Қаһирәдики таһрир мәйдани йәнә он миңлиған намайишчи билән толди

Өткән җүмә күнидин итибарән миңлиған хәлқ кочиларға чиқип намайиш қилип, һүсни мубарәк ағдурулғандин кейин һакимийәтни қолға алған мисир армийисидин һакимийәтни балдуррақ хәлққә өткүзүп беришини тәләп қилған иди. Намайишлар кеңийип, сәйшәнбә күни қаһирәдики таһрир мәйдани йәнә он миңлиған киши билән толғандин кейин, һәрбий кометет җиддий йиғин чақирип, намайишчиларниң тәлипини қобул қилишқа мәҗбур болди.
Өз мухбиримиз ирадә
2011.11.22
egypt-tahrir-305 22-Ноябирдики мисир намайишидин бир көрүнүш
AFP

Һөрмәтлик радио аңлиғучилар, мисирда 30 йилдин артуқ һакимийәт сүргән һүсни мубарәкниң сәлтәнәтигә хатимә бәргән намайишчи хәлқ йәнә бир қетим таһрир мәйданиға йиғилип, һакимийәтниң хәлққә тапшурулушини, сайламниң алдиға сүрүлүшини тәләп қилди. Сәйшәнбә күни таһрир мәйданиға йиғилған он миңдин артуқ киши һәрбий кометитни һүсни мубарәктин кейин һечқандақ бир өзгириш елип бармаслиқ вә тәхттин чүшмәй олтурувелиш билән әйибләп, уларға қарши шуарлар товлиди.

Мисир бу йил иккинчи айда һүсни мубарәк ағдурулғандин бери, һүсни мубарәк мәзгилидә мудапиә министири болуп ишлигән 76 яшлиқ генерал муһәммәд һүсни тантави башчилиқидики һәрбий кометтит тәрипидин идарә қилиниватқан иди. Пилан бойичә, мисирда келәр һәптә йәни 11 - айниң 28 - күни парламент сайлими өткүзүлидиған, келәр йили 7 - айда президентлиқ сайлими өткүзүлидиған болған. Әмма һәрбий комититниң асасий қанунға өзгәртиш киргүзүш тәклип лайиһисидә мисир армийисини вә армийиниң малийисини назарәт қилмаслиқ вә шундақла президентлиқ сайлиминиму 2013 - йилиға сүрүш һәққидә тәклип сунуши хәлқ аммисиниң ғәзипини қозғап, амминиң қайтидин мәйданларға чиқип намайиш қилишиға сәвәб болди. Намайишчи амма келәр һәптә парламент сайлими өткүзүлгән тәқдирдиму һәрбий комитетниң һакимийәттин ваз кечиш нийитиниң йоқлуқини билдүрүп, уни мисирниң демократийигә өтүшигә тосқунлуқ қилиш билән әйиблиди. Намайишчилар дәрһал һөкүмәт қурушини вә келәр йили 4 - айда президентлиқ сайлими өткүзүшини тәләп қилди.

Җүмә күни башланған намайишлар пайтәхт қаһирәдин башқа йәнә искәндәрийә, сувәйиш қатарлиқ шәһәрләргиму йейилған, намайиш җәрянида сақчилар билән намайишчи амма арисида тоқунушларму йүз бәргән вә адәм өлүш әһваллири көрүлгән. Мисир сәһийә министирлиқи тоқунушларда һазирғичә 30 дин артуқ адәмниң өлгәнликини, 1700 дин артуқ кишиниң яриланғанлиқини елан қилди.

Вәқәләрдин кейин, хәлқара кәчүрүм тәшкилати дәрһал баянат елан қилип, мисирни идарә қиливатқан һәрбий комитетни кишилик һоқуқни яхшилаш һәққидики вәдилиригә әмәл қилмаслиқ билән әйиблиди. Америка һөкүмити дүшәнбә күнидики баянатида мисирдики вәзийәтниң әндишә пәйда қиливатқанлиқини билдүрүп, бу ишни кеңәш арқилиқ һәл қилиш тәклипини сунди. Дүшәнбә күни бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң баш секритари бан кимунму елан қилған баянатида, намайишларда өлүм - йетим вәқәлириниң йүз бәргәнликидин қаттиқ әпсусланғанлиқини билдүрүп, һәрбий комитетни кишилик һоқуқни қоғдап, амминиң намайиш қилиш һоқуқиға һөрмәт қилишқа чақирған иди. Әмма һәрбий комитет дүшәнбә күни, намайишчиларниң тәлипиниң әксичә сайламларниң әсли пилан қилинған вақитта елип берилидиғанлиқини, вақитта өзгириш болмайдиғанлиқини билдүрди.

Буниң билән һәрикәткә йетәкчилик қиливатқан яшлар һәрикити тәшкилати һөкүмәт қурулмиғучә, таһрир мәйдандин айрилмайдиғанлиқини елан қилип, хәлқни намайишқа актип аваз қошушқа чақирди. Сәйшәнбә күни әтигәндә мәмликәтниң һәрқайси җайлиридин кәлгән он миңдин артуқ киши таһрир мәйданиға қайта йиғилип, намайиш қилди. Намайиш җәрянидиму тоқунуш йүз бәрди. Вәқәниң зорийип кетиши билән һәрбий комитет дәрһал һәрқайси сиясий партийә рәһбәрлирини йиғип, җиддий йиғин чақирди.

Б б с ниң хәвәр қилишичә, йиғин ахирида тантави хәлқара мәтбуатларға бәргән баянатида йиңи“ миллий қутулуш” һөкүмитини қуруш, келәр йили 7 - айда елип берилиши пилан қилинған президентлиқ сайлиминиң вақтини алдиға сүрүш һәққидә вәдә бәргән. У сөзидә, һәрбий комитетиниң һакимийәткә арилишиш нийитиниң йоқлуқини алаһидә әскәрткән.

Тантавиниң бу баянати “ иккинчи инқилаб ” дәп атиливатқан намайишлар нәтиҗисдә һәрбий комететниң кәйнигә чекиниши дәп хәвәр қилинған болсиму, әмма таһрир мәйданидики намайишчилар тантавиниң сөзидин рази болмиған. Улар һәрбий комитетниң һакимийәтни тутуп туруш үчүн ойнаватқан һәр түрлүк оюнидин дәрһал ваз кечиши керәкликини тәләп қилған. Б б с мухбириниң нәқ мәйдандин хәвәр қилишичә, һазир таһрир мәйданидики намайишлар һелиһәм давам қилватқан болуп, намайишқа қетиливатқанларниң саниму ешип барған. Улар “ биз бу йәрдин кәтмәймиз, тантави дәрһал кәтсун” дәп шуар товлиған.

Әмма бу намайишларға мисирдики әң тәшкиллик сияси күч һесаблинидиған “мусулман қериндашлар бирлики” аваз қошмиған. Күзәткүчиләрниң қаришичә, келәр һәптики парламент сайлимида “ мусулман қериндашлар бирлики” қоллап - қуввәтләйдиған “ әркинлик вә баравәрлик” партийисиниң 40 пирсәнт әтрапида авазға еришип, парламентта көп санни тәшкил қилидиғанлиқи тәхмин қилиниватқан бир шараит астида, улар бу намайишниң сайламға көләңгә чүшүрүп қоюшини халимайдикән. Нөвәттә келәр һәптидики сайламниң қандақ бир вәзийәт аситида елип берилидиғанлиқи көзәткүчиләрниң қаттиқ диққитни қозғимақта.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.