Қазақистандики тунҗи уйғур пәйласоп мәрһум нурмуһәммәт аюпоф хатириләнди

Йеқинда алмата вилайитиниң қарғали йезисида қазақистан уйғурлири ичидин чиққан тунҗи пәлсәпә пәнлириниң доктори, профессор нурмуһәммәт ғилаҗдин оғли аюпофни хатириләш мурасими өткүзүлди.
Ихтиярий мухбиримиз ойған
2011-01-27
Share

Униңда сөзгә чиққан алимлар, мәрһумниң кәсипдашлири, уруқ-туғқанлири униң илмий-педагогикилиқ паалийәтлири вә инсаний пәзиләтлири һәққидә тохталди.

1955-Йили уйғур елиниң ғулҗа шәһиридә дуняға кәлгән н. Аюпоф 1981-йили кироф намидики қазақ дөләт университетиниң физика-математика факолтетини әла тамамлап, өзи оқуған алмата шәһиридики 122-оттура мәктәптә муәллим, андин узун йиллар мудир болуп хизмәт қилған. 1992-Йилдин башлап, у, абай намидики қазақ дөләт педагогика институтиниң пәлсәпә вә илим-пән методологийә бөлүмидә оқутқучи болуп ишлигән.

Н.Аюпоф 1996-йили "қәдимий түркий хәлқләрниң диний тәртипи" намлиқ намзатлиқ, 2006-йили болса "тәңричилик очуқ дуня тонуш сүпитидә" намлиқ докторлуқ илмий тәтқиқатлирини утуқлуқ йезип чиқип, қазақистан вә чәт әлләрдә исми тонулған алим дәриҗисигә еришиду. У өз тәтқиқатлирида қәдимий түркий хәлқләрниң, җүмлидин уйғурларниң дуня тонушини пәлсәпиви нуқтиинәзәрдин өгәнгән, шундақла антропологийә, мәдәнийәт пәлсәписи, диншунаслиқ, иҗтимаий пәлсәпә, илим-пән пәлсәписи, тарих вә башқа саһәләр бойичә көплигән илмий әмгәкләрни елан қилған.

Н.Аюпоф 1996-2007-йиллар арилиқида абай намидики қазақ миллий педагогика университети йенидики пәлсәпә пәнлири бойичә докторлуқ тәтқиқатлирини һимайә қилиш кеңишиниң илмий катипи, андин униң рәисиниң муавини, мәзкур университет йенидики хәлқаралиқ "аға хан" фондиниң рәһбири, билим вә пән министирлиқиниң асасий тәтқиқатлар бойичә мутәхәссиси вәзипилирини өтигән. Алим алий оқуш орунлирида оқутқучилиқ қилиш җәрянида көплигән илмий кадирларни йетиштүргән.

Һаятиниң ахирқи вақитлирида н.Аюпоф уйғурларниң һәм башқа түркий хәлқләрниң тарихиға, мәдәнийитигә мунасивәтлик илмий паалийәтләрни уюштуруш ишлириға паал арилишип кәлгән. У 2010-йили 19-декабир күни 55 йешида туюқсиз аләмдин өткән.

Н. Аюпофниң кәспий алаһидиликлири, тәшкилләш қабилийәтлири йеқин вә йирақ чәт мәмликәт алимлириниң юқири баһасиға еришкән. Униң иш орниға мушу күнгичә келиватқан тәзийә хәвәрлири буниң ярқин испати болмақта.

Саха (якутстан) җумһурийити "олонхо" бирләшмисиниң иҗраийә мудири елена федорова мәрһумниң тәңричилик тәтқиқати бойичә кәсипдашлириниң һәқиқий мәнидики дости вә ишәнчлик мәслиһәтчиси, моңғулийә, саха вә това җумһурийәтлиридә өткүзүлгән тәңричилик мәсилилиригә беғишланған илмий әнҗуманларниң идийиви илһамчиси болғанлиқини алаһидә тәкитләп мундақ дегән: "мәрһум бу йил язда това җумһурийитиниң пайтәхти қизил шәһиридә "тәңричилик вә явроасия хәлқлириниң епослуқ мираси " башланғуч дәвр вә заманивийлик" мавзусида өткүзүлидиған 3-хәлқаралиқ әнҗуманға қизғин вә җиддий тәйярлиқ көрүвататти. Өмриниң ахирқи күнлиридә, һәтта әнҗуман ишиниң асасий йөнилишини бәлгиләп үлгүргән иди. Биз гәп қиливатқан бу илмий чарә-тәдбирниң тувада өткүзүлүшиниң тәшәббускариму нәқ шу нурмуһәммәт аюпоф болған. Чүнки, тувани һәм бу земиндики қәдимий уйғур қәләлирини зиярәт қилип, мирасгаһлар һәм китабханилардики бибаһа хәзиниләр билән тонушуш - униң бүйүк арманлириниң бири иди."

Әмди, това университети пәлсәпә бөлүминиң профессори николай абайеф н. Аюпофни әсләп мундақ дәп язған: "мәрһум өз хәлқиниң тәқдиригә бәк ечинидиған, милләтпәрвәр инсанлардин иди. Униң аләмдин өтүши пәқәт биз үчүнла әмәс, пүткүл түрк илми һәм мәдәнийити үчүнму орни толмас җудалиқтур".

Алмата шәһири бостанлиқ наһийилик уйғур мәдәнийәт мәркизиниң рәиси мәхпироф карлин әпәнди 2009-йили алмата шәһиридә өткән "түрк дунясиниң муһим мәсилилири" намлиқ хәлқаралиқ илмий-әмәлий әнҗуманни уюштурушқа, аюпофниң алаһидә күч чиқарғанлиқини тәкитлигән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт