Uyghur alimi merhum abbas burhan ependi ürümchide wapat boldi

Uyghur élidiki tunji ewlad Uyghur tebi'iy pen alimi, penni omumlashturush yétekchisi, aliy muherrir we jama'et erbabi abbas burhan ependi, mushu ayning 22 ‏- küni ürümchi waqti kech sa'et 5 te alemdin ötti.
Muxbirimiz eqide
2010.05.24
Merhum-Abbas-Burhan-305.jpg Süret, uyghur élidiki tunji ewlad uyghur tebiiy pen alimi, penni omumlashturush yétekchisi, aliy muherrir we jamaet erbabi abbas burhan ependining hayat waxtidiki süretliridin biri.
Süretni rushen abbas xanim teminligen.

Uyghur élining ichi ‏- sirtida tonulghan alim merhum abbas burhan ependi, 1932 ‏- yili 10 ‏- ayda atushning iksaq kentide bir meripetperwer a'ilide dunyagha kelgen.

Ösmürlük chaghliridin bashlapla ilim - pen'ge küchlük ishtiyaq baghlighan abbas burhan ependi bashlan'ghuch we ottura mekteplerni öz yurtida we qeshqerde tamamlighandin kéyin, shinjang pidagogika instituti shuningdek béyjing pidagogika unéwirsitétlirida bi'ologiye kesipliri boyiche bilim tehsil qilghan.

Proféssor we aliy muherrir abbas burhan ependi Uyghur diyaridiki eng aliy bilim yurtliridin hésablan'ghan shinjang uniwérsitéti bi'ologiye fakultétining mudiri, 12 yil pen - téxnika jem'iyitining re'isi wezipisini ötigen.
Abbas-Borhan-we-hanimi-Mariya-Abliz-305.jpg
Süret, merhum abbas burhan ependining ayali merhum mariya abliz xanim bilen 2000 - yili chüshken xatire süriti.
Süretni roshen abbas xanim teminligen.

Abbas burhan ependi aliy mekteplerde oqughuchilarni terbiyilesh, pen ‏- téxnikini omumlashturush hemde Uyghur élidiki pen - téxnika jem'iyitini eslige keltürüsh, qayta qurush xizmetliride muhim rol oynighan.

80 Yilgha yéqin hayat musapisida, bilim dunyasida Uyghurlargha örnek tikligen abbas burhan ependi, penni omumlashturush maqaliliridin397 parchini élan qilghan we "bilim küch" we "pen we turmush" namidiki ilmiy zhurnallarning neshrdin chiqishigha biwaste yétekchilik qilghan. Ilim - pen sahesi boyiche Uyghur tilida 10 nechche parche kitab yazghandin bashqa, terjime qilghan we tehrirligen kitab we maqalilirining sani 400 parchigha yetken.

1984 ‏- Yili merhum abbas burhan ependining tirishchanliq körsitishi we teshkillishi netijiside ürümchide tunji pen - téxnika sariyi qurulup qed kötürgen, abbas burhan ependi yene amérika, fransiye qatarliq döletlerdiki unwérsitét we pen - téxnika teshkilatlirining teklipige bina'en ötküzülgen bi'ologiye sahesidiki ilmiy muhakime yighinlirida "qurghaq rayonlardiki yéshilliq yéza igiliki" namliq ilmiy maqalisini oqup, alahide yuqiri bahagha érishken.

Abbas burhan ependi yene shu yilliri, italiye rim uniwérsitéti we dunya nezeriye fizikisi tetqiqat merkizining re'isi, nobil mukapatigha érishken fizika alimi doktor muhemmed abdusalam ependining shexsi teklipi bilen ziyarette we ilmiy pa'aliyetlerde bolghan.

Bolupmu, merhumning "hayatliqning siri", "qushlar insanlarning dosti", "irsiyet we irsiyet qurulushi", "mikro organizm we yéza igilik", "hayatliq we muhit" qatarliq ijadiy eserliri Uyghurlar eng yaqturup oquydighan kitablar bolup, "irsiyet we irsiyet qurulushi" dégen eser xitay boyiche munewwer kitab bolup bahalan'ghan.

Merhumning yene, yéza ‏- igilik sahesi boyiche yazghan kitabliri Uyghur déhqanlirining déhqanchiliq téxnikilirini igilishide ilmiy körsetmilik rolini oynap, Uyghur déhqanlirining alqishigha sazawer bolghan.

Merhum abbas burhan ependi, 83 ‏- yili pen - téxnika neshriyati qurulushida muhim rol oynighan we "pen we turmush" we "bilim küch " zhurnallirini tesis qildurghan. Bu zhurnallar neshrdin chiqqandin kéyin Uyghur xelqining pen ‏- téxnikini omumlashturush ishliri tereqqiyatigha alahide tesir körsetken.

Uyghur élidin tughqan yoqlash üchün amérikigha kelgen péshqedem ma'aripchi zahir ependi, ziyaritimizni qobul qilip abbas burhan ependining ish - pa'aliyetlirige yuqiri baha berdi.

Amérikidiki dangliq xarward uniwérsitétida oqughan Uyghur ziyaliy qeyser mijit ependi, merhum abbas burhan ependining özige tesir qilghan ésil peziletlirini eslidi.

Qeyser mijit yene, abbas burhan ependining shunche köp netijilerni qazan'ghan alim bolushigha qarimay, tolimu kichik pé'il, xushchaqchaq we yardem söyer xisletliri bilen jama'etchilikning hörmitige sazawer bolghanliqini tekitlidi.

Qeyser mijit sözining axirida, insan haman bu dunyadin ayrilidu, lékin uning kishiler arisida nam ‏- sheripi qalidu, bolupmu abbas burhan ependige oxshash hayatini ehmiyetlik ötküzgen, xelqige menpe'et yetküzgen alimlar menggü yad étilidu dep körsetti.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.