"Қараҗүлдики җәң" намлиқ әсәр нәширгә берилди (1)


2006.07.20
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

"Шәрқий түркистан хәлқ инқилаби партийиси" ниң һаят қалған әзалиридин бири болған шветсийидики уйғур зиялиси абдурешит һаҗи кериминиң "қараҗүлдики җәң" намлиқ әсири нәширдин чиқип, басмиға берилди.

"Қараҗүлдики җәң" дин ибарәт бу тарихи зор вәқәниң китап шәклидә рәсмий елан қилиниши тунҗи қетимлиқ иш болуп, аптор абдурешит һаҗи керими уйғур хәлқиниң 60 - йилларда хитай коммунистлириға қарши елип барған күрәшлирини әмәлий пакит вә тарихи испатлар билән тәпсили йорутуп бәргән.

Абдурешит һаҗи керими вәтән сиртидики уйғурлар арисида, бу вәқәниң иштиракчиси вә һаят қалған бирдин бир шаһиди һесаплинидикән. У узун йиллиқ теришчанлиқлар нәтиҗисидә, мәзкур вәқә һәққидики әслимиләрни топлап вә вәтән ичидин керәклик материялларни игиләп, "қараҗүлдики җәң" намлиқ әсирини мувәппәқийәтлик тамамлиған. Мәзкур әсәрдә, "қараҗүлдики җәң" ниң җәрянидин башқа, муһим тарихи шәхисләрниң һаят кәчмишлириму әкс әттүрүлгән.

Абдурешит һаҗи керими 1969 - йили 8 - айда йүз бәргән "қараҗүлдики җәң" ахирлишиштин илгири, йәни 1969 - йили 8 - айниң 25 - күни вәзипә иҗра қиливатқан вақтида, хитай армийисигә әсиргә чүшүп қелип, 15 йиллиқ қамақ җазасиға мәһкум қилинған. Униң сәпдашлириниң мутләқ көп қисми җәң мәйданида шеһид болған. Һаят қалғанлири болса хитай һөкүмити тәрипидин етип өлтүрүлгән.

Абдурешит һаҗи керими 1984 - йили түрмидин чиққандин кейин, хитай һөкүмитиниң изчил һалда еғир бесимлириға учрап көп әзийәт тартқан. Хитай һөкүмити тәрипидин қайтидин қолға елиниш хәвпини һес қилғандин кейин, 1995 - йили вәтәнни тәрк етишкә мәҗбур болған. Униң аилә - тавабиатлири һазирғичә хитай һөкүмәт даирилириниң бесимиға учрап кәлмәктә.

Абдурешит һаҗи керими әпәндиниң ейтишичә, униң түркийидә оқуп қайтқан бир оғли 1997 -йили "миллий бөлгүнчи" дегән җинайәт билән әйиблинип, 9 йиллиқ қамақ җазасиға учриған вә һазирғичә қамақта икән. Аяли, бала чақилири вә уруқ - туғқанлири билән һәтта телефонда сөзлишиштинму еһтият қилидикән. Абдурешит һаҗи кериминиң аилиси "террористлар аилиси" дегән тизимликкә киргүзүлгән вә пәрзәнтлириниң мәктәптә оқуш һәққи, чәт`әлләргә чиқиш һәққи мән`ий қилинған. 64 яшлиқ бу пешқәдәм инқилабчи һазир шветсийидә ялғуз яшаватқан болуп, һаятини уйғурларниң мустәқиллиқ күриши үчүн хизмәт қилишқа вә тарихи темилардики йезиқчилиқ ишлириға беғишлиған.

У өзи билән қошқанда, "шәрқий түркистан хәлқ инқилаби партийиси" ниң чәт`әлләрдә һаят қалған әзалиридин әхмәт игәмбәрди вә абликим бақи илтәбирдин ибарәт үчла киши барлиқини, "қараҗүлдики җәң" намлиқ әсәр һәққидә уларниң пикрини алғанлиқини әскәртти. Шуниң билән биргә, мәшһур язғучи сидиқ һаҗи рози әпәндиниң вә проффесор султан мәһмуд қәшқири әпәндиләрниң тәстиқини алғанлиқини сәмимизгә салди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт