Һава йоллириниң үч нәпәр уйғур учқучиси учуштин тохтитип қоюлған

Бейҗиң олимпик мусабиқисидә йолға қойған бихәтәрлик тәдбирлириниң бир қисими сүпитидә уйғур илидики һава йоллири ширкитиниң үч нәпәр уйғур учқучиси хитай даирилири тәрипидин вақтинчә учуштин тохтитип қоюлған.
Мухбиримиз әркин хәвири
2008-08-18
Share

Лекин мәркәз билән йәрликтики авиатсийә даирилириниң вәқә тоғрисидики баяни бир - биригә зит болуп, үрүмчи дивопо хәлқара айрудуруминиң бихәтәрлик ишлириға мәсул даириләр вәқәниң растлиқини инкар қилди. Көзәткүчиләр бу вәқә, әгәр раст болса бихәтәрлик нами астида елип берилған еғир миллий йәклимә, дәп көрсәтмәктә. Төвәндә мухбиримиз әркин мәлумат бериду.

Уйғур или һава йоллириниң үч нәпәр уйғур учқучисиниң олимпик бихәтәрликини сәвәб қилип, учуштин тохтитип қоюлғанлиқиға даир хәвәр әнгилийә " таймиз" гезитиниң дүшәнбә күнки санида елан қилинди. Хәвәрдә бу 3 уйғур учқучиниң исми тилға елинмиған болсиму, лекин уларниң хитай һава йоллири қатнишида йолучилар айропилани һәйдәйдиған бирдин - бир 3 уйғур икәнлики илгири сүрүлгән.

Уйғур учқучиларни тохтитип қоюш вәқәси уйғур елиниң қәшқәр, куча шәһәрлиридә хитай бихәтәрлик күчлиригә қарши һуҗум қилиш вәқәси йүз бәргән шундақла буниң алдида 19 яшлардики бир уйғур қизниң үрүмчи - бейҗиң арисида қатнайдиған бир йолучилар айропиланиға от қоймақчи болғанлиқи, лекин әмәлгә ашуралмиғанлиқиға даир хәвәрләр хитайниң мәмликәт ичи вә сиртида зор ғулғула қозғиған бир мәзгилгә тоғра кәлди.

Түнүгүн бейҗиңдики хитай авиатсийә идарисиниң исмини ашкарилашни халимайдиған бир әмәлдари уйғур учқучиларниң тохтитип қоюлғанлиқини әнгилийә " таймиз" гезитиниң мухбириға ашкарилиған болуп, у "җуңго һава йоллирида ишләйдиған учқучиларниң ичидә уйғурлардин пәқәт 3 кишила бар иди. Уларға болмиди дегәндә олимпик йиғини ахирлашқанға қәдәр айропилан һәйдийәлмәйдиғанлиқи уқтуруш қилинди" дәп тәкитлигән.

Хитай һөкүмити олимпик бихәтәрликини қоғдаш, олимпик җәрянида бирәр вәқә йүз бәрмәсликкә капаләтлик қилиш үчүн уйғур или вә хитай өлкилиридә уйғурларға әң юқири бихәтәрлик тәдбирлирини йүргүзгән болсиму, лекин бу 4 ‏ - авғуст күни қәшқәрдә 2 уйғур яшниң 16 нәпәр хитай жандармини өлтүрүш, кучарда хитай дөләт органлириға һуҗум қилиш, қәшқәр яманярда 4 нәпәр хитай бихәтәрлик хадимини өлтүрүш вәқәлириниң йүз беришини тосиялмиған иди.

Үч нәпәр уйғур учқучиниң тохтитип қоюлуши бу йилниң март ейида бир уйғур йолучи қизниң бензин қачиланған икки ичимлик қутисини үрүмчи дивопо айродромидики бихәтәрлик тәкшүрүшидин тосалғусиз өткүзүп, үрүмчи - бейҗиң арисида қатнайдиған йолучилар айропиланиға елип чиқиш вәқәсидин кейинки ишлар иди. Лекин хитайниң мәркизи авиатсийә идарисидики даириләр билән йәрлик авиатсийә сестимисидики даириләр бу вәқә тоғрисида бир - биригә зит баянларда болушмақта.
Үрүмчи дивопо хәлқара айродроминиң һава йоллири муһапизәт башқармисидики хадимлар "таймиз " гезитиниң хәвиридики 3 уйғур учқучиниң тохтитип қоюлғанлиқини рәт қилди.

Һава йоллири муһапизәт башқармисиниң исмини ашкарилашни халимайдиған бир туңган кадири мухбиримизниң бу һәқтики соалиға "сиз хата аңливалған охшайсиз. Мән сизгә билгәнлиримни ейтип берәй. Мән техи түнүгүнла бир уйғур учқучи билән сәпәр қилдим. Сиз дегән у 3 нәпәр уйғур учқучиниң бу учқучини өз ичигә алидиған яки алмайдиғанлиқини билмидим. Лекин сиз дегән бу вәқә йүз бәргән әмәс " дәп көрсәтти. Хәвәрләргә қариғанда, һава йоллиридики бихәтәрлик тәдбири уйғур учқучиларни тохтитип қоюш билән чәкләнмигән.

Әнгилийә "таймиз" гезитиниң бу һәқтики хәвиридә әскәртишичә, дөләтлик авиатсийә идарисиниң мәзкур учурни ашкарилиған хадими шинҗаңдики һава йоллирида ишләйдиған башқа уйғур хадимларниң хизмәт орни йөткилип, хитайдики башқа районларға учидиған нөвәтчи айропиланларниң хизмитигә алмаштурулғанлиқини билдүргән. Лекин шинҗяң һава йоллиридики юқириқи бихәтәрлик әмәлдари "таймиз" гезитини "тоғра хәвәр бәрмәслик" билән тәнқид қилди. У, "шинҗаң һава йоллири яки җәнуб һава йоллири ширкитидә ишләйдиған нәччә йүз уйғур ишчи - хизмәтчи бар. Буниң ичидә бир қанчиси уйғур учқучилар. Һава мулазимлириниң ичидә уйғурлар бар. Уларниң ичидә бирәр уйғурниң сиз дегән сәвәбләр түпәйли тохтитип қоюлуш вәқәси йүз берип бақмиди " дәп әскәртиду. Бу хадим шинҗаң һава йоллирида ишләйдиған уйғур учқучиларниң санини билмәйдиғанлиқини, буни айродромниң кадирлар бөлүмидин сораш керәкликини, лекин өзиниң 3 - 4 нәпәр уйғур учқучини тонуйдиғанлиқини билдүрди. У, "мән уларни наһайити яхши тонуймән шундақла биз наһайити яхши достлар," дәйду.

Хәлқара агентлиқлар йеқинқи хәвәрлиридә айропиланда сәпәргә чиққан йолучилар яки айродром вә айропилан хадимлириниң пүтүнләй хитайлар икәнликигә диққәт қилғанлиқини илгири сүргән иди. Лекин бу хәвәрләрниң һечбири хитай һөкүмәт даирилириниң испатлишиға еришәлмигән.

Мәркизи вашингтондики америка уйғур җәмийити болса уйғур учқучиларниң тохтитип қоюлуш вәқәсини әйиблимәктә. Җәмийәтниң баш катипи алим сейитоф радиомизға бәргән баянатида бу вәқәни " қипялиңач ерқий кәмситиш " дәйду. Алим сейтоф йәнә, олимпик йиғини әсли милләтләр арисидики достлуқни, ишәнч вә һөрмәтни, өз - ара назакәт һәм достанә риқабәтни илгири сүридиған мәдәний паалийәт болсиму, лекин хитай даирилириниң бу паалийәтни хитай милләтчиликини ойғитишниң қорали қиливалғанлиқини, хитай хәлқи билән уйғур вә тибәтләр арисиға дүшмәнлик уруқи чачқанлиқини илгири сүрди. Бу мәсилидә " хитай даирилириниң мәлум мувәппәқийәткә еришкәнлики" ни тәкитлигән алим сейитоф, "һөкүмәтниң хитай хәлқидә уйғурлар билән тибәтләр олимпик йиғини өткүзүп, җуңхуа миллитини дуняға тонутушимизға қарши " дегән туйғу яратқанлиқини билдүрди.

Буниң алдида бәзи кишиләр радиомизға шинҗаң һава йоллар ширкитиниң уйғур йолучиларға айропилан белити сатмайватқанлиқиға даир шикайәтләрдә болушқан иди.


Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт