“Ereb bahari” da qozghatquch rol oynighan 5 kishige saxarow mukapati bérildi

Bu yilning béshida bashlan'ghan ereb bahari ötken hepte 3-chong diktatorni aghdurup tashlighandin kéyin, dunyadiki erkinlik we démokratiye üchün küresh qiliwatqan xelqlerge zor ilham we ümid béghishlidi.
Muxbirimiz shöhret hoshur
2011-10-28
Share
tunis-namayish-305.jpg Tunista namayishchilar liwiye konsulining aldida namayish qilmaqta. 2011-Yili 21-féwral.
AFP

Mana bu meniwi küchni téximu yükseldürüsh üchün, yawropa parlaménti bu yilliq saxarow mukapatini “Ereb bahari” da qozghatquch rol oynighan besh kishige layiq kördi. Undaqta bu besh kishi kimler, ular ereb baharida némilerni qilghan we qandaq rol oynighan?

Ötken yili 12-ayning 17-küni tunisliq muhemmed bu'ezizi, bir hökümet binasi aldida özige ot qoyidu. Bu heriket bügünki ereb baharining qozghilishigha tunji seweb bolidu. Muhemmed bu eziz aridin 3 hepte ötkende hayatidin ayrilidu. Tunis hökümiti gerche, muhemmed ezizige zorawanliq qilghan bazar bashqurush xadimini qolgha élip jazalighan bolsimu, tunis xelqi weqeni bundaq addiyla ötküzüwetmeydu. Tunisliqlar, muhemmed bu'ezizini tijaret qiliwatqan ornida bir shapilaq urghan bazar bashqurush xadimi bilen, buninggha özige ot qoyup naraziliq bildürgen muhemmed bu'ezizi arisidiki weqeni tunis hökümiti bilen tunis xelqi arisidiki weqe dep qaraydu. Netijide tunisliqlar qozghilidu we diktator zeynel bin'elini texttin yiqitidu. Bu yilliq saxarow mukapati, ereb baharining mana bu tunji qurbani muhemmed bu ezizge bérildi.

Mukapatqa layiq körülgen yene bir shexs, esma mehfuz. Eslide qahirediki amérika uniwérsitétning oqughuchisi bolghan esma xanim, tunistiki herikettin ilhamlinip, dostlirini misir diktatori mubarekke qarshi küreshke chaqiridu. U yutub, féyisbok we twittér qatarliq tor wasitiliri arqiliq misir xelqige xitab qilidu. U yutubtiki tunji bayanatida mundaq dégen: men 25-yanwar “Tehrir(erkinlik) meydanigha atlinimen”, “Wetinini söygenler”, “Az-tola wijdani bolghanlar manga egishinglar”, “Tunisliqlar qilghanni bizmu qilalaymiz!” esma mehfuzning bu chaqiriqi 10minglarche misirliqni özige egeshtüridu. U namayishning deslipide tutqun qilinidu, namayishchilarning hökümetke bésimi bilen qoyuwétilidu. Esma mehfuzning tor we meydandiki xitabliri ta diktator mubarek texttin ayrilghan'gha qeder toxtimaydu.

Mukapatqa érishken liwiyilik ehmed elzubeyr ehmed elsanusi. U, 1970-yili yeni kazzafiy textke chiqip bir yildin kéyin, kazzafiyni texttin yiqitish üchün herbiy heriket pilanlighan. Biraq heriket meghlup bolup, u qolgha élin'ghan. Kazzafiy uni deslepte ölümge höküm qilghan, arqidin jazani muddetsizge özgertken. U kazafiy réjimida 31 yil türmide yatqandin kéyin, 2001-yili qoyuwétilgen. Misirdiki namayish liwiyige tutashqanda, exmidi elshunasi öktichilerge qétilghan we liwiye ötkünchi mejliside wezipe ötigen.

Mukapatqa érishken süriyilik, kishilik hoquq adwokati razan zeytune xanim. U süriyide namayish bashlan'ghandin buyan, öz shexsiy tor béti arqiliq namayishning jeryanini dunyagha ashkarilighan. Beshér esed hökümitining qara-qoyuq tutqun we basturush heriketlirini üzlüksiz halda dunyagha ashkarilighan. Bu bu heriketliri seweblik hökümet teripidin chet'el jasusi dep eyiblen'gen. Shuningdin bashlap u mökünüp yashashqa mejbur bolghan؛ yoldishi we bir qérindishi tutqun qilin'ghan.

Mukapatqa érishken beshinchi kishi, yene süriyilik hejwiy resimchi éli farzat. U süriyidiki namayish dawamida, süriye hökümiti we beshér esedni tenqidlep köpligen hejwiy resimlerni sizip élan qilghan. Hakimiyetni qattiq mesxire qilghan bu resimler namayishning téximu ulghiyishi we dawamlishishigha seweb bolghan. Netijide süriye saqchiliri éli ferzatni tutqun qilip, uni qiyin qistaqqa alghan we resim sizmasliqqa agahlandurghan.

Saxarow mukapati 1988-yili tesis qilin'ghan. Mukapatqa sabiq sowét ittipaqining yiqilishida rol oynighan meshhur öktichilerdin andriy saxarowning nami bérilgen. Bu qétimqi mukapatni tarqitish murasimi 14-dékabir küni fransiyining sherqidiki strasbrog shehiride ötküzülidu. Her bir mukapatlan'ghuchigha bérilidighan mukapat sommisi 50 ming yawro.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet