Uyghur rayonidiki mesh'el murasimi ténchliqtin bisharet béremdu?

Uyghur rayonida 3 kün dawam qilghan béyjing olimpikining mesh'el uzutush pa'aliyiti tünügün yeni 20 ‏ - iyun küni axirqi békiti bolghan sanjida axirlashti. Murasimning axirlashqanliqi xitay metbu'atlirida "shinjangda mesh'el uzutush tinch - aman axirlashti" dégen mawzuda xewer qilindi. Bu pursette, Uyghur rayonning siyasiy weziyitige yene bir ret medhiyiler oquldi.
Muxbirimiz shöhret hoshur xewiri
2008-06-20
Share
urumchi-olympik-terror-saqchi-305 Ürümchi xelq meydani etrapidiki, olimpik mesh'el uzitish pa'aliyiti üchün, xitay saqchiliri teripidin qamal qilin'ghan kochilar. 2008-Yili 17-iyun,
AFP Photo

 Mesh'el uzutush murasimi rastinla Uyghur rayonidiki weziyetning ténchliqidin bisharet berdimu? xitay we xelq'ara xewerlerde tarqalghan töwendiki uchurlar weziyetning pütünley eksini körsetmekte:. Mesh'el Uyghur rayonigha yétip kelgen küni rayonluq hökümet re'isi nur bekri Uyghur rayonidiki her millet xelqighe wakaliten béyjing olimpikigha hörmet bildüridighanliqini bildürdi. Bu kuni Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanim bolsa, béyjing olimpikini Uyghurlarning qarshi almaydighanliqini bildürdi. U sözide, "Uyghurlar béyjingning zulumini chékiwatidu, shuning üchün Uyghurlar tebi'iy halda béyjingning xoshalliqigha ortaq bolalmaydu," dep eskertti.

Uyghur rayonidiki mesh'el murasimida ikki weqe olimpik tarixigha yéngi rékord bolup yézildi. Biri murasimni neq meydanda emes öyide olturup körüshke chaqirish. Yene biri mesh'el kötürüp usul oynash. Murasimni öyde körüshni, Uyghur rayonining tenterbiye ishliri mes'uli li gu'angming , tamashibinlarning kochigha patmay qalmasliqi üchün dep bildürgen. Dunya Uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishit, bu Uyghurlargha ishenmeslik, Uyghurlarning bir yerge jem bolushidin endishe qilish dep bildürdi we mundaq so'al qoydi: " köp nopusluq xitay ölkiliride kochigha chiqqan tamashibinlar, qandaqlarche Uyghur rayonida kochigha sighmay qalidu? " dilshat rishitning qarishiche, bu yerdiki éhtimalliq kochigha patmasliq emes, belki Uyghur yashlirining ish térip qoyush éhtimalliqidur.

Olimpik tarixida, olimpikning qa'ide ‏ - tertipliri buyiche mesh'el uzutush tenheriketchiler teripidin ijra qilinip kelgen. Emma Uyghur rayonigha kelgende mesh'el usulchilarningmu qoligha ötken. Mesh'el kötürüp yügürüsh pa'aliyitige mesh'el kötürüp usul oynash pa'aliyiti qétilghan. Olimpik tarixidiki bu yéngiliqqa Uyghur közetküchilirining izahati bashqiche. Uyghur amérika jem'iyitining tor bétide bayan qilinishiche, bu heddidin tashqiri bixeterlik tedbiri keltürüp chiqarghan ensiz keypiyatni sen'et arqiliq pedezlesh. Yene bir Uyghurning bildürüshiche bu, mezlum xelqni dunyagha bextlik qilip körsitish.

Mesh'el murasimi bashlan'ghan küni fransiye axbarat agéntliqi, olimpik mesh'ili isyankar shinjanggha yétip keldi dep xewer bergen idi. Murasim axirlashqan küni, shinjang xewer torida " mesh'el murasimi ténch - aman axirlashti" dep xewer bérildi. Her ikki mawzusida Uyghur rayonining siyasiy weziyitidiki sezgürlük ipadisini körsetmekte.

Uyghur közetküchilirining qarishiche, xitayning murasimning aldida, yashlarni tutqun qilishidin murasim jeryanida Uyghurlargha mesh'el tutquzup usulgha salghiche bolghan barliq tirishchanliqi dunyagha birla nersini bildürüsh üchün, u bolsimu, Uyghur rayoni ténch rayon.

Xitay hökümitining Uyghur rayonini ténch weziyette qilip körsitish tirishchanliqi xelq'ara jama'etni qayil qilalishi mumkinmu? bu so'algha bir qétimliq nobil mukapati yighinida sözlen'gen ténchliq témisidiki nutuqtiki munu parchilar jawab bolalaydu: " bir jayda urush bolmisila, u jay ténch jay hésablanmaydu. Bir yerde miltiqning awazi chiqmisila u yer xatirjem yer hésablanmaydu. Ténch rayon insaniy heq we adalet bolghan yerdur." Türk pa'aliyetchi mumtaz soysal teripidin sözlen'gen mezkur nutuqta yene mundaq déyilidu: xelqi ish tapalmaywatqan rayon ténch rayon emes. Xelqi hökümetke qarshi gep qilalmighan rayon ténch rayon emes. Ibadet qilghini üchün adem tutuluwatqan yer ténch rayon emes."

Mumtaz soysalning qarishiche, insaniy heq - hoquqni boghush qansiz qirghinchiliqtur. Mumtaz soysalning bu pikri birleshken döletler teshkilati teripidinmu toghra körülgen pikir bolup. B d t qansiz qirghinchiliqning aldini élish üchün xelqara étnik qirghinchiliqning aldini élish ehdinamisini tüzüp chiqqan.


Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet