Уйғур рәһбәрлирини демократийә вә инсан һоқуқлири буйичә тәрбийиләш курси германийидә башланди

Дуня уйғур қурултийи, вакаләтсиз милләтләр тәшкилати вә америкиниң демократийини илгири сүрүш фонди бирликтә тәшкиллигән 2 - нөвәтлик уйғур рәһбәрлирини демократийә вә инсан һоқуқлири буйичә тәрбийиләш курси 2008 ‏ - йили 4 ‏ - айниң 21 ‏ - күни германийиниң пайтәхти берлин шәһиридики холидәй ин меһманханисида тәнтәнилик башланди.
Мухбиримиз әркин тарим хәвири
2008.04.22
Алим вә долқун Рабийә қадир ханим, әсқәрҗан, марино бусдачим әпәнди вә меһманлар сәһнидә.
Photo: RFA

 Германийә ташқи ишлар министирлиқиниң хадимлири вә мухбирлар болуп 100 дин артуқ киши қатнашти

Курсиниң ечилиш мурасимиға америка канада, австралийә, қазақистан, германийә , франсийә, норвегийә, түркийә, шималий америка вә асия дөләтлиридин болуп 13 дөләттин кәлгән уйғур вә хәлқаралиқ кишилик һоқуқ тәшкилатлири мәсуллири, кишилик һоқуқни қоғдаш қануни буйичә мутәхәссисләр, тонулған сиясийонлар вә шуниңдәк германийә ташқи ишлар министирлиқиниң хадимлири, германийидики нопузлуқ радио телевизийә, вә гезит - жорналларниң мухбирлири болуп 100 дин артуқ киши қатнашти.

Дуня уйғур қурултийиниң баш катипи,бу курсни тәшкилләш хизмитиниң мудири долқун әйса әпәнди курсиниң ечилғанлиқини елан қилди. Курсиниң ечилиш нутиқида уйғур миллий һәрикитиниң йетәкчиси, дуня уйғур қурултийиниң рәиси рабийә қадир ханим сөз қилип, бу курсиниң йәнә бир қетим ечилғанлиқини тәбрикләш билән бир вақитта, бу қетимқи уйғур рәһбәрлирини демократийә вә инсан һоқуқлири буйичә тәрбийиләш курсини тәшкилләшкә ярдәм қилған һәр қайси кишилик һоқуқ тәшкилатлири, демократийини илгири сүрүш органлири, мунасивәтлик мутәхәссис вә шәхсләрниң ярдимигә, арилиқни йирақ көрмәй курсқа қатнишиш үчүн қитә атлап кәлгән курсантлар, уйғур мәсилисигә көңүл бөлүватқан һәр қайси орунларға рәһмәт
Меһманлар йиғинда
Йиғин мәйданидин бир көрүнүш.
Ейтидиғанлиқини билдүрди һәм курсиниң ғәлибилик болушиға тиләкдашлиқ билдүрди.

"Хитайниң уйғурларни террорчи қилип көрситиши хата"

Рабийә қадир ханимниң ечилиш нутқидин кейин, вакаләтсиз милләтләр тәшкилатиниң баш катипи марино бусдачим әпәнди, баварийә парламент йешиллар партийисиниң мунасивәтлик хадимлири, хәлқара кәчүрүм тәшкилати германийә шөбисиниң мәсули дирк пфләидәр әпәнди қатарлиқлар сөзгә чиқип уйғурларниң өз вәтинидә хитай һөкүмити тәрипидин түрлүк инсаний һәқ, һоқуқлириниң дәхли тәризгә учраватқанлиқини, йеқинқи йиллардин буян болупму рабийә қадир ханим чиққандин буян, уйғурларниң хәлқара җамаәтчиликниң техиму күчлүк қизиқишини қозғап, уйғурларға көңүл бөлүш вә уларға ярдәм қилиш һәрикәтлириниң барғанчә күчийиватқанлиқини, өзлириниңму давамлиқ уйғурларға ярдәм қилидиғанлиқини вә қолидин келидиған ярдимини айимайдиғанлиқини билдүрүшти.

Германийә ташқи ишлар министирлиқидин келип сөзгә чиққан ноокә әпәндим сөз қилип, өткән йили рабийә қадир ханим билән тонушқандин буян өзиниң уйғурларға болған һесидашлиқиниң күчийиватқанлиқи, хитай һөкүмитиниң уйғур вә тибәтләрниң һәқ ‏ - һоқуқлирини дәпсәндә қиливатқанлиқи, хәлқаралиқ тәшкилатлар шуниңдәк түрлүк ахбарат васитилириниң паҗиәлик трагедийә йүз бериштин илгири, шу җайлардики һәқиқий әһвалларни дуня җамаәтчиликигә тәшвиқ қилишниң зөрүрлики, гүәнтанамодики гунаһсиз дәп елан қилинған уйғурларниң қоюп берилиши керәклики, германийидә бу җәһәттики мәҗбурийитини ада қилип, хитай һөкүмити билән болған диалогларда уйғур мәсилисини алаһидә әскәртип туруши керәклики, хитай һөкүмити уйғурларни террорчи қилип көрситишиниң хата икәнликидин ибарәт бир қатар мәсилиләр үстидә тохталди.

Мухбирларни күтивелиш йиғиниға 21 радио, телевизийә, гезит - жорналларниң мухбирлири қатнашти

2 ‏ - Нөвәтлик уйғур рәһбәрлирини демократийә вә инсан һоқуқлири буйичә тәрбийиләш курсиниң ечилиш мурасими ахирлашқандин кейин мухбирларни күтивелиш йиғини өткүзүлди. Бу қетимқи мухбирларни күтивелиш йиғиниға германийидики нопузлуқ ахбарат вастилиридин ипа хәлқара ахбарат агентлиқи, з д ф, сат бир, ббр инфо, в д р, германийә долқунлири, күндилик гезит, д п р, әпд қатарлиқ 21 радио, телевизийә, гезит, жорналларниң мухбирлиридин сирт йәнә, германийә һөкүмәт әмәлдарлири,германийә вә явропадики кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң мәсуллири, мутәхәссисләр, сиясийонлардин болуп 60 дин артуқ адәм қатнашти.

Дуня уйғур қурултийиниң рәиси рабийә қадир ханим мухбирлар сориған соалларға әтраплиқ җаваб бәрди. Болупму рабийә қадир ханим, 1949 ‏ - йили хитай коммунист һөкүмити таҗавуз қилип киргәндин тартип та һазирғичә болған җәрянда, уйғурларниң әң әқәллий инсаний һоқуқлиридин болған мәдәнийәт,маарип, диний етиқад, өрп ‏ - адәтлириниң хитай коммунист һөкүмити тәрипидин еғир дәриҗидә дәпсәндә қиливатқанлиқи, болупму йеқинқи йиллардин буян оттура, башланғуч, алий маариптин тартип балилар йәслисигичә болған маарип тәрбийисидә ана тили болған уйғур тилиниң ишлитиштин қалдурулуватқанлиқи, хитайниң түркүмләп яшлиримизни хитайниң ички шәһәрлиригә `шинҗаң мәктипи` дегәндәк намлар билән йөткәп, ишқа орунлаштуруш дегән намда қизлиримизни хитай шәһәрлиригә йөткәп уйғурларни ассимилятсийә қилип түгитиш, түркүмләп хитай көчмәнлирини вәтинимиз шәрқий түркистанға йөткәп чиқип кеңәймичилик қилиш үчүн земин һазирлаватқанлиқи, бәзи дөләтләрниң мушундақ бир диктатура дөләтниң тинчлиқ, баравәрлик, достлуқниң символи болған олимпик тәнһәрикәт йиғинини өткүзүшини байқут қилмай, сүкүттә туруши қатарлиқ бир йүрүш мәсилиләр үстидә әмәлий мисаллар билән елип барған баянлири йиғинға қатнашқан мухбирлар вә барлиқ йиғин қатнашқучилирида күчлүк тәсир қозғиди.

Бу хәвәр шу күни көп санда радио ‏ - теливизийәләрдә елан қилинди. Бүгүн йәни 22 - април күни германийидики 13 гезиттә бу хәвәргә йәр берилди. Икки күндин бери кишилик һоқуқ хизмити буйичә алаһидә тәклип қилинған мутәхәссис, сиясийонлар тәрипидин дуняниң һәр қайси җайлиридин кәлгән уйғур курсантларға һәр хил темиларда лексийә берилмәктә. Бу лексийә һәққидики тәсиратлирини елиш үчүн дуняниң һәрқайси җайлиридин кәлгән курсантларға микрофонимизни узаттуқ.

Биринчи қетимлиқ курс 2007 ‏ - йили 6 ‏ - майдин 11 ‏ - майғичә голландийиниң деһн һааг шәһири вә белгийиниң пайтәхти берюссилда өткүзүлүп наһайити яхши нәтиҗиләр қолға кәлтүрүлгән иди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.