Kanada, '2008 nizamnamisi' xitayning démokratiyilishishi üchün paydiliq démekte

Kanadaning toronto shehirige orunlashqan xitaydiki kishilik hoquq mesililirige köngül bölidighan kishilik hoquq birleshmisi aldinqi heptide, muxbirlarni kütiwélish yighini ötküzüp, hemde kanada bash ministiri stéphén harpér, tashqi ishlar ministiri lawrenké kannon we her qaysi öktichi partiyilerning rehberlirige mektup yollap, ulardin, kishilik hoquqqa hörmet qilishqa "2008 nizamnamisi" ni qelemge alghanliqi üchün tutqun qilin'ghan, oxshimighan siyasi köz qarashtiki yazghuchi lyu shawboni qoyuwétishke we xitay puqralirining "2008 nizamnamisi"ni erkin munazire qilishi we imzalishigha yol qoyushqa xitay hökümitige bésim ishlitishni telep qilghan idi.
Muxbirimiz kamil tursun
2008-12-29
Élxet
Pikir
Share
Print

2008 Nizamnamisi xitayning démokratiyilishishi üchün ümid

Kanada kishilik hoquq birleshmisining mes'uli micha'él kra'ig 2008 nizamnamisining otturigha qoshulushining xitaydiki démokratiyilishishning ilgiri sürülüshi we kishilik hoquqning yaxshilinishi üchün bir ümid ikenlikini tilgha élip: "2008 nizamnamisi" xitay jem'iyitining özgirishi üchün intayin ehmiyetlik démokratik höjjet. Kanada we xelq'ara jem'iyet 2008 nizamnamisining élan qilishini qollishi,stéphén harpérni öz ichige alghan dunya rehberliri özlirining bu heqtiki meydanini ashkara élan qilish kérek. 2008 Nizamnamisi xitay xelqining kishilik hoquq depsendichilikliridin qutulushi we démokratik hoquqlarni qolgha keltürüshi üchün heydekchilik rol oynaydu, dégen idi.

Xitayning kishilik hoquq nuqti'ineziri

Xitay hökümitining kanadadiki bash elchixanisi aldinqi küni, buninggha jawaben kanadadiki metbu'atlargha mektup yollidi. Ularning mektubida, "yéqindin béri, xitayning kishilik hoquq ehwalida ilgirilesh bolupla qalmay, belki kishilik hoquqta, xitay tarixtiki eng yaxshi weziyette turmaqta.Xitay kommunist partiyisi qurulghan birinchi künidin tartipla, ular xitay xelqining kishilik hoquqliri üchün küresh qilip keldi. Xitay xelq jumhuriyiti qurulghandin kéyin, xitay hökümiti xitay puqralirining kishilik hoquqlirini ilgiri sürüsh üchün ghayet zor tirishchanliq körsetti," déyilgen.

Kanada kishilik hoquq birleshmisi kanada Uyghur jem'iyiti, tibet komitéti qatarliq jem'iyet ijtima'iy teshkilatliridin teshkil qilin'ghan. Kanada Uyghur jem'iyitining re'isi ruqiye turdush xanim xitayning bayanlirining yalghanchiliqtin bashqa nerse emeslikini,ularning meqsitining kishilik hoquqning dunyawi mesile ikenlikini inkar qilish ikenlikini bildürdi.

Xitay dunyaning közini boyashqa urunmaqta

Xitay elchixanisining mektubida, "xitay hökümiti dunya yer meydanining %5 ge yetmigen zéminda,dunya nopusining %22 ni igileydighan ademni baqmaqta, bu pütün dunyaning kishilik hoquq ishliri üchün ghayet zor töhpe déyilgen.Ruqiye turdush xanim xitayning bu qarashlirining mentiqige we bir ‏ -  birige zit bayanlar ikenlikini,ularning bu sözliri arqiliq dunyagha tehdit séliwatqanliqini bildürdi.

Xitay elchixanisining jawab mektubida yene,xitay hökümitining bezi xelq'araliq kishilik hoquq qanunliri we qanun layihilirini imzalighanliqi, maqullighanliqi hemde xitay kompartiyisining 2007 - yilidiki 17 - qurultiyida,kishilik hoquqqa hörmet qilish we uninggha kapaletlik qilishni kompartiyisining nizamnamisigha kirgüzgenliki alahide tekitlen'gen.
Kanada Uyghur Uyghur jem'iyitining re'isi ruqiye turdush xanim xitay qol qoyghan, imzalighan we özi tüzgen qanunlarning héch birige emel qilmighanliqini, ularning éqi qeghez, qarisi siya dégendek nersige aylan'ghanliqini, xitay da'irilirining emeliyette, öz qanunlirini özliri ayaq asti qiliwatqanliqini eskertti.

2008 Nizamnamisini yenila démokratik teshebbus déyishke bolidu

"2008 Nizamnamisi" chéxoslowakiyede watslaw xawél bashchiliqidiki öktichi ziyaliylar teripidin 1977 - yili élan qilin'ghan "77 nizamnamisi"ning rohi buyiche tüzülgen bolup, uningda asasliqi, xitayning asasiy qanunini özgertip, démokratik qanunni turghuzush, ediliyining musteqilliqige kapalet qilish, bir partiye rehberlikidiki tüzümge xatime bérip, démokratik bolghan fédératik tüzümni yolgha qoyush, kishilik hoquqqa hörmet qilish we puqralarning teng - barawerlikige heqiqiy kapaletlik qilishqa oxshash 19 teshebbus otturigha qoyulghan. Emma bu nizamnamida tibet we Uyghurlar mesililirining qandaq hel qilinidighanliqi tilgha élinmighan.

Toluq bet