Bügünki Uyghur jem'iyitidiki israpxorluqlar

Israpchiliq - bir nersini heddidin artuq buzup chéchish dégenlik bolup, israpchiliqni we israpxorlarni dunyada héchqandaq din yaki qanun qollimaydu. Chünki israp qilip buzup - chachqan nersilerdin héchkim paydilinalmaydu. Eksiche, her nersini normal halda qa'ide - yosun buyiche ishlitish pütün insanlar teripidin qarshi élinidighan, allah ta'alani memnun qilidighan yaxshi usuldur.
Muxbirimiz ömerjan toxti xewiri
2008-07-22
Share

 Qur'an kerimde:" yenglar, ichinglar, israp qilmanglar, allah israp qilghuchilarni heqiqeten yaqturmaydu" dep körsitilgen. Allah mushu ayet arqiliq her qandaq sorunlarda bizge riziq qilip bérilgen nazu‏ - németlerni kengtasha yéyishke, ichishke terghib qilidu, lékin israpxorluq qilishimizni qattiq chekleydu.

Se'udi erebistanining mekke mukerreme shehiride turushluq yash alim abdulkerim hajim bu heqtiki söhbitimizni qobul qilghan idi.

Abdulkerim hajim bilen söhbet

Abdulkerim hajim hazirqi Uyghur jem'iyitide omumlishishqa bashlighan israpxorluq heqqide toxtilip mundaq dédi:" hazir bizning Uyghur jem'iyitimizde heshemetlik milly örp - adet niqabi astida bes - beste ewj élip, toy - tökünlerning türliri barghanséri köpiyip, heshemetliri kündin - kün'ge éship, bésimi téximu éghirlap, kishilerge iqtisadiy we ijtima'iy tehdit peyda qilmaqta. Bundaq sorunlargha qatnishishni özining shereplik mejburiyiti qiliwalghan bir qisim kishiler özining qimmetlik waqitlirini ilim tehsil qilish, xizmet qilish, kitab körüsh, eng muhimi kelgüsi ewladlirini yaxshiraq terbiyileshke serp qilishning ornigha, bihude ishlargha, toghrisi chong yep, chong ichishke, bashqilargha merd tonulup imtiyaz tikleshke serp qilmaqta. Bügünki Uyghur jem'iyitide ötküzülüwatqan toy - tökünlerge nezer salidighan bolsaq, bezi ata - anilar mal - dunya yighish yaki mal dunyasini köz - köz qilish meqsitide perzentlirining toy da'irisini kéngeytip, bir - birige qiyinchiliq keltürüp, heshemetlik qilip jem'iyette yaman tesir peyda qilmaqta. Iqtisadi ajiz kishiler bolsa toyni addiy ötküzüshke jür'et qilalmighanliqtin, ularning perzentliri kochilargha chiqip kétip, jem'iyette yaman tesir peyda qilip, ata - anilirigha nomus élip kéliwatmaqta. Bularning hemmisi Uyghur jem'iyitige kelgen bir paji'e. Allahning we peyghemberning emrige boysunup namaz oquydighan, roza tutidighan bu musulmanlar ning toy ishliridimu özliri étiqad qilip kéliwatqan dinning körsetmilirige emel qilishi zörür idi. Peyghembirimiz hezriti muhemmed eleyhissalam:" toyning eng yaxshisi chiqimi az bolghan toydur"dep körsetken. Yene bir hediste:" rasxoti yénik bolghan nikah choqum beriketlik nikahtur" dep körsetken.

Ata - anilar heshemetlik toy qilishtin kélidighan quruq abroyni oylimastin, belki eng awwal perzentlirining bextini we köngüllük turmush qurushini oylishi kérek.

Uyghur jem'iyitidiki yene bir paji'e

Abdulkerim hajim bir qisim ata - anilarning toy - tökünlerni heddidin artuq murekkepleshtürüp qoyghanliqi seweblik bigunah qiz - oghullirining bextige olturuwatqanliqi heqqide toxtilip mundaq dédi:" bezi kishiler heshemetchilik, betxejlikni perzentlirining abroyi dep qarap, bolmighur qa'ide yosunlarni oydurup chiqirip, namrat kishilerge iqtisadiy jehettin éghir tehdit salmaqta. Pul - malgha hem heshemetchilikke héris tüpeylidin bezi kishiler balaghetke yetken qizlirini talaliq qilishni mal - dunya, abroy tépishning desmayisi qiliwalmaqta. Buningdin qiz - yigitler tolimu xorluq hés qilishmaqta. Mesilen: bir qisim ata - anilar qizlirigha layiq kélip, bu qiz toy qilishqa qétilsa, bahane körsitip, qizini ademgerchiliki bar kishilerge bergili unimay, qismen shexsiyetchi, heshemetxor kishilerge - ularning köz - köz qilghan waqitliq mal - dunyasigha aldinip - pulgha sétip qoyup, bichare qizlirining bextige olturuwatidu. Musulmanlarning diniy - qa'ide - yosunida qizlar özliri üchün jür tallashta ezeldin hördur. Ulargha allah bergen bu hörriyetni qismen ata - anilardiki mal - dunyagha bolghan rezillerche hérisliq boghup tashlimaqta. Bu toghriliq mundaq bir hedis sabit bolghan: " xensa isimlik bir qiz peyghember eleyhissalamning yénigha kélip, i resulellah! atam méni taghamning oghligha yatliq qildi. Halbuki, men uni yaqturmaymen deydu, bu waqitta peyghember eleyhissalam uninggha: "xalisingiz atingizning bu teserrupini qobul qiling, xalisingiz uni ret qiling deydu. Xensa i resulellah! atamning bu ishigha méning héch righbitim yoq, dégende, peyghember eleyhissalam uninggha:'undaqta bu nikah toghra emes, siz kétip, özingiz xalighan birsige yatliq bolung' deydu. Bu waqitta xensa, 'boldi, men atamning bu righbitini yürgüzimen. Emma men sizdin bu mesilini sorashta, atilarning qizlirining toy ishlirida ularni özliri xalimighan birsige yatliq bolushqa zorlash hoquqi yoq ikenlikini kishilerge bildürmekchi idim deydu'."

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet