Сәуди әрәбистанидики уйғурларниң һейт шадлиқи

Һейт күнлири һәммә милләт үчүн шадлиқ вә хушаллиқ күнләр болуп, һәр милләтниң һейт өткүзүш адити пәрқлиқ болиду.
Ихтиярий мухбиримиз өмәрҗан
2011-11-10
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Җиддә шәһиридики уйғурларниң олтурушидин көрүнүш. 2011-Йили сентәбир.
Җиддә шәһиридики уйғурларниң олтурушидин көрүнүш. 2011-Йили сентәбир.
RFA/Omerjan

Уйғурларниң һейт-байрам өткүзүш адити алаһидә өзгичиликкә игә болуп, улар һейт мунасивити билән уруқ-туғқанлирини, қошнилирини вә йеқин-йоруқлирини зиярәт қилип һал-әһвал соришиш ишиға бәкрәк әһмийәт бериду. Уйғурлардики һәр бир мәһәллә хәлқи җамаәт болуп бир-бириниң өйини һейтлаш, кичик балиларға һейтлиқ пул тарқитиш, меһманлар үчүн мәхсус татлиқ турумларни һазирлаш адити көплигән милләтләрдин тапқили болмайдиған узун йиллиқ өрп-адәтләрдур.

Уйғурлар омумән һейт күнлиридә һейтлишишни вә бир-бириниң өйини зиярәт қилишни әвладтин әвладқа өгитип вә давам қилдуруп кәлмәктә. Сәуди әрәбистанидики уйғурларму бу адәтни давам қилдурмақта.

Сәуди әрәбистаниниң мәдинә мунәввәрә шәһиридә турушлуқ алим абдуләзиз һаҗим бу һәқтики сөһбитимизни қобул қилған иди.

Абдуләзиз һаҗим билән сөһбәт

Абдуләзиз һаҗим сәуди әрәбистанидики уйғурларниң һейт қилиш адити һәққидә мундақ деди: «сәуди әрәбистанидики уйғурларниң һейтлишиш адәтлири ана вәтәндикигә йәтмәйду. Шундақ болсиму улар бу адәтни күчиниң йетишичә давам қилдуруп кәлмәктә. Сәуди әрәбистанидики уйғурлардики һейтлишиш иши рози һейттин қурбан һейтқа пәрқлиқ болиду. Улар роза һейт күнлиридә худди вәтәндикигә охшаш һейтлишиду вә йирақтикиләрниму зиярәт қилиду. Әмма қурбан һейт күнлири бу җайда һәҗ пәрзини ада қилиш вақти болғанлиқтин, уйғурларниң көплири һәҗ қилиш үчүн һәҗ ибадити елип берилидиған орунларда болиду. Шу сәвәб билән қурбан һейт күнлири сәуди әрәбистанидики уйғурлар роза һейттикигә охшаш чоң көләмлик һейтлашмайду.»

Һазирқи һейтлишиш бурунқиға йәтмәйду

Абдуләзиз һаҗим йәнә мундақ деди: «бу йәрдики пешқәдәмләрниң сөзләп беришичә, сәуди әрәбистаниға мундин 50-60 йиллар илгири кәлгән уйғурлар өзлириниң миллий өрп-адәтлирини толуқ сақлиған икән. Улар йеқинқи йилларғичә һәр һейтта пүтүн мәһәллиниң әрлири худди вәтәндикигә охшаш җамаәт болуп һейтлишаттикән. Чүнки у вақитларда уйғурлар таиф, җиддә, мәккә вә мәдинә шәһәрлиридә мәхсус уйғур мәһәллилири бәрпа қилип бир-биригә йеқин олтурған икән. Кейинчә заман тәрәққий қилғансери улар йирақларға өйләрни селип көчүп кетиш сәвәблик мусапә җәһәттә бир-биридин йирақлишип қалған. Шуңа уларниң илгирикидәк җамаәт болуп топлинип һейт қилиш иши оңай әмәс икән. Бу сәвәбтин һазирқи иккинчи вә үчинчи әвлад уйғурлар өзлириниң миллий өрп-адәтлирини илгирикиләргә охшаш сақлап қалалмиған болуши мумкин. Шуңа һазир сәуди әрәбистанидики уйғурларниң җамаәт шәклидә топлишип һейтлашқинини анчә көргили болмайду. Көп болсда 5-10 киши бирликтә һейтлишиду. Униңдин көп болмайду.»

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт