Xitay kanadaning néfitigha köz tikmekte

Kanada 178 milyard barél xam néfit zapisi bilen, se'udi erebistandin qalsa dunyadiki 2‏ - chong néfit zapisi mol dölet hésablinidu. Yéqinqi yillardin buyan énirgiyige bolghan éhtiyaji hessilep éshiwatqan xitay , kanadaning nifitigha köz tikmekte.
Muxbirimiz gülshen abduqadir
2009-09-07
Share
Kanada-Xitay-nefit-soda-kelishimi-305.jpg Süret, 2009 - yili 18 - mart küni, kanadaning xitaydiki bash elchixanisida élip bérilghan "xitay - kanada néfit - gaz sahesidikiler ögünüsh kürsi" din bir körünüsh.
www.capc.cn Din élindi.

Yéqinda én'gilizche ismi "pétrol chayna" dep atilidighan xitayning néfit shirkiti kanadaning néfit we tebi'i gaz ölkisi hésablinidighan albérta ölkiside néfit qidirip tekshürüsh we ishlepchiqirish üchün 1.9 Milyard amérika dolliri meblegh salghan.

Kanadada chiqidighan yer shari pochtisi gézitining bildürüshiche, bu xitayning tunji qétim kanada terep néfitchilik sahesige zor miqdarda meblegh sélishi bolup hésablinidiken. Kanada ‏ - xitay ottursidiki bu néfit sodisining ismi athabaska soda kélishimi dep atalghan bolup , bu sodida texminen 3 milyard barél albérta xam néfiti xitaygha toshulidiken.

Yéqinqi yillardin buyan kanada néfit shirketliri néfit we tebi'i gaz sahesige 10 milyard amérika dolliri etrapida meblegh salghan bolsimu, emma néfit bahasining chüshüp kétishi sewebidin kanada néfit shirketliri ziyan tartqan idi. Pétrol chinaning kanada néfit sahesige birdinla bundaq köp meblegh sélishi kanada néfit sahesige ümid élip kelgen.

Bu heqte toxtalghan kanada kalgari néfitchilik shirkitining bashliqi mayik tims muxbirlargha " bu soda kanada néfit sodisining qaytidin janlinishigha türtke bolidu " dégen. Igileshlerge asaslan'ghanda, athabaska dep atilidighan bu néfit kélishimide künige 400 mingdin 500 ming barélghiche xam néfit ishlepchiqirish pilanlanmaqta iken, emma xitay terep ishlepchiqirilghan bu xam néfitlerni xitaygha yötkesh jehette kanada terepke qattiq süpet telipi qoyghan bolup, bu néfitni xitaygha qandaq yötkesh mesilisi kanada terepning béshini aghritiwatqan mesililerning biri iken. Melumatlargha asaslan'ghanda, xitay terep yene kanadaning werenéx énérgiye shirkiti bilen addax néfitchilik shirkitinimu sétiwalghan.

Kanada bilen xitayning soda ishliri stéwén harpér rehberlikidiki konsérwatiplar partiyisi hakimiyet béshigha chiqqandin kéyin sel peskoygha chüshüp qalghan bolup , konsérwatiplar partiyisining xitayning kishilik hoquq we insan heqliri mesilisini izchil tenqid qilishi, xitayni ediliye séstimisdiki adaletsizliklerni tügitishke dewet qilishi,xitayning kanadadiki uchur alaqe oghriliqi shundaqla sana'et sahesidiki jasusluqigha köz yummasliqi, dalay lamagha kanadaning pexri puqrasi salahiyitining bérilishi shuningdek xitay türmisidiki hüseyin jélil mesilisi qatarliqlar kanada ‏ - xitay soda ishlirigha kölengge chüshürüp kelgen idi.

Bu yil iyunda xitay tashqi ishlar ministiri yang jéchining kanadagha qilghan ziyariti xitay‏ - kanada otturisidiki soghoqchiliqlarni yumshitishta muhim rol oynighan bolsimu, emma kanadadiki nurghunlighan néfit sodigerliri xitayning néfit shirketlirige guman bilen qaraydiken . Ular bu heqte muxbirlarning sorighan so'allirigha özlirining soda ‏ - tijarette sélinidighan mebleghqe emes, belki shirketning ishenchlik yaki emeslikige qaraydighanlighini bildürgen. Undin bashqa yene, nurghunlighan kanada terep néfit sodigerliri xitay néfit shirketliri hökümet tereptin kontrol qilinidighanliqi üchün xitay sodisigha anche qiziqmaydiken.

Kanada ‏ - xitay soda munasiwetliri kanadadiki kechürüm teshkilati bashliq , Uyghur , tibet, falunggong we xitay démokratik teshkilatliri qatarliq ammiwi teshkilatlar yéqindin diqqet qiliwatqan mesililer bolup, ular kanada hökümitini her waqit sodini dep insan heqliri we démokratiyini ayaq asti qilmasliqqa agahlandurup kelmekte.

Kanada néfit sahesidiki bezi mutexessisler, kanada hökümitining xitay ‏ - kanada néfit sodisigha ijabiy pozitsiyide bolmaywatqanliqini otturigha qoyuwatqan bolsimu, emma kanada bash ministiri stéwén harpér kanadadiki albérta qatarliq néfit ölkilirining xitayning meblegh sélishigha dostane mu'amile qiliwatqanliqini , emma xitay terepning buninggha ehmiyet bermeywatqanlighini köp qétim tekitligen idi.

Kanadaning néfit pishshiqlap ishlesh kespi 1974 - yilidin itibaren bashlan'ghan bolup hazir kanada künige 2 milyun 274 ming barél xam néfit ishlepchiqirish iqtidarigha ige, kanada yene néfit éksport qilishta dunya boyiche 6 ‏ - orunda turidighan chong dölet .

Xitay bilen kanada otturisidiki athabaska dep atilidighan bu soda kilishim pilani 2014 ‏- yilidin burun bashlinidighanliqi mölcherlenmekte. Emma xitay shirketliri yenila xitay hukumitining kontrol qilishidin qutulalmighan bolghachqa, kanadadiki néfit sodigerliri kanada bilen xitay ottursidiki sodigha yenila guman bilen qarimaqta iken

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet