Jorj bushning xoshlishish nutiqi munazire qozghimaqta

Kéler heptining seyshenbe küni, yeni 1‏ - ayning 20 ‏ - küni, amérikining 2008‏ - yilliq prézidént saylimida yéngidin saylinip chiqqan prézidént barak obama wezipe ötesh üchün qesem bérip aqsaraygha kirishke besh kün qalghanda, yeni tünügün, amérika prézidénti jorj bush aqsarayda xoshlishish nutiqi sözlidi. Bu, prézidént bushning eng axirqi qétimliq nutiqi bolup hésablinidu.
Muxbirimiz weli
2009-01-16
Share
Bush-speech-305.jpg Bush pragada nutuq sözligen körünüshliridn biri.
AFP Photo

'Amérika 11‏ - séntebirdin kéyin chong térrorluq hujumigha uchrimidi'

Amérika prézidénti jorj bush bu eng axirqi qétimliq nutqida, özi ikki qétim prézidéntliq wezipisi ötigen sekkiz yilda bésip ötken musapini eslep we döletning kelgüsige bolghan tesewwurini otturigha qoyup 'amérika 11‏ - séntebirdin kéyin chong térrorluq hujumigha uchrap baqmidi, lékin ularning tehditi yenila mewjut, bu, saylan'ghan prézidént barak obama yüzliniwatqan chong riqabet' dédi.

Bush qaldurghan siyasiy miraslar

'Bügünki amérika' gézitining bayan qilishiche, 2000 ‏ - yilidin hazirgha qeder, jorj bushning prézidéntliq wezipisini ötep kéliwatqan bu sekkiz yilda qolgha keltürgen netijiliri ‏ - weten bixeterliki ministirliqini qurghanliqi, térrorluqqa qarshi közitish sistémisini wujudqa chiqarghanliqi, birmu oqughuchi arqida qalmasliq dégen ma'arip nizamini tüzüp chiqqanliqi, amérikining eng aliy sot mehkimisige en'enichi (konsérwatip) sotchilardin ikkini qoshqanliqi qatarliqlarni öz ichige alidu.

Xitay - amérika munasiwiti 'riqabetchilik' tin 'öz - ara menpe'etdashliq' munasiwitige özgerdi

Xitayning 'shinxu'a agéntliqi' bügün jorj bushning xoshlishish nutiqi heqqide élan qilghan xewerliride, xitay - amérika munasiwiti jorj bush prézidént bolup turghan bu sekkiz yildiki bir gewdilik noxta ikenlikini؛ bu sekkiz yilda xitay - amérika otturisidiki hemkarliqning téximu chongqurlashqanliqi we kücheytilgenliki bir muhim netije bolup hésablinidighanliqini؛ xitay - amérika otturisidiki burunqi "riqabet" munasiwiti, bu sekkiz yilda "öz - ara menpe'etdashliq" munasiwitige we "istratégiyilik hemkarliq munasiwiti" ge özgergenlikini alahide gewdilendürdi.

Deywit milibandning qarishiche, ' térrorluqqa qarshi urush' dep atash xata

Amérika prézidénti jorj bushning xoshlishish nutiqi xelq'arada munazire qozghawatqanda, en'gliye tashqi ishlar ministiri deywit miliband 'muhapizetchi géziti' de élan qilghan obzorida, bushning 'térrorluqqa qarshi urush' dep atighanliqi xata, dep körsetti.

Miliband ependining bayan qilishiche, 11 ‏ - séntebir weqesidin kéyin, jorj bush ependi osama binladin we el qa'idichilerning döletler ara gireliship ketken heriketlirige qarita otturigha qoyghan 'térrorluqqa qarshi urush' dégen atalghusi'ining yaxshiliq teripige qarighanda ziyanliq teripi köp boldi, xata yönilish peyda qildi. Uning qarishiche, démokratiye térrorluqqa taqabil turalaytti, uni urush arqiliq hel qilish hajet emes idi.

Deywit miliband bu köz qarishini tünügün hindistanning bombay shehiride otturigha qoyup, amérikini gu'antanamodiki türmini taqashqa we xelq'aragha wehime emes belki démokratik pursetlerni élip kélishke chaqirghan.

B b s ning bayan qilishiche, en'gliye tashqi ishlar ministiri miliband 'térrorluqqa qarshi urush' dep atash xata dégen köz qarashni otturigha qoyupla qalmay, belki topilanglarni we döletning ichidiki toqunushlarni qirghinchiliq qilish bilen hel qilghili bolmaydighanliqini tekitligen. Shundaqla u, mesilini herbiy wasitigha tayinip hel qilidighan jorj bush hökümitidin derhal chégra ayriydighanliqini jakarlighan.

Buninggha qarita en'gliye parlaméntining shotlandiye milletchi partiyisi rehbiri robrtsun baha bérip 'jorj bush iraqqa hujum qilghanda, milliband we ishchilar partiyisi amérikining bir iti bolghan idi, ularning hazir élan qilghan bu bayanati saxta bayanat' dep eyibligen.

 'Térrorluqqa qarshi urush' ning hazirqi tebiri

'Wiki' lughitining "térrorluqqa qarshi urush" dégen atalghu heqqidiki tebirige qarighanda, 11 ‏ - séntebir weqesidin kéyin, amérika we uning ittipaqdashliri 'xelq'araliq térrorni yoqitish' üchün élip barghan yer shari xaraktérlik urushni mushu atalghu bilen atap kelmekte. Amérika hökümitining köz qarishi buyiche, bu urushning hazirqi waqittiki nishani yenila el - qa'idichiler, talibanlar we bashqa radikal islamchi herbiy küchlerni öz ichige alghan 'térrorchi teshkilatlar' ning amérika we uning ittipaqdashlirigha qaratqan térrorluq hujumigha taqabil turush, shundaqla dunyada erkinlik we démokratiye tuyghusini kéngeytish arqiliq, 'meghlup bolghan döletler'ning we 'lökchek döletler'ning hazirqi hökümetlirige xatime bérishtin ibaret.

Bu lughetning 'térrorluqqa qarshi urush' dégen atalghugha bérilgen tebiride éytilishiche yene, térrorluqqa qarshi urushning tunji herbiy hujumini, nato 2001 ‏ - yili 10 ‏ - ayda 'akitip ilgirilesh' namliq déngiz armiye meshiqi arqiliq bashlap, uninggha ulapla osama binladin'gha panahliq bergen afghanistandiki taliban hökümitige hujum qozghighan idi.

Shuningdin kéyinmu, jorj bush hökümiti, gerche dunyada köp döletning qarshiliqigha uchrap kéliwatsimu, peqet natoning qollishigha érishkenliki üchünla, özining bu herikiti üchün dawamliq türde diplomatiye, iqtisadiy jaza we bixeterlik hemkarliqi qatarliq her xil wastilarni qollinip kelmekte. 
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet