Exlaq, rohi güzelliktur

Insan rohi dunyasini güzel edep - exlaq bilen zinnetligendila jem'iyette ish - herikiti güzel, söz - ipadisi güzel, muhiti güzel bolalaydu, allahning we insanlarning neziride hörmetlik, qedir - qimmetlik bolalaydu, hemde ibadet qilghanning sawabini tapalaydu.
Muxbirimiz ömerjan toxti
2009-09-10
Share

Se'udi erebistanining medine munewwere shehiridiki islam uniwérsitétini püttürgendin kéyin mekkide ilmiy xizmetler bilen shoghulliniwatqan abdul'eziz ependi buheqtiki söhbitimizni qobul qilghan idi.

Abdul'eziz ependi bilen söhbet

Abdul'eziz ependi exlaq heqqide mundaq dédi:"insanlarning maddi we meniwi ikki teripi bardur. Insanlarning maddi teripi beden, meniwi teripi roh dep atilidu. Rohni körgili bolmaydu. Emma insan rohining esiri bolghan güzel xuylarni körgili bolidu. Bularni exlaq deymiz. Ochuqraq qilip éytqanda, rohimizgha yerliship adet haligha kelgen yürüsh - turushlar exlaq dep atilidu. Exlaq - yaxshi exlaq we nachar exlaq dep ikki türlük bolup, yaxshi exlaq - özimizge, etrapimizdikilerge, jem'iyetke we pütün insaniyetke paydiliq bolghan, dinimizning prinsiplirigha oyghun kelgen exlaqlardur. Yaman exlaq- özimizge, etrapimizdikilerge, jem'iyetke we pütün insaniyetke ziyanliq bolghan, dinimizning prinsiplirigha oyghun kelmigen exlaqlardur. Yaxshi exlaq yaki güzel exlaq iman bilen oxshash orunda turidighan emeldur. Peyghember eleyhissalam uning ehmiyiti bayan qilip:' imani eng kamil mömin eng exlaqliq kishidur' dep körsetken."

Güzel exlaqning ehmiyiti

Abdul'eziz ependi güzel exlaqning hayattiki ehmiyiti heqqide mundaq dédi:" musulmanlarda bolsa, güzel exlaq ibadettin sanilidu. Peyghember eleyhissalam bir hediste: "musulman adem güzel exlaqi bilen kéche uxlimay namaz oqughan we kündüzi roza tutqanning sawabigha érisheleydu" dep körsetken. Orunlighuchisigha bu dunyada paydisi bolmighan ibadetlerning axirette uninggha payda yetküzelishi mumkin emes. Tebi'iyki, ibadetlerning bu dunyadiki paydiliri güzel exlaqtur! peyghember eleyhissalam bir küni sahabiliridin:" kimning quruq qol qalghan kishi ikenlikini bilemsiler?" dep sorighanda, sahabilar:" héchqandaq mal - mülki bolmighan kishini quruq qol qalghan kishi, deymiz" deydu. Bu waqitta peyghember eleyhissalam:" qiyamet küni biraw namaz, zakat we roza bilen kélidu. Emma birini tillighan, birige töhmet chaplighan, birining mélini yewalghan, birining qénini tökken, birini urghan bolsa, uning yaxshiliqliri shulargha élip bérilidu. Uning yaxshiliqliri tügise, ularning gunahliri uninggha artilidu. Andin u dozaxqa tashlinidu. Mana bu, méning ummitimning quruq qol qalghuchisidur."

Bir adem peyghember eleyhissalamning yénigha kélip, uninggha: "ya resulellah! bir ayal bar, u namaz oquydu, roza tutidu we sediqini köp qilidu. Lékin qoshnisigha tili bilen eziyet béridiken" dégende, peyghember eleyhissalam: "u dozaxqa kiridu" dégen. U adem yene: "yene bir ayal bar, namaz, rozisi az, sediqinimu az béridiken. Qoshnisigha eziyet bermeydiken" dégende, peyghember eleyhissalam: "u jennetke kiridu" dégen. Bu jawabta ésil exlaqning qimmitige alahide étibar bérilgen. Yene bir hediste: " güzel exlaq xuddi su qironi éritkendek xataliqlarni éritidu. Nachar exlaq, sirke heselni buzghandek hemmini buzidu" dep körsitilgen.

Xulase qilip éytqanda, yaxshi exlaq yaki güzel exlaq eng sawabliq ibadet qataridin sanilidu. Bir hediste: "qiyamet künide musulman kishining yaxshiliq mizanida güzel exlaqtin salmaqraq kélidighan héch nerse yoqtur" dep körsetken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet