolup, öpke yallughi, kanay yallughi, nepes yolliridiki barliq yallughlar, gal aghriqi, qichishish, zukam we yötel qatarliq késelliklerge shipaliq iken.

Abdulehed uchqunning bildürüshiche, türkiyede Uyghur en'eniwi milliy tébabiti hökümet tereptin resmiy qobul qilinmighanliqi üchün, ular milliy tébabet dorilirini yasash we bazargha sélish üchün resmiy bir shirket qurup chiqqan. Bu mehsulatlar asasliqi Uyghur diyaridiki chong milliy tébabet doxturxanilirida tépilidighan dorilarni öz ichige alidiken.

Abdulehed uchqun ependining bildürüshiche, türkiyediki Uyghur téwiplardin 20 kishi teripidin "En'eniwi Uyghur tébabet tetqiqat wexpi" namida bir wexpe qurulghan bolup, bu wexpe türkiye hökümiti teripidin tizimgha élinip, resmiy testiqlan'ghaniken.

"En'eniwi Uyghur tébabet tetqiqat wexpi" we "Emchi shipaliq mehsulatliri shirkiti" mes'uli mudiri mudir wrach mutellip elihaji emchining bildürüshiche bu wexpe hazir Uyghur tébabitige alaqidar tetqiqat bilen shughullinish bilen birge késel körüsh, dawalash we Uyghur milliy tébabetchiliki hem dorigerliki toghrisida kurs échip, milliy tébabetni janlandurush üchün tirishchanliq körsetmektiken. Bu wexpining namida hazirghiche istanbulda 5 qarar milliy tébabet we dorigerlik kursi échilghan we kursantlargha guwahname tarqitilghan.

Mutellip elihaji emchi bu qétim yasap tarqatqan dorilarning xususiyetliri toghrisida izahat bérip mundaq dédi: "Pütün dunyani wehimige salghan xitaydin tarqalghan wirus eng awwal nepes yolliri qurulmisini-burun, kanay, kanayche, öpke we öpke püwekchilirini buzup tashlashqa urunidu, zupa sherbiti bilen so'al mejüni her ikkisi birlikte, bir-birini toluqlighan halda gheyriy tebi'iy sewda we belghemni tengsheydu, nepes yolliri qurulmisini issitidu, küchlendüridu, qan aylinishni yaxshilaydu, eng muhimi wirusning nepes yollirigha bermekchi bolghan ziyanlirining aldini alidu we wujudimizdiki mudapi'e küchini ashuridu".

Abdulehed uchqunning bildürüshiche bu dorilarni hökümet testiqlimighanliqi üchün sefaköydiki diyanet talla baziri dukinida sétishqa chiqirilghan.

Abdulehed uchqun ependi, korona wirusi bilen yuqumlan'ghan Uyghurlar özlirini yoshurup kéliwatqanliqi üchün qanche Uyghurning yuqumlan'ghanliqini éniq dep bérelmeydighanliqini, emma wirus alametliri bilen shübhilen'gen 20 etrapida kishining mushu dorini ichiwatqanliqini, wirusning yuqumlinishining aldini élish üchün köpligen Uyghurlarning bu dorini istémal qiliwatqanliqini, bu dorilarni puli barlargha sétish, puli yoq éhtiyajliq kishilerge xeyr-saxawet qilip heqsiz teminlesh boyiche uqturush chiqarghandin kéyin hazirghiche 500 din artuq quta dora tügep bolghanliqini bildürdi.

Ziyaritimizni qobul qilghan mudir wrach mutellip elihaji emchi bu dorini yasashtiki meqsiti toghrisida toxtilip mundaq dédi: "Merhum ghoja abdullahajim korona wirusidin yuqumlinip wapat bolghandin bashlinip hazirghiche bolghan ariliqta türkiyede yashawatqan Uyghur qérindashlirimizning yuqumlinishning aldini élish we immunitét küchini ashurush meqsitide emchi mehsulat cheklik shirkiti teripidin 3 xil dora zupa sherbiti, loqi so'al we immunitét mejüni dorilarni ishlep chiqirildi we Uyghur qérindashlirimizning iqtisadi qiyinchiliqlirini közde tutup töwen bahada sétildi we zakat durus kélidighan kishilerge heqsiz tarqitildi. Bu dorilardin zupa sherbiti 500 shishe, kichik 220 gramliq loqi so'al 200 quta, chong 350 gramliqi 170 quta we immunitét mejüni 20 quta tarqitildi. Bu dorilarning 90% pirsenti zakat hésabida heqsiz tarqitildi".

Mudir wrach mutellip elihaji emchi yasighan dorilirining ünümi toghrisida toxtilip mundaq dédi: "Korona wirusi bilen ölüp ketken merhum ghoja abdullahajining ayalimu koruna wirusi bilen yuqumlan'ghan bolup, mezkur dorilarni istémal qilghandin kéyin doxturxanigha bérip tekshürtüsh netijiside doxturlar uning saqiyip ketkenlikini bildürgen. Shuninggha oxshash yene wirus bilen yuqumlan'ghan we yaki shübhilen'gen bir qanche Uyghur mezkur dorilarni 20 kün etrapida istémal qilghandin kéyin saqiyip ketkenlikini bildürdi".

Mudir wrach mutellip elihaji emchi ependi, xoten wilayetlik Uyghur tébabetchilik doxturxanisi we Uyghur tébabetchiliki aliy téxnikomida 30 yildin artuq emeliy dawalash we oqutush xizmiti bilen shughullan'ghan. Uyghur tébabetchilik-dorigerlik toghrisidiki derslik sahede 30 parchidin artuq tébbiy kitab yazghan. U, 2016-yili türkiyege kelgen bolup, hazir Uyghur tébabet tetqiqat wexpining re'isi bolup xizmet qilmaqtiken. U, istanbulda Uyghur tébabet saheside dora yasash, késel körüsh bilen shughullinish bilen birge, milliy tébabetchilik we dorigerlik sahede kurs échip téwip yétishtürmekte.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.