Gérmaniye,gu'antanamodiki mehbuslarning bir qismini qobul qilishni oylashmaqta

Amérika prézidént wezipisige saylan'ghan we 20‏ - noyabir küni jorj bushtin amérika prézidént wezipisini resmiy tapshurup alidighan barak obama amérika prézidént saylimi harpisida bergen bayanatlirida gu'antanamo herbiy türmisini taqashni özining eng aldinqi wezipilirining biri dep jakarlighan idi.
Muxbirimiz ömer qatat
2008-12-23
Élxet
Pikir
Share
Print
Guentanamo türmisining sirqi körünüshliridin biri.
Guentanamo türmisining sirqi körünüshliridin biri.
AFP Photo

Prézidént saylimidin kéyin, yawrupa döletliri amérikining dunyadiki obrazini xunukleshtürgen gu'antanamo türmisini taqash wedisini emelge ashurushta barak obamagha yardem qilishni teshebbus qilmaqta. Portugaliye hökümiti yéqinda yawrupa döletlirini gu'antanamoda tutup turuluwatqan mehbuslarning bir qisimini qobul qilishqa chaqirghan idi.

Gérmaniye hökümitining kishilik hoquq mesilisidiki alahide wekili gunter nok shenbe küni bayanatida, gérmaniye we yawrupa ittipaqi döletlirini gu'antanamo türmisini taqash toghrisidiki wedisini emelge ashurushi üchün amérika prézidént wezipisige saylan'ghan barak obamagha yardem qolini uzitishqa chaqirdi. Günter nok frabkfurter rundshaw gézitige bergen bayanatida, " gérmaniye hökümiti bolupmu, gu'antanamoda tutup turuluwatqan 17neper Uyghur mehbusni qobul qilishqa teyyar bolushi kérek," dégen.

Xelq'ara kechürüm teshkilati gérmaniye shöbisining bashliqi barbara loxbiler gérmaniye xewer agéntliqigha bergen bayanatida, gérmaniye hökümitidin héchqandaq térrorluq pa'aliyetlirige qatnashmighan Uyghur mehbuslarni qobul qilishini telep qilip, "gérmaniyide bir Uyghur jama'iti bar, shunga gu'antanamoda tutup turuluwatqan Uyghur mehbuslarning bu dölette yéngi bir hayat bashlishi asan bolidu" dégen idi.

Bügün yeni düshenbe küni bolsa, gérmaniye tashqi ishlar ministirliki, gérmaniye hökümitining güentanamo herbiy türmisidin qoyup bérilidighan mehbuslarning bir qismini qobul qilishni oylishiwatqanliqini bildürdi. Gérmaniye hökümitining bayanatchisi tomas shtig düshenbe küni bérlinda bergen bayanatida, gérmaniye gu'antanamoda tutup turuluwatqan mehbuslarni qobul qilish mesilisini, amérika hökümiti güentanamo türmisini taqash we mezkur türmide tutup turuluwatqan mehbuslarni qoyup bérish heqqidiki pilanini élan qilghandin kéyin, andin muzakire qilidighanliqini bildürdi.

Barak obamaning telipige asasen amérika mudapi'e ministirliki güentanamo herbiy türmisini taqash toghrisida bir pilan teyyarlashqa bashlighan. Lékin mutexessislerning éytishiche, güentanamo herbiy türmisini taqash üchün gu'antanamoda tutup turuluwatqan, hökümet teripidin düshmen jengchisi emes dep békitilgen emma öz yurtlirigha qayturulishi mumkin bolmighan 17 neper Uyghur mehbusning mesilisi bir terep qilinishi kérek iken. Ularning éytishiche, gu'antanamoda tutup turuluwatqan 17 neper Uyghurning mesilisi bir terep bolmay, ularni amérika yaki bashqa bir döletke orunlashturmay turup güentanamo türmisini taqash mumkin emes iken.

Nöwette güentanamo herbiy türmiside 250 etrapida mehbus tutup turuluwatqan bolup, bularning ichide 50 etrapida mehbus qoyup bérishke tégishlik kishiler dep békitilgen . Lékin amérika hökümiti 17 nepiri Uyghur bolghan bu mehbuslarni döletlirige qaytsa jazagha uchraydighanliqi üchün, öz döletlirige qayturmay, ularni üchinchi bir döletke orunlashturushqa tirishmaqta.

Öktebir éyida washin'gton rayonluq amérika fédéral sot mehkimisi gu'antanamoda tutup turuluwatqan Uyghurlarni gunahsiz dep höküm chiqirip, ularni amérikigha qoyup bérish toghrisida buyruq chüshürgen idi. Emma amérika fédéral erziyet soti, amérika hökümitining telipige asasen washin'gton rayonluq fédéral sot mehkimisining buyruqining ijra qilinishini waqitliq toxtitip qoyghan.


Toluq bet