' Türkiy tillar diwani' ni terjime qilghan dr. Ramiz askerge mukapat

Türkiye türk dunyasi yazghuchilar we sen'etchiler weqpining 2008 - yilida türk dunyasigha töhpe qoshqanlargha tarqitidighan türk dunyasi mukapati ulugh alim mexmut qeshqirining "türkiy tillar diwani" ni ezerbeyjanchige terjime qilghan ezerbeyjen dölet uniwérsitéti oqutquchisi türkolog dr. Ramiz eskerge bérildi.
Muxbirimiz erkin tarim
2009-01-21
Élxet
Pikir
Share
Print
Sürette, ulugh alim mexmut qeshqirining "türkiy tillar diwani" ni terjime qilghanliqi üchün, 2008 - yilliq  türk dunyasigha töhpe qoshqanlargha tarqitidighan türk dunyasi mukapatigha  érishküchi, ezerbeyjan dölet uniwérsitéti oqutquchisi türkolog dr. Ramiz esker sehnide türkiyining sabiq prézidénti sulayman démiril bilen birge.
Sürette, ulugh alim mexmut qeshqirining "türkiy tillar diwani" ni terjime qilghanliqi üchün, 2008 - yilliq türk dunyasigha töhpe qoshqanlargha tarqitidighan türk dunyasi mukapatigha érishküchi, ezerbeyjan dölet uniwérsitéti oqutquchisi türkolog dr. Ramiz esker sehnide türkiyining sabiq prézidénti sulayman démiril bilen birge.
RFA Photo / Erkin Tarim

13 Yildin béri bu mukapatni tarqitip kelgen türk dunyasi yazghuchilar we sen'etchiler weqpi bashliqi sha'ir yahya aqen'gin ependi, muxbirlarni kütüwélish yighinida, bu mukapatning 13 yildin béri türk dunyasi üchün xizmet qilip kéliwatqan, shexs we idare jemiyetlerlerge bérilip kéliwatqanliqini, bu yil 4 dölettin 10 kishi we idare - jemiyetke bu mukapatni bérishning muwapiq körülgenlikini, burunqi yillarda türk dunyasi üchün xizmet körsetken Uyghurlarghimu bu mukapattin bérilgenlikini éytti.

Biz bu mukapat heqqide tepsili melumat élish üchün türk dunyasi yazghuchilar we sen'etchiler weqpi bashliqi sha'ir yahya aqen'gin ependige mikroponimizni uzattuq.

U bu mukapatning13 yildin béri tarqitilip kéliwatqanliqini bu mukapat türk dunyasigha öz saheside töhpe qoshqan, türk dunyasi toghrisida eser yazghan kishi we idare - jemiyetlerge tarqitilip kéliwatqanliqini, 2008 - yili mexmut qeshqiri yili bolghachqa, türkiy tillar diwanini terjime qilghan we bu heqte eserler yazghan dr. Ramiz askerge bu mukapatning bérilgenlikini éytip mundaq dédi:

2008 - Yili mexmut qeshqiri yili bolghachqa, türkiy tillar diwanini ezerbeyjanchigha terjime qilghan ramiz eskerge bu mukapatni bérishni muwapiq körduq. Mexmut qeshqiri tughulghanliqining 1000 - yili bolghachqa bu biz üchün intayin muhim idi. Bu mukapatqa érishkenler arisida türkiye bilen qazaqistan ortaq achqan exmet yésewi uniwérsitétining mudiri prof. Dr. Lesbek tashimow, türkiye bilen özbékistan ottursidiki munasiwetke töhpe qoshqan özbékistanning enqere bash elchisi ulfet qadirow qatarliq 10 kishi we idare - jemiyetler bar. Biz bu mukapatni her yili türkiye jumhuriyiti re'isining sariyida murasim bilen tarqitiwatimiz. Biz hazirche peqetla isimlikni élan qilduq, 4 - ayda mukapatni tarqitimiz.

Biz türk dunyasi mukapatigha muwapiq körülgen türkiy tillar diwani namliq eserni ezerbeyjanchigha terjime qilghan dr. Ramiz asker ependige, mukapatni alghandin kéyin némilerni his qiliwatizsiz dep soruduq. U mundaq jawab berdi:

Sizgimu melum méning esli kespim jornalistliq. Bu sahede köp sanda xelq'araliq mukapatlar aldim. Men ezerbeyjanning jornalistlargha béridighan eng chong mukapati altun qelem mukapatini alghan. Men türkiyining orxon mukapati bilen küweytning jornalistlargha béridighan dangliq mukapatinimu alghan. Emma ilim saheside bundaq chong xelq'araliq mukapatqa érishkenlikim üchün özümni intayin bextlik his qiliwatimen.

Dr. Ramiz esker ependi, siz türkiy tillar diwanini ezerbeyjanchigha terjime qilghandin bashqa, bu heqte yene néme tetqiqatlarni élip bardingiz dégen su'alimizgha jawab bérip mundaq dédi:

Méning ömrümning 20 yili mexmut qeshqirini tetqiq qilish bilen ötti. 1988 - Yilidin 2006 - yilighiche qattiq ishlep türkiy tillar diwanini terjime qilip neshir qildurdum. Bulardin bashqa türkiy tillar diwani we mexmut qeshqiri heqqide 3 eser yazdim. Bulardin birining ismi " mehmut qeshqirining ming yilliq xatirisige ming bibli'ograpik körsitish". Bu kitab 96 bettin terkip tapqan bolup, bakude neshir qilindi. Bu kitabda 18 tilda neshir qilin'ghan mehmut qeshqiri we türkiy tillar diwani heqqide ming kitab we maqale heqqide qisqiche melumat berdim. Arqisidin ezerbeyjan, türk, özbek, Uyghur, qazaq, türkmen, tatar, bashqurt, tajik, fars, xitay, yapon we rusche, fransuz, némis, italiyanche qatarliq toplam 18 tilda ming parche eserning ismini tizip chiqtim. Ikkinji kitabim bolsa 192 bettin terkip tapqan bolup kitabning ismi "mehmut qeshqirining türkiy tillar diwani" namliq esirining biblografik we gramatik qoshumchiliri. Türkiy tillar diwanida 930 qoshumche chiqti, ta 1000 yil burun 930 qoshumchining bolushi büyük bir ish. Bügün biz ezerichini tereqqi qilghan bir til, edebiyat, matématika, fizika, ximiyidin tutung türlük atalghular bar désekmu yenila 930 söz qoshumchisi yoq bolushi mumkin. Ezerbéyjanliq tonulghan türkolog ramiz esker ependining 3 - chong esiri "mexmut qeshqiri we uning türkiy tillar diwani" namliq eseridur. 432 Bettin terkip tapqan bu eserde türkiy tillar diwani heqqide tepsili melumat bérilgendin kéyin eser morfologiye jehettin tehlil qilin'ghan.

Dr. Ramiz asker ependi buningdin kéyinki hayatidimu ulugh alim mexmut qeshqiri we uning ölmes esiri türkiy tillar diwani heqqide tetqiqat élip bérishni dawam qilidighanliqini éytti.

Dr. Ramiz asker yazghan bu eserlerlerni 2008 - yili mexmut qeshqiri yiligha qilin'ghan eng büyük sowghat déyishkimu bolidu. 
     
   
Toluq bet