Илһам тохтиниң уйғурлар һәққидики дәрси оқуғучи аз дегән баһанидә тохтитилди

Мәркизи милләтләр университетиниң дотсенти, уйғурбиз тор бекитиниң саһиби илһам тохтиниң, уйғурлар уйғурларниң әһвали һәққидики дәрси, мәктәп даирилири тәрипидин дәсләп чәклимә қоюлуп, кейин рәсмий тохтитилған.
Мухбиримиз меһрибан
2011.09.15
ilham-toxti-liksiyedin-burun.jpg Илһам тохти әпәнди лексийигә кириштин бурун сиртни көзәтмәктә. 2010-Йили 12-июн бейҗиңда.
AFP

Радиомиз мәркизи милләтләр университети оқуғучилириниң шу мәктәптики иқтисадий пәнләр дотсенти илһам тохти әпәндиниң пүтүн мәктәп оқуғучилириға ечиветилгән талланма дәрси “шинҗаңниң нопуси, байлиқи һәм тәрәққияти һәққидә истратегийилик тәтқиқат” намлиқ дәрсини таллашта тосқунлуққа учриғанлиқи һәққидики учурни алғандин кейин, мәктәптики бир қисим оқуғучилар һәм илһам тохти муәллим билән алақиләштуқ.

Өз кимликини ашкарилашни халимайдиған бирқанчә оқуғучиниң билдүрүшичә, илһам тохтиниң дәрси бу йилларда оқуғучилар тәрипидин алқишлинип келиниватқан дәрс болуп, униң дәрсини аңлаш үчүн тизимлитидиған оқуғучилар йеқинқи бирқанчә йилдин буян барғанчә көпәйгән. Әмма йеқиндин буян илһам тохтиниң лексийилиригә қаритилған назарәт барғанчә күчәйтилгән. Илһам муәллимниң дәрсини аңлиған һәм униң билән йеқин мунасивәттә болған оқуғучилар мәктәп даирилири тәрипидин қәрәллик һалда тәкшүрүлүшкә башлиған.

Өткән һәптидин башлап, оқуғучилар уйғурбиз торида илһам тохтиниң дәрсни таллашта тосқунлуққа учриғанлиқи һәққидики әһвални инкас қилип муназирә елип барған. Оқуғучиларниң билдүрүшичә, мәктәп торида бу мәвсумлуқ дәрс тизимлики елан қилинғандин кейин, 8-айниң оттурилириға қәдәр илһам муәллимниң дәрсини тизимлатқанлар сани 59 нәпәргә йәткән. Әмма 8-айниң 15-күнидин кейин бу дәрс мәктәп торидики оқуғучиларниң дәрс таллаш тизимликидин өчүрүветилгән. Мәктәп даирилири бу һәқтә һечқандақ чүшәндүрүшму бәрмигән. Өткән һәптә оқуғучилар бу әһвални илһам муәллимгә инкас қилғинида илһам муәллим бу иштин һәйран қалғанлиқини билдүргән һәм 9-сентәбир җүмә күни чүштин кейин илһам тохти дәрс аңлаш үчүн кәлгән 30 нәччә оқуғучиға өз вақтида дәрсини өткән.

Биз илһам тохти әпәндидин униң дәрсиниң тосқунлуққа учраш сәвәбини сорап телефон қилғинимизда, илһам әпәнди өзиниң өткән җүмә күни дәрсини нормал өткәнликини, әмма бу һәптә пәйшәнбә күни кәчтә факултетниң оқутуш ишлириға мәсул катипиниң униңға туюқсиз учур йоллап, униң дәрсини тизимлатқан оқуғучилар сани йетәрлик болмиғини үчүн, униң бу мәвсумда өтмәкчи болған “шинҗаңниң нопуси, байлиқи һәм тәрәққияти һәққидә истратегийилик тәтқиқат” намлиқ талланма дәрсниң әмәлдин қалдурулғанлиқини уқтурғанлиқини билдүрди.

Илһам тохти әпәнди мәктәп тәрипидин әмәлдин қалдурулған бу лексийисиниң характери һәққидә тохтилип, бу лексийисиниң асаслиқи уйғурларниң иқтисади, иҗтимаий әһвали һәм райондики нопус, байлиқ тәқсимати қатарлиқ бир қәдәр сәзгүр мәсилиләр һәққидики учурлар асасида тәйярланған, тәтқиқат характери бир қәдәр күчлүк болған дәрс болғини үчүн мәктәп даирилири тәрипидин тохтитилған болуши мумкинликини илгири сүрди.

Зияритимиз җәрянида илһам тохти әпәнди йәнә йеқиндин буян өзигә қаритилған назарәтниң күчәйтилгәнликини илгири сүрүп, өзиниң електронлуқ хәт алақилириниң давамлиқ тәкшүрүлүватқанлиқини, һәтта йеқинқи бир айдин буян електронлуқ хәт сандуқиға өзи кирәлмигән һаләттә униң билән хәт алақә қилидиған тонушлириниң илһам тохти намидики електронлуқ йолланмиларни тапшурувалғанлиқини билдүрүп, тордашларни униң намида кәлгән йолланмиларни ачмаслиққа агаһландурди.

Илһам тохти әпәнди йеқинқи йиллардин буян, өзиниң уйғур мәсилилирини хитай ичи вә хәлқараға тонутуштики тәтқиқат нәтиҗилири һәм паалийәтлири билән, хитай ичи вә хәлқара җәмийәттә уйғур зиялийлири арисида көзгә көрүнгән шәхс дәп тәриплинип кәлгән болса, хитай һөкүмити тилға елишни халимайдиған уйғурларға даир сәзгүр мәсилиләр һәққидә тохталғучи зиялий болуш сүпити билән хитай даирилириниң назарәт қилишиға учрап келивататти. Болупму 2009-йили үрүмчидә йүз бәргән 5-июл үрүмчи вәқәсидин кейин, илһам тохти әпәнди уйғур аптоном район рәиси нурбәкри тәрипидин “вәқәниң йүз беришидә қутратқулуқ рол ойниған” дәп әйиблинип, бирнәччә қетим нәзәрбәнд қилинип сорақ қилинған һәм барлиқ иш паалийәтлири назарәт астиға елинип, униң һөкүмәт даирилириниң рухситисиз өзи турушлуқ җайдин айрилишиға рухсәт қилинмайдиғанлиқи уқтурулған иди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.