Xitay hökümiti siyasiy mehbus gülmire imin heqqidiki sürüshtürüshte b d t gha jawab qayturdi

Buningdin xewer tapqan dunya Uyghur qurultiyi b d t kishilik hoquq aliy komissiyonigha erz sunup, sot tertipi we hökümining adil bolmighanliqini otturigha qoyghan we gülmire imin qatarliq mehbuslarning nöwettiki ehwali heqqide xitaydin melumat élip bérishni telep qilghan idi. Buninggha asasen b d t, xitay hökümitidin mezkur ehwal qarishigha izahat bérishni telep qilghan. Yéqinda xitay hökümiti bu telepke jawab qayturghan.

Xitayning jawab xéti mundaq bashlan'ghan: “Biz b d t kishilik hoquq aliy komissiyoni xalighanche tutqun qilin'ghanlarni sürüshte qilish guruppisining gülmire imin heqqidiki sürüshte xétini tapshurup alduq. Biz yeni junggo hökümiti xette otturigha qoyulghan mesilige qarita estayidil tekshürüsh élip barduq, jawabimiz mundaq.”

Xette, gülmire iminning kimliki, tughulghan yéri, esldiki xizmet orni we xizmet wezipisi heqqide melumat bérilgen. Xetning asasi qismida gülmire iminning atalmish jinayetliri, sotlinish jeryani üstide toxtalghan we gülmire iminning dunya Uyghur qurultiyining buyruqigha asasen 2009-yildiki shawgüen weqesi heqqidiki uchurni selkin torbétige qoyup qutratquluq qilghanliqini, arqidin yene uning qanunsiz yighilish ötküzüshni pilanlighan we yétekchilik qilghanliqini shunga bu jinayet üchün uninggha muddetsiz qamaq jazasi bérilgenlikini otturigha qoyghan.

Biz bu munasiwet bilen dunya Uyghur qurultiyi ijra'iye komitétining re'isi dolqun eysani ziyaret qilduq. Dolqun eysa xitayning xétide déyilgen atalmish jinayetlerning héchbirining xelq'ara qanun, meyli xitayning qanunlirida bolsun, eslide jinayet sanilidighan qilmishlar emeslikini, xitay mezkur jawabi arqiliq, Uyghurlargha yürgüzüwatqan insan heqliri depsendichilikini öz éghizi bilen étirap qilghanliqini otturigha qoydi.

Xitayning gülmire imin heqqidiki jawab xétide yene, sot dawamida gülmire iminning adwokat arqiliq özini aqlash pursitige érishkenlikini, sot meydanida gülmirening ata-ana we uruq-tughqanlirining hazir bolghanliqini ilgiri sürgen.

Xetning axirida gülmire iminning nöwette aptonom rayonluq ayallar türmiside jaza mudditini ötewatqanliqi, salametlik ehwalining alahide yaxshi ikenliki bildürülgen. Biz bu munasiwet bilen gülmire iminning norwégiyidiki éri bextiyar ependini ziyaret qilduq. Bextiyar, gülmirening sotida rastinila adwokat bolghanliqini, emma bu adwokatning gülmire özi tallighan adwokat bolmastin, hökümet teyinligen adwokat ikenlikini we uning gülmirening menpe'itige wekillik qilalmaydighanliqini ilgiri sürdi.

Bextiyar gülmirening kéyinki ehwali heqqide héchqandaq uchurgha érishelmigen, mana mushuning özila, gülmirening nöwettiki ehwalining qandaqliqi heqqide guman peyda qilmaqta.

Melum bolushiche, b d t insan heqliri komissiyonida kéler ayda gülmire imin heqqide mexsus yighin échilidu. Yighin'gha herqaysi döletlerning b d t diki wekilliri qatnishidu. Xitay gülmire imin mesilisi heqqide bu yighinda b d t insan heqliri komitétining so'allirigha jawab béridu.