Ötken bir yilda Uyghur rayonida yüz bergen milliy qarshiliq heriketliri (1)

Xitay dölitining Uyghur rayonidiki siyasiy, ijtima'iy we diniy bésimlirigha qarshi yillardin béri toxtimay küresh qiliwatqan Uyghur xelqi ötken bir yil ichidimu özining zulumgha bash egmes tebi'itini, qet'iy we yanmas erkinlik iradisini yene bir qatar qarshiliq heriketliri bilen tekrar namayan qildi.
Muxbirimiz shöhret hoshur
2013.01.03
qaghiliq-pidaiylar-hujum-305.jpg Xeritide “28‏-Féwral weqesi” yüz bergen qaghiliqning orni körsitilgen. 2012-Yili 28-mart
AFP

Qaghiliqta yüz bergen bext yoli weqesi, korlida yüz bergen towurchi weqesi, tyenjinde yüz bergen milliy kemsitishke qarshi Uyghurlar namayishi qatarliqlar mana buning misalliri. Töwende silerge ene shu weqelerni qisqiche eslitip ötimiz.

2012-Yili bir ichide yüz bergen we dunyagha ashkarilan'ghan milliy qarshiliq heriketliri ichide eng deslep yüz bergini qaghiliqtiki bext yoli weqesidur. Weqe 2-ayning 28-küni yüz bergen, weqede Uyghur pida'iylardin 9 kishi qaghiliq baziridiki xitay saqchi we puqralirigha pichaqliq hujum qilghan. Hujumda xitay tereptin 15 kishi ölgen we 14 kishi yarilan'ghan. Pida'iylarning7 nepiri xitay saqchiliri teripidin neq meydanda étip öltürülgen, ikki nepiri yaridar halette esir chüshken.

28-Féwral weqesidin 3 kün ötkende mezkur weqede ölgen xitay tawabi'atliridin 3 kishi ölgüchining intiqamini élish üchün, qaghiliq baziridiki bir nawaygha pichaqliq hujum qilghan. Hujumda yénik yarilan'ghan naway, qarshi terepning qolidin pichaqni tartiwélip hujumchilargha qayturma zerbe bergen we xitay hujumchilardin her üchi neq meydanda jan üzgen.

28-Féwral küni yene korlining qara yulghun yézisida topliship diniy ibadet qiliwatqan bir türküm Uyghur ayalliri tutqun qilin'ghan. Tutqunlarning köp qismi shu küni qoyuwétilgen bolsimu, öy sahibi qoyuwétilmigen we uni sürüshte qilip barghan uruq-tughqanliri xitay saqchiliri teripidin haqaretlen'gen. Tutqunning uruq-tughqanliridin zorawanliqqa zorawanliq bilen jawab qayturmaqchi bolghan toxti ibrahim, özi yerlik usulda bir bomba yasighan. 3-Ayning 4-küni bomba muddettin burun partlap kétip, hujum pilani pash bolup qalghan we u qolgha élin'ghan.

8-Mart küni korlining towurchi yézisida, 4 neper Uyghur pida'iy bilen xitay saqchiliri arisida toqunush yüz bergen. Pida'iylar yérim kéchide öy axturghili kelgen xitay saqchilirigha bash egmigen we ulargha palta we pichaq bilen hujum qilip neq meydanda éliship ölgen. Bu weqe 4-mart bomba partlash weqesi bilen chétishliq bolup, korlida yene bir nöwet keng kölemlik tutqun qilish we tutqun'gha qarshiliq körsitish weqeliri yüz bergen.

6-Ayning 6-küni xitay saqchiliri xotendiki bir yer asti medriside muderrisler bilen xitay saqchiliri arisida toqunush yüz bergen؛ toqunushqa xitay saqchilirining yolsiz tekshürüshi, zorawanliqi we muderrislerning buninggha boysunmay qarshiliq körsitishi seweb bolghan. Weqede 12 neper talip, 2 neper muderris we 3 neper saqchi yarilan'ghan, 3 neper muderris qolgha élin'ghan.

2012-Yili yüz bergen milliy qarshiliq heriketliri heqqidiki esletme melumatlirimizning dawamini kéyinki qétimliq programmimizda anglaysiler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.