Уйғурлар ағзида 'ғәззә ' райони вә 'рабийә қадир сода сарийи'

Йеқинда вәтән зияритидин қайтип кәлгән уйғурларниң баян қилишичә,"5 - июл үрүмчи вәқәси" гә 2 ай болуп қалған болсиму, уйғур елидә үрүмчи шәһири вәзийити йәнила җиддий болуп, гәрчә хитай һөкүмити өз тәшвиқатлирида миллий иттипақлиқни тәкитләватқан болсиму, уйғурлар билән хитайлар оттурисидики җиддий мунасивәт йәнила пәсәймигән.
Мухбиримиз миһрибан
2009.09.01
Xitay-saqchiliri-Uyghur-mashinilirini-tekshurmekte-305.jpg Сүрәттә, 2009 - йили 17 - ийул, хитайниң толуқ қоралланған сақчилири, үрүмчиниң уйғурлар районидин чиқиватқан машина вә шопурларни ахтуруватқан көрүнүш.
AFP Photo

Үрүмчидин туғқан йоқлап қайтип кәлгән бир уйғур зияритимизни қобул қилип, уйғурлар олтурақлашқан районларда толуқ қоралланған сақчиларниң чарлап йүргәнликини, кишиләрниң кечилири сиртларға чиқиштин еһтият қилидиғанлиқини, йәрлик уйғурлар бу районни "газа" (ғәззә) райони дәп аташса, көчмән хитай пуқралири уйғурлар районини "ақ тәнликләр райони" дәп атишидиғанлиқини сөзләп бәрди.

Зияритимизни қобул қилған бу киши өз сөзидә, һазир үрүмчидики рабийә қадир сода сарийида тиҗарәтниң тохтиғанлиқини, бина әтрапи қоршалған болуп, сақчиларниң бу әтрапқа һечқандақ кишини өткүзмәйватқанлиқини баян қилди.

У йәнә, хитай һөкүмитиниң рабийә қадир сода сарийини чеқиш пилани болсиму әмма йәрлик уйғурларниң наразилиқи қозғилишидин әндишә қиливатқанлиқи учун, бир йил бурунла бу бинани чеқиветиш давриңи чиққан болсиму әмма һазирғичә бу бинаға рәсмий қол салмиғанлиқини, җәмийәттә бу бина чеқилғандин кейин һөкүмәтниң бу җайни қандақ қилидиғанлиқи һәққидә түрлүк пәрәзләрниң болуватқанлиқини сөзләп бәрди.

Бу киши сөһбәт җәрянида йәнә, һазир хитай һөкүмитиниң тәшвиқатлиридики "5 - июл үрүмчи" вәқәсиниң зәһирини тазилаш, рабийә қадир башчилиқидики чәтәлләрдики уйғур тәшкилатлириниң бөлгүнчилик һәрикәтлиригә зәрбә бериш һәққидики чақириқлар көпәйгәнсери йәрлик уйғурларниң хитай тәшвиқатлириға шунчә ишәнмәйдиған болуватқанлиқини, илгири рабийә қадир ханимни һеч билмәйдиған кишиләрму һазир рабийә қадир ханим һәққидә сөзлишидиғанлиқини, хитайниң бу тәшвиқатлириниң әмәлийәттә рабийә қадир ханимниң вәтән ичидики уйғурлар арисидики инавитини техиму юқири көтүргәнликини сөзләп бәрди.

Көзәткүчиләрниң қаришичә хитай һөкүмити милләтләр иттипақлиқини қанчә тәшвиқ қилғансери, уйғур елидики йәрлик уйғурлар билән көчмән хитайлар оттурисидики мунасивәт шунчә йирикләшкән.

Рабийә қадир ханим вә дуня уйғур қурултийи қатарлиқ чәтәлләрдики уйғур тәшкилатлирини хитай һөкүмити өз тәшвиқатлирида қанчә тиллиғансери йәрлик уйғурларниң уларға болған қизиқиши вә үмиди шунчә күчәймәктә икән.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.