Besh burjeklik bina asiya-tinch okyan rayonida herbiy orunlashturushini kücheytishni oylashmaqta iken

Xitay dölet re'isi xu jintawning amérika ziyaritide asiya-tinch okyan rayonining bixeterlik mesilisi, jümlidin shimaliy koriye mesilisi prézidént obama bilen muzakire qilghan nuqtiliq mesililerning biri bolup qalghan idi.
Muxbirimiz erkin
2011-01-27
Share
Geoff_Morrell_gives_Pentagon_briefing_1-29-09_hires_090129-D-7203C-003-305.jpg Amérika dölet mudapi'e ministirliqi axbarat bayanatchisi Geoff S. Morrell
http://en.wikipedia.org

Xu jintaw washin'gton'gha yétip kelgen küni prézidént obama teripidin kechlik tamaqqa teklip qilin'ghan. Amérika metbu'atlirining ashkarilishiche, obama aqsaraydiki kechlik tamaqta xu jintawni agahlandurup, eger xitay shimaliy koriyini tizginlimise, amérikining asiya-tinch okyan rayonida herbiy orunlashturush élip baridighanliqini bildürgen. Xu jintawning buninggha qandaq inkas qayturghanliqi melum emes. Lékin, amérika dölet mudapi'e ministirliqi tünügün, amérikining uzun muddetlik pilanida asiya-tinch okyan rayonidiki herbiy orunlashturushining kücheytilidighanliqini jakarlidi.

Amérika dölet mudapi'e ministirliqi-besh burjeklik bina charshenbe küni bayanat élan qilip, amérikining uzun muddetlik istratégiyilik pilanida asiya-tinch okyan rayonidiki herbiy orunlashturushini kücheytishni oylishiwatqanliqini jakarlidi. Besh burjeklik binaning mezkur bayanati xu jintawning amérika ziyaritini tamamlap, seper harduqi chiqiriwatqan bir mezgilde élan qilindi. Uning sirtida yene, besh burjeklik binaning bayanati, xitayning awi'amatka yasawatqanliqi, yéqinda kölengge urush ayropilanini muweppeqiyetlik yasap chiqqanliqigha da'ir xewerler diqqet qozghap, amérika metbu'atlirida ghulghula qozghighan bir mezgilge toghra kelgen. Amérika dölet mudapi'e ministirliqi bayanatchisi jéof morrél charshenbe küni axbarat sahesige melumat bérip, xitayning iqtidari we shimaliy koriyining yéqinqi ighwagerchilik herikiti amérikining asiya‏- tinch okyan rayonidiki herbiy mewjutluqning muhimliqini körsitidighanliqini bildürdi.

The_Pentagon_US_Department_of_Defense_building-385.jpg
Besh burjeklik bina
http://en.wikipedia.org
Xitay shimaliy koriyining yéqinda sé'olgha qarshi élip barghan bir qatar ighwagerchilik heriketlirini tenqid qilishni ret qilip, amérika we uning yaponiye qatarliq rayondiki ittipaqdashlirida jiddiy ensizlik yaratqan. Bu mesile xu jintawning bu qétimqi amérika ziyaritide amérika-xitay arisidiki nuqtiliq muzakire qilin'ghan mesililerning biri bolup qalghan idi. "Nyu-york waqti géziti" ning bu heqtiki bir xewiride, prézidént obamaning xitay dölet re'isi xu jintawni aqsaraygha kechlik tamaqqa teklip qilip, uni agahlandurghanliqi, eger xitay shimaliy koriyining ighwagerchilik herikitige hay bermise, amérikining asiyada herbiy orunlashturush élip baridighanliqini bildürgenliki ilgiri sürülgen.

Jé'off morrél charshenbe künidiki axbarat élan qilish yighinida, amérikining shimaliy koriyidin kélidighan tehditke qarshi kéreklik zörür tedbirlerni alidighanliqini we shundaqla ittipaqdashlirini qoghdaydighanliqini bildürdi. Amérikining hazir jenubiy koriyide 25 ming kishilik qoshuni bar. Uning yaponiyidiki qisimlirining sani 50 ming. Dölet mudapi'e ministirliqi bayanatchisi amérikining uzun mezgillik istratégiyilik pilanida rayondiki amérika qisimlirining köpeytilidighanliqini bildürdi. U "uzun mezgildin éytqanda, biz tinch okyan rayonidiki qisimlirimizni qandaq köpeytish mesilisini oylishiwatimiz. Bu peqet koriye we yaponiyidiki qisimlirimizni öz ichige almaydu. Bu pütün tinch okyan rayonini, bolupmu sherqiy jenubi asiya rayonini öz ichige alidu" dégen.

Jé'off morrél, amérikining awstraliye bilen uning herbiy eslihelirini ishlitish heqqide söhbet élip barghanliqi, sin'gapor bilen bu sahede zich hemkarliqining barliqi, zörür tépilsa sin'gaporning herbiy eslihelirini ishlitish hoquqigha igilikini eskertti. U, "gu'am amérika tinch okyan rayonida qoshun köpeytip, sherqiy jenubi asiyadiki herbiy mewjutluqimizni saqlap turushimizgha eng yaxshi misal bolalaydighan yer" deydu.

Gerche, jé'off morrél amérikining asiya-tinch okyan rayonidiki qoshun orunlashturush pilani shimaliy koriyige qaritilghanliqini bildürgen bolsimu, lékin bezi analizchilar, amérikining emeliyettiki nishani xitaygha qaritilghanliqini, xitay shimaliy koriyining arqisidiki küch bolup, shimaliy koriye xitayning ruxsitisiz heriket qilalmaydighanliqini ilgiri sürmekte. Bu qarashtiki kishilerning biri, amérikida yashaydighan xitay analizchi chén kuydé ependi. U mundaq deydu: "xitay shimaliy koriyini ashliq, néfit qatarliq asasliq eshyalar bilen teminligüchi dölet. Shunga shimaliy koriye xitayning sözini yirmaydu. Shimaliy koriye yéqinda ikki qétim jenubiy koriyige ighwagerchilik qilghandin kéyin, yene jenubiy koriyige yadro urushi qozghash bilen tehdit salghan idi. Lékin, yéqindin béri tuyuqsizla yumshap ketti. Méningche, amérika we jenubiy koriyining birleshme herbiy manéwiri uni qorqutqan bolushi mumkin. Lékin eng muhimi, xitayning uninggha tenbih bérip, eger urush qozghalsa burunqidek qollimaydighanliqini bildürgenlikidur".

Nyu-york waqti gézitining xewiride ilgiri sürülüshiche, prézidént obama ötken seyshenbe küni xu jintawni aqsarayda kechlik tamaqqa teklip qilip, ikki kündin kéyin shimaliy koriye jenubiy koriye bilen shertlik söhbet ötküzüshke qoshulidighanliqini élan qilghan. Buningdin burun shimaliy koriye jenub bilen shertsiz söhbet ötküzüshni otturigha qoyup kelgen bolsimu, lékin jenubiy koriye shimalning teklipini ret qilip, shertlik söhbet ötküzüsh pikride ching turghan idi. Shimaliy koriyining yumshap kétishi del xu jintawning amérika ziyaritining axirqi künige toghra kelgen. Chén kuydé "nöwettiki diplomatik weziyetning tereqqiyatidin qarighanda, pyongyang burunqigha pütünley oxshimaydighan bir yolni tutuwatidu. Bu shuni ispatlayduki, ighwagerchilik xaraktérige ige bir adem ishinidighan birdin-bir nerse küch. Bundaq ademge u chüshinidighan til bilen qarshi turush kérek. Bolmisa insanperwerlik, tinch diplomatiye dégendek wasitiler esqatmaydu. U peqet bir küchning heqiqiy tehditige yoluqqandila mesililerge ré'al mu'amile qilidu" dep körsetti.

Jé'off morrél charshenbe künidiki axbarat élan qilish yighinida yene, xitayning yéqinda muweppeqiyetlik yasap chiqqan j-20 belgilik radargha chüshmeydighan kölengge urush ayropilanigha da'ir so'allargha jawab berdi. U, j-20 belgilik xitay kölengge urush ayropilanining iqtidarigha da'ir téxnikiliq alahidilikining özlirige melum emeslikini eskertip, lékin amérikining hazirqi we tetqiqat basquchidiki hawa küchi xitayning bu sahediki herqandaq riqabitidin üstün turidighanliqini bildürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet