Mo yen nobil edebiyat mukapatigha qandaq érishti?

Xitay yazghuchisi mo yenning nobil mukapatigha érishishi xitayni xoshal qilghan bolsimu, nurghun kishilerni ejeplendürdi, bezilerni hetta ghezeplendürdi. Bir qisim gherb yazghuchiliri nobil mukapati komitétining bu qétimqi mukapat namzatini xata tallighanliqini ilgiri sürse, yene bir qisim kishiler bu qétimqi mukapatning siyasiy üchün xizmet qilghanliqini tekitlidi. Töwende axbarat wastiliride bu toghrisida élan qilin'ghan bahalardiki qismen pikirlerni tallap diqqitinglargha sunimiz.

Gérmanlarning inkasi:

Gérmaniye metbu'atlirida bu qétimqi nobél edebiyat mukapati toghrisida köp mulahiziler élan qilin'ghan bolsimu, bularning ichide mo yenni yaxshi bilidighan, uzun yillardin béri mo yenning eserlirini tenqidlep kelgen kubinning köz qarishi diqqetni chékidu.

Gérmaniyilik meshhur xitayshunash, yazghuchi wolfgang kubinning 12 - öktebir béyjingda turup gérmaniye axbarat wastilirige bildürgen pikri boyiche éytqanda, bu qétim nobél edebiyat mukapatigha érishken xitay yazghuchisi mo yen: birinchidin, kompartiye ezasi we kompartiyining sadiq muridi. U héchqachan xitayda kishilik hoquq, démokratiyini teshebbus qilip baqmighan. Ikkinchidin, hazirgha qeder élan qilghan eserlirining hemmisi bazar qoghlishish muddi'asidin otturigha chiqqan bolup, mo yen ajayip - gharayip weqe hem epsanilerni bash téma qilip eser yazidighan, turaqliq idiyisi bolmighan bir adem. Mo yen özi “Yazghuchi üchün idiyining lazimi yoq, yazsila boldi” dégen qarashni tekitleydighan birsi. Üchinchidin, uning én'gilizchigha terjime qilin'ghan eserlirining hemmisi uning esli eserliridin ghayet zor derijide perqlinidu, mo yenning eserliri amérikiliq howard goldblat dégen meshhur bir terjimanning qolidin chiqti. Bu terjiman mo yenning eserliridiki pütün ajizliqlarni yoqitip, uni söz we jümle boyiche emes, bir gewde halette terjime qilip ishlep gherbke layiq bir eser halitige keltürüp élan qilishni uzun yil dawamlashturdi. Mo yenning gérmanche we bashqa tillargha terjime qilin'ghan eserlirining hemmisi xitaychidin emes, belki én'gilizchidin biwaste örüldi. Mo yenning teliyi mana bu yerde. Tötinchidin, bu qétimqi nobil edebiyat mukapati mo yen we uning eserlirige emes, belki xitaygha bérildi. Lyu shawbogha mukapat bérish tüpeyli peyda bolghan xitay - norwégiye arisidiki soghuqchiliqni peseytish meqset qilindi.

Yazghuchi wolfgang kubinning bildürüshiche, bu yilqi nobél edebiyat mukapatining moyen'ge bérilishining xata bolghanliqi uzun'gha qalmay ispatlinidu. Bash shitabi gérmaniyining frankfurt shehiride bolghan sherqiy türkistan kültür merkizining re'isi küresh ataxan ependimu bu mukapatning moyen'ge bérilgenlikini tenqid qildi.

Xitaylarning inkasi:

Xitayda mo yenning nobél edebiyat mukapatigha érishkenliki köp tentene qilindi. Lékin beziler mo yendinmu ilghar yazarlarning basurulup qalghanliqi hem türmilerge bent qilin'ghanliqini közde tutup, bu mukapattin anche xöshal emeslikini ipadileshti. Tor yazarliridin biri 12 - öktebir “Junggo kompartiyisining shereplik ezasi, xelq azadliq armiyisining sabiq ofétsiri, sadiq kommunizm jengchisi, mewjut tüzülmining semimiy himayichisi, gérmaniye kitap yermenkisini inkar qilghuchi mo yenning bu mukapatqa érishkenlikini qizghin tebrikleymiz” dep hejwiy qilip yazghan bolsa, xitayning xelq tori bash maqale élan qilip “Tunji qétim junggo tewelikidiki bir yazghuchi bu mukapatqa érishti. Bu künni junggo yazghuchiliri bek uzun kütti, junggo xelqimu bek uzun kütti” dep debdebe qildi.

B b s ning 12 - öktebirdiki uchurlirida körsitilishiche, xongkongda neshrdin chiqidighan “Seher géziti” élan qilghan bir maqalide mo yenni “Xitaydiki qelemkeshlerning erkinlikini chekleshke hesse qoshqan shexs, uning nobél mukapatigha érishish salahiyiti yoq” dep atighan. “Alma géziti” bolsa mo yenni “Ménge yuyush mutexe'esisi. Nobél mukapatining uninggha bérilishi chong bir mesxire” dep yazghan. Chet'eldiki xitay siyasiy pa'aliyetchiliri we edipliridin tu jé, lyaw yiwu, wéy jingshing, saw changching qatarliq nurghunlighan kishiler bu qétimqi edebiyat mukapatining mo yen'ge bérilgenlikidin memnun bolmidi.