" Шинҗаң нахшилири" уйғурларда зоқ әмәс "оқ" пәйда қилди (1)


2007-05-15
Share

Йеқиндин буян уйғур елиниң тәңритағ тор бети, шинҗаң радио ‏- телевизийә тори қатарлиқ, хитай компартийиси тәшвиқат бөлүми тәрипидин бивастә башқурулидиған тор бәтләрдә "шинҗаң нахшилири" намида мәхсус көзнәкләр ечилған болуп, бу көзнәкләргә уйғур елидики бир қисим нахшичиларниң орунлишидики, уйғур аһаңида ишләнгән хитайчә текист селинған "шинҗаң нахшилири" қоюлған болуп, тордашларниң мәзкур нахшиларни баһалиши үчүн беләт ташлаш сандуқлириму қоюлған икән.

Ғәйри мәқсәттики уйғурчә аһаң, хитайчә текистлик нахшилар, уйғурларда бизарлиқ вә нәпрәт пәйда қилмақта

Тор бәттә чүшәндүрүшичә, мәзкур нахшилар асасән уйғур елиниң йеңи қияпитини сиртқа тәшвиқ қилиш, саяһәтчиләрни уйғур елигә келишкә қизиқтурушни мәқсәт қилип ишләнгән мәхсус тәшвиқат нахшилири икән. Мәзкур, уйғур аһаңи, хитайчә текист билән ишләнгән шинҗаң нахшилири, уйғурларға бәдиий зоқ берәлмигәндин сирт,уларда һәтта бизарлиқ, нәпрәт һәм наразилиқ пәйда қилған. Уйғур тор бәтлиридиму бу һәқтә бәс ‏- муназирә һәм талаш -тартишлар давам қилмақта икән.

Аңлаватқиниңлар, уйғур елидики хитай компартийиси тәшвиқат бөлүми башқурушидики тор бәтләргә қоюлған шинҗаң нахшилири катигорийисидики нахшилардин арийиләр. Нөвәттә мәзкур нахшиларни уйғур елидики хитайчә ахбарат,тәшвиқат, саяһәт тор бәтлиридин башқа йәнә, хитайдики даңлиқ тор бәтләр болған шинхуа тори, хәлқ тори қатарлиқ 30дин артуқ тор понкитлиридики " шинҗаң нахшилири " көзникидин кирип бивастә аңлиғили болиду.

Шинҗаң уйғур аптоном районлуқ партком тәшвиқат бөлүми, шинҗаң радио ‏- телевизийә, кино назарити, тәңритағ тор бети, шинҗаң телегирафи қатарлиқ орунлар бирлишип 2006 - йили 8 ‏- айда тунҗи нөвәтлик "сеһри күчкә толған шинҗаң " намида шинҗаң mv нахшилири тор вә телевизийә мусабиқиси уюштурған иди, мәзкур мусабиқигә уйғур елидики йүздин артуқ нахшичиларниң әсәрлири киргүзүлгән болуп,гәрчә нахшиларға түрлүк аҗайип көринишләр йеңи услуб һәм заманивий техникилар арқилиқ киргүзүлгән болсиму, нахшилар асасән хитай текстлирини уйғур вә башқа хитай болмиған милләтләрниң нахша аһаңлириға селип орунланған нахшилар.

Мусабиқидин кейин бу нахшилар тордашларниң баһалиши үчүн нөвәттә хитай тор бәтлиригә қоюлғандин сирт,шинҗаң телевизийә истансисида күндә бир нахша нөвәт билән аңлитилған вә йәнә, хитайдики өлкә дәриҗилик бәш телевизийә истансисидиму шинҗаң mv нахша мусабиқә җәряни көрситилгән.

Тәңритағ тор бәтлиридә бу һәқтә берилгән еланлардин ашкарилинишичә,мәзкур паалийәтниң баш уюштурғучиси шинҗаң уйғур аптоном районлуқ партком тәшвиқат бөлүми, ташқи тәшвиқат ишханисиниң мәзкур " шинҗаң телевизийә көрүнүшлүк йәни mv нахшилири" мусабиқини уюштурушидики мәқсиди, нахша ‏- музика сәнитидин аңлаш вә көрүш сезими бирләштүрүлгән йеңичә нахша ‏- музика сәнити арқилиқ уйғур елиниң қияпити, тәбиий мәнзириси вә миллий алаһидиликлирини, уйғур елиниң тәрәққиятлирини, һәр милләт хәлқиниң гүзәл баяшат турмушини сиртқа намайән қилиш һәмдә йеңилиқ яритиш икән.

mvНиң толуқ атилиши "music video" болуп" у mtv динму кәңрәк даиридә болуп телевизийә биләнла чәкләнмәйду йәни кино, қол телефон, тор қатарлиқлар арқилиқму тарқитишқа болиду, mv уйғур тилида "музика көрүнмә частотиси" дейилиду.

Гәрчә уйғур ели нахшичилири орунлиған нахшиларниң бу хил универисал заманивий тәшвиқат вастилири арқилиқ кәң тарқилип тәшвиқ қилиниши хитай даирилири тәрәптин уйғур елини ташқи дуняға тонуштурушта актип рол ойниди дәп қаралған болса,уйғурларда әксичә һалда интайин күчлүк қарши инкасларни пәйда қилди. Бәзи уйғур тор бәтлиридә мәхсус бу һәқтә тордашлар муназирилири давам қилмақта.

Бизарлиқ вә наразилиқ пәйда қилған нуқтилар

Тор бәтләрдә тәшвиқ қилиниватқан "шинҗаң mv нахшилириниң уйғурларда муназирә қозғиған тәрәплирини муну бир қанчә тәрәпкә йиғинчақлашқа болиду.

1 - Нахшиларда пүтүнләй уйғур ели музикилириға хитайчә текист селиниши, буниңда һәтта бәзи даңлиқ уйғур нахшилири пүтүнләй тәрҗимә қилинипла қоюлған.

2 - Уйғур вә башқа аз санлиқ милләт нахшичилириниңму пүтүнләй хитай тилида ейтиши, уйғурларда даңлиқ нахшичилиримизму хитай тили өгинишкә мәҗбурландиму дегәндәк соалларни пәйда қилған.

‏ ‏3 - Қилчә истетик туйғу болмиған пәқәтла саяһәтчиләрни қизиқтурушни мәқсәт қилған қәстән уйғурларниң образини хунүк,һәҗвий көрситидиған нахшиларниң көп салмақни игилиши.

‏4 - Нахшиларға кириштүрүлгән көрүнүшләрниң уйғурларниң һәқиқий турмушидин йирақ болуши.

‏5 - Нахшиларда уйғурларниң ғуруриға, миллий өрп адәтлиригә һөрмәт қилмайдиған көрүнүшләрниң қистурулуши. Мәсилән, қәстән уйғур қизлири, шинҗаң қизлири чирайлиқ, қәшқәр қизлири гүзәл, наз кәрәшмилик дәп мәхсус даңлиши болупму хитай нахшичиларниң қәшқәр қизиға көйүп қалдим дегәндәк қошақларни қетиши уйғурларниң ғуруриға тәккән.

Мушуниңға охшаш ноқул сиясий һәмдә саяһәт тәшвиқатни мәқсәт қилған бу mv әсәрлири чәтәлләрдики уйғур аңлиғучилар болупму әдәбият ‏- сәнәтчиләр арисидиму ғулғула қозғиди. Канадада турушлуқ,уйғур он икки муқами килассик нахшилири һәққидә тәтқиқат елип бериватқан доктор тамара ханим хитайчә ейтилған уйғур нахшилири һәққидә ойлиғанлирини баян қилди.

Илгири уйғур елидә телевизийә реҗиссори болуп ишлигән, көплигән хәлқниң қарши елишиға еришкән бирқанчә нахша албомлириниң реҗиссори, һазир шиветсийидә гүзәл сәнәт тәтқиқати билән шуғуллиниватқан қәйсәр әпәнди уйғур елиниң тәшвиқат түсини алған mv әсәрлириниң уйғурларниң мәдәнийәт җәһәттики ассимилятсийә қилиниш әһвалиниң көрүнүши икәнликини корситидиғанлиқини билдүрди.

Сеһри күчкә толған шинҗаң mv мусабиқидә талланған нахшилар даириләр тәрипидин сәнәт саһәсидә йеңи услуб, йеңи шәкил яритилған шинҗаң нахшилири дәп баһалинип " йеқин арида шинҗаң нахша җәвһәрлири топлими қилип нәшр қилиниш пиланланған. (Гүлчеһрә)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт