18-Qurultay harpisidiki naraziliq namayishliri xitay da'irilirini bi'aram qildi

Xewerlerdin melum bolushiche, 8-noyabir xitayda échilish aldida turghan 18-qurultay harpisida, xitay da'iriliri jem'iyet muqimliqini saqlash üchün her xil tedbirlerni kücheytken.
Muxbirimiz méhriban
2012-10-22
Élxet
Pikir
Share
Print
Xitay herbiy emeldarliri ikki chong yighinning yépilish murasimidin kéyin yighindin chiqiwatmaqta. 2012-Yili 13-mart, béyjing.
Xitay herbiy emeldarliri ikki chong yighinning yépilish murasimidin kéyin yighindin chiqiwatmaqta. 2012-Yili 13-mart, béyjing.
AFP

Emma yéqinqi bir aydin buyan xitaydiki gu'angdung, jyangsu, xénen, sichüen qatarliq ölkilerdiki xitay shirketliride arqa-arqidin yüz bériwatqan ishchilarning naraziliq namayishliri,shundaqla herqaysi jaylardin erz üchün béyjinggha kélip topliniwatqan erzdarlar xitay hökümitini bi'aram qilishqa bashlighan.

Chet'ellerdiki xitay démokratlirining tor béketliridin melum bolushiche, yéqinqi bir aydin buyan, xitay da'iriliri bixeterlik tedbirlirini kücheytken bolsimu, emma xitay ölkiliridiki herqaysi sheherlerde ish heqqini östürüp bérishni telep qilghan ishchilar, barghanche nacharlishiwatqan muhit mesilisi qatarliqlargha nisbeten narazi bolghan puqralarning naraziliq namayishliri köp qétim yüz bergen. Melum bolushiche, 22-öktebir küni xitayning sichüen ölkisi chéngdu shehiri shu'angliyu nahiyisi rénbaw kompyutér shirkitining nechche ming neper ishchisi ma'ashini östürüp bérishni telep qilip namayish qilghan. Melum bolushiche, chéngdudiki namayish mushu bir ay ichide, gu'angdung, jyangsu qatarliq ölkilerde ish heqqini östürüp bérishni telep qilip yüz bergen naraziliq namayishlardin kéyinki1000 din artuq ishchining kochigha chiqip naraziliq namayishi élip bérishi iken.

Melum bolushiche, bu yil 9-öktebir küni xénendiki shinféy éléktr üsküniliri zawutida yüz bergen ish heqqini östürüp bérishni telep qilip élip bérilghan naraziliq herikitide shirketning 10 mingdin artuq ishchisi ish tashlighan. Nechche minglighan ishchi zawut qorusigha toplinip namayish qilghan. Ishchilar ma'ashining 10 yildin buyan östürülmigenlikini, ishchilarning 1000 yüen etrapidiki töwen ish heqqi bilen turmushini qamdashqa amalsiz qalghanliqini bildürüp, da'iriler ma'ashini östürüp bermise dawamliq ish tashlaydighanliqini bildürgendin kéyin, shirket hem nahiye bashliqliri ishchilarning telipini orunlaydighanliqini bildürgen bolsimu, emma shu qétimqi namayishtin kéyin ish tashlashqa bashlamchiliq qilghanlarning qolgha élin'ghanliqi chet'el metbu'atlirida xewer qilin'ghan idi.

Melum bolushiche,nöwette xitay da'iriliri bu xil naraziliq heriketliri heqqidiki xewerlerni amal bar kontrol qilishqa urunuwatqan bolup, xitayning hökümet axbaratlirida namayishqa da'ir xewerler peqet qisqa uchur sheklidila bérilgen. Hetta bu xildiki xewerler ichki jehette idare- organlarghila uqturush qilinip, metbu'atlarda ashkara élan qilish cheklen'gen.

Bügün chéngduda yüz bergen namayish heqqidimu xitayning shinxu'a agéntliqi qisqa xewer bergen bolsimu, emma chéngdu shehiri we sichüen ölkisidiki hökümet axbaratliri melumat bermidi. Boshün, yéngi ira qatarliq chet'ellerdiki xitay démokratlirining tor xewerliride, bügün etigen chéngduda yüz bergen namayish heqqidiki xewer resimliri bilen élan qilindi. Boshün tor békitining xewiridin melum bolushiche, ish heqqini östürüp bérishni telep qilghan nechche ming neper ishchi ötken heptining jüme künidin bashlap ish tashlighan. Ish heqqini östürüp bérishni telep qilghan ishchilar awwal zawut qorusida, andin kochigha chiqip namayish qilghan. Radi'omiz xitay bölümining igilishiche, namayish yüz bergendin kéyin chéngduning shu'angliyu nahiyisidiki hökümet da'iriliri qoralliq saqchilarni ewetip weziyetni kontrol qilghan,namayishchilar bilen saqchilar otturisida toqunush yüz bergen bolsimu, emma nahiye da'iriliri nahiyining sirt bilen bolghan téléfon we intérnét alaqilirini üzüp tashlighanliqi üchün, namayishning tepsilati heqqide téximu toluq uchur élish imkaniyiti bolmighan.

Xitay xewerliridin melum bolushiche, xitayda yéngi rehberlik guruhi hoquqni ötküzüwalidighan 18-qurultay 8-noyabir küni échilish belgilen'gen bolup, béyjingdin radi'omiz ziyaritini qobul qilghan erzdarlarning bildürüshiche, 1-öktebirdin bashlap béyjing da'iriliri texminen 20 ming neper qoralliq saqchi ajritip béyjing shehiride 2-derijilik bixeterlik tedbirliri alghan. Bolupmu chang'en kochisi, béyjing wogzali qatarliq jaylarda puqralarning kimlikini tekshürüsh kücheytilgen. Saqchilar gumanliq dep qarighan kishiler we erzdarlarning tyen'enmin meydanigha kirishige ruxset qilmighan. Emma mushundaq ehwaldimu xitayning herqaysi jayliridin béyjinggha erz üchün kelgen erzdarlarning sani barghanche köpeygen.

"4-Iyun tyen'enmin tor békiti" mes'uli xu'ang chining radi'omiz xitay bölümige bildürüshiche, nöwette béyjing shehiride qoralliq saqchilardin bashqa yene, puqrache kiyin'gen saqchilar hessilep köpeytilgen bolsimu, emma erz üchün kelgen erzdarlar barghanche köpeygen bolup, birnechche kündin buyan erzdarlar arisigha yene erz üchün béyjinggha kelgen 10 nechche neper saqchimu qoshulghan.

U mundaq dédi:
‏- Hazir béyjing bekla jiddiyliship ketti, béyjing jenubiy wogzalida adettiki saqchilar, alahide saqchilar, qoralliq saqchilar hemmisila bar, saqchi aptomobilliri qatar tizilip turidu. Ajayip sürlük bu weziyet xuddi hökümet bilen xelq urush qilidighandek haletni köz aldimizgha keltüridu. Emma béyjinggha kélip topliniwatqan erzdar kündin-kün'ge köpeymekte. Herqaysi jaylardin béyjinggha topliniwatqan erzdarlar arisida yene erz üchün béyjinggha kelgen on nechche neper saqchi bar iken. Ularning ichide türlük sewebler bilen hökümet teripidin jazalinip, qamaq jazasigha höküm qilin'ghanlar shundaqla nöwette wezipe ötewatqan saqchilarmu bar iken. Ular 18-qurultay harpisida merkizi hökümettiki rehberler bilen körüshüshni telep qiliwétiptu. Anglishimche, bezi rehberler béyjinggha erz üchün kelgen saqchilar bilen körüshidighanliqini bildürüptu. Emma ular qobul qilinamdu yaki tutqun qilinamdu, hazirche bu melum emes.

Radi'omiz xitay bölümining bügün chüshtin kéyin igiligen uchuridin melum bolushiche, erz üchün béyjinggha kelgen saqchilardin ikki nepiri bügün chüshtin kéyin tutqun qilin'ghan bolup, erz üchün béyjinggha kelgen xu'ang ling isimlik saqchi, özi bilen bille kelgen ikki neper saqchining tutup kétilgenlikini bildürüp mundaq dédi:
‏- Bir sa'etning aldida xébiydin kelgen 3-derijilik saqchi ofitséri tyenlen we xénenlik xé zuxu'a béyjing saqchiliri teripidin tutup kétilip, yu enmin saqchixanisigha élip kétildi. 18-Qurultay harpisida béyjing téximu jiddiyliship kétiptu. Hemmila yerde puqrache saqchilar bar iken, ular erzdarlarni qoghlap yürüp tutqun qiliwétiptu.

Xitayning 18-qurultay harpisida barghanche kücheytiliwatqan bixeterlik tedbirliri hem bu mezgilde xitayda barghanche köpiyiwatqan naraziliq heriketliri chet'el axbaratlirining diqqitini tartqan bolup,xitay weziyitini közetküchiler bu xil weziyetning xitay da'irilirini bi'aram qilip, da'irilerning téximu qattiq bixeterlik tedbirliri élishqa mejbur boluwatqanliqini tekitlimekte.

Toluq bet