Sekkiz dölet guruhining ornini yigirme dölet guruhi igiligendin kéyinki amérika - xitay munasiwitige da'ir uchurlar

Ötken yekshenbe küni, 20 dölet guruhining dölet bashliqliri washin'gtonda uchriship, hazir pütün dunyada dawamlishiwatqan maliye krizisini hel qilish jehette, dunyada iqtisadiy chüshkünlük tézlep kétishning aldini élish, bazarlarni échiwitish, buning üchün birdek heriketke kélish toghrisida pikir birliki hasil qildi.
Muxbirimiz weli
2008-11-18
Share
G20-dunya-ixtisad-305.jpg 16 - Noyabir, 20 dölet guruhining dölet bashliqliri washingtonda uchriship achqan dunya iqtisadi uchrawatqan iqtisadiy kirizisni tüzesh üchün chaqirilghan yighinning xulase murasimida dölet bashliqliri xatire süretke chüshmekte.
RFA Photo

Buningdin kéyin dunya iqtisadida sekkiz dölet guruhi emes, yigirme dölet guruhi siyaset belgilesh rolini oynaydu

Amérika awazining bayan qilishiche, buningdin burun amérika, yawropa, yaponiye qatarliq tereqqi qilghan 8 sana'et döliti dunya iqtisadida siyaset belgilesh rolini oynap kelgen idi. Hazir buninggha iqtisadiy téz tereqqi qiliwatqan xitay, hindistan, se'udi erebistani, awstraliye, türkiye, argéntina, jenubiy koriye qatarliq döletler qoshulup, buningdin kéyin bu 20 dölet guruhi dunya iqtisadida siyaset belgilesh rolini oynaydighan boldi.

Bundaq özgirishtin kéyin, yeni amérika bilen xitayning dunya iqtisadida tutqan orni özgergendin kéyin, bu ikki döletning munasiwitide qandaq özgirish bolushi mumkin? konkrét qilip éytqanda, bu yilqi saylamda yéngidin saylan'ghan amérika prézidénti barak obama kéler yili 1 ‏ - ayda qesem bérip wezipe öteshke bashlighandin kéyin, amérika - xitay munasiwiti qandaq bolushi mumkin? dégen mesile, hazir amérika - xitay munasiwitige qiziqidighan kishiler tehlil qiliwatqan bir muhim nuqtigha aylandi.

Barak obama textke chiqqandin kéyin, xitay - amérika munasiwitide iqtisadiy sürkilishler jiddiy bolidu

Radi'omiz muxbirlirining sanfranséskodin xewer qilishiche, kaliforniye uniwérsitétidiki amérika - xitay munasiwetliri tetqiq merkizining bashliqi go sujyen 'barak obama textke chiqqandin kéyin, u yenila nékson, kartérlarning kommunizmgha qarshi siyasitini dawamlashturidu, xitay bilen amérika otturisida iqtisadiy sürkilishler jiddiy bolidu, emma dunyadiki iqtisadiy krizisni hel qilish jehette bu ikki dölet yenila hemkarlishidu' dep qarimaqta.

Amérika xitayning gherb derwazisida herbiy axbarat merkizi qurdi

'Dunya xewerliri géziti' ning xewer qilishiche, hazir 20 dölet guruhi dunya sehnisige chiqqan we amérikida yéngidin saylan'ghan prézidént barak obama kéler yili 1 ‏ - ayda textke chiqish aldida turghan weziyette, kommunist xitay bilen rusiyining déngiz küchliri yapon déngizida charlash élip bérip, yaponiyige tehdit shekillendürgen idi.

Bu chaghda amérika qoshunlirimu özining afghanistanda urush qilish küchini ashurushqa bashlidi. Aldi bilen qendihar ayrodromini kéngeytip qurup, uninggha yoshurun qarshiliqlarni aldin sézidighan eng yéngi tiptiki razwitka ayrupilanidin 10 ni orunlashturdi. Bu amérika xitayning gherbiy derwazisida qurghan eng chong herbiy axbarat merkizi bolup hésablinidu.

Xitay terep amérika bilen bolghan herbiy pa'aliyetlerni toxtitidighanliqini jakarlidi

'Asiya - tinch okyan géziti'ning bayan qilishiche, amérika dölet mudapi'e ministirliqining bayanatchisi élan qilghan bayanatida, xitay hökümiti amérikining teywen'ge 6 milyard 500 milyon amérika dolliriliq qoral sétish pilanini testiqlighanliqigha qarshiliq bildürüsh üchün, xitay terep amérika bilen bolghan bir qatar herbiy pa'aliyetlerni toxtitidighanliqini jakarlidi.

Emeliyette amérika bilen xitay 1979‏ - yili déplomatik munasiwet ornatqandin kéyin, amérika teywenning özini qoghdash iqtidarini ashurushi üchün, uni her xil ilghar qorallar bilen teminlep kéliwatidu, buning hemmisi eyni waqitta tüzülgen kélishim buyiche boluwatqan alaqe. Emeliyette xitay özi kélishimge emel qilmaywatidu.

Xitaylar amérikining ilghar rakita téxnikisini satqan délola emes, xitaylarning zeherlik chékimlik guruhimu pash qilindi

Radi'omiz muxbirlirining xewer qilishiche, hazirqidek dunya iqtisadida chüshkünlük peyda boluwatqan we amérika bilen xitayning dunyada tutqan iqtisadiy ornida özgirish bolghan weziyette, amérikining munasiwetlik tarmaqliri 2003 ‏ - yilidin 2007 ‏ - yilighiche, xitaygha amérikining ilghar rakita téxnikisini sétip bergen xitay fizika alimi shu chu'enshéng délosini pash qildi.

Amérika fédéral tekshürüsh idarisimu yéqinda sanfransésko, sekrimanto, denwér sheherliride heriket qiliwatqan nahayiti chong bir zeherlik chékimlik etkeschiler guruhini pash qilip, uning 54 adimini qolgha aldi.

Xewerde bayan qilinishiche, birliship ghelibe qazinish', 'asiya nuri' dep atalghan xitay teshkilatliri emeliyette zeherlik chékimlik etkeschiliki bilen shughullinip kéliwatqan bir chong guruh bolup, bu guruh amérikida ashxana échish shekli bilen heriket qilip muz, kendir, bash lingshitqu dep atilidighan zeherlik chékimlik sétip kelgen. Yerlik sot mehkimiliri hazir bu tutulghan jinayetchilerni soraq qilmaqta.


Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet