Илһам тохти: һалқисиман тәрәққият уйғурларни иккинчи дәриҗилик пуқраға айландуруп қоймақта

Илһам тохти әпәнди радиомиз мухбири билән болған сөһбәт давамида, «5-июл үрүмчи вәқәси» дин кейинки уйғур вәзийити һәққидә өзи һес қилған мәсилиләрни оттуриға қойди.
Мухбиримиз меһрибан
2011-05-06
Share
ilham-toxti-liksiyedin-burun.jpg Илһам тохти әпәнди лексийигә кириштин бурун сиртни көзәтмәктә. 2010-Йили 12-июн бейҗиңда.
AFP

Илһам тохти әпәнди, 2009-йилидики «5- июл үрүмчи вәқәси» дин кейин, хитай мәркизи һөкүмитиниң уйғур районида «шинҗаңға ярдәм бериш» намида йүргүзүватқан сиясити җәрянида, гәрчә уйғур аптоном райониниң партком секретари алмашқан болсиму, лекин ваң лечүән дәвридики қаттиқ қол сиясәт йүргүзүш тәрәпдарлириниң һөкүмәт органлирида йәнила асаслиқ орунда туруватқанлиқини илгири сүрди.

 Илһам тохти әпәнди уйғурларниң қануни һоқуқ мәсилисиниң нәччә 10 йилдин буян һәл болмай келиватқан мәсилә икәнликини, болупму «5-июл үрүмчи вәқәси» дин кейин, өз һәқ һоқуқини тәләп қилғини үчүнла хата һалда һәр хил җинайәтләр билән әйиблинип түрмиләрдә йетиватқан уйғур зиялийлири, уйғур яшлири мәсилисини һөкүмәт даирилириниң қанун бойичә адил бир тәрәп қилиши керәкликини тәкитлиди.

Уйғур районидики өзгиришниң толиму аста болуватқанлиқини баян қилған илһам тохти әпәнди, районда уйғурлар тәләп қиливатқан қанун җәһәттики баравәрлик, миллий аптономийә қанунини қатарлиқларниң әмәлийләшмигәнликини, уйғурларниң өз земинида иккинчи дәриҗилик пуқраға айлинип қеливатқанлиқини оттуриға қойди.

Илһам тохти әпәнди хитай мәркизи һөкүмитиниң һалқисиман тәрәққият намида, хитай өлкилиридики ширкәтләргә райондики байлиқларни ечиш пурсити яритип бәргәнликини, әмма райондики йәрлик милләт болған уйғур қатарлиқларни бу тәрәққият пиланиниң сиртида қалдурғанлиқини тәнқидлиди.

Сөһбитимиз ахирида илһам тохти әпәнди йәнә, хитай қануни ичидә туруп, уйғурларниң қануни һәқ-һоқуқлирини тәләп қилиш ирадисидин ваз кәчмәйдиғанлиқини билдүрди. У, башқа уйғур зиялийлириниңму уйғурларниң еришишкә тегишлик қануни һоқуқлири мәсилисидә актип рол ойнишини, уйғур хәлқиниң нөвәттики әһвалини чүшиниши, хитайниң қанун даирисидә туруп, уйғур хәлқиниң аптономийилик қанунда бәлгиләнгән қануни һоқуқлириниң капаләткә игә қилиниши үчүн дадиллиқ билән сөзлиши керәкликини тәкитлиди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.