Xitay bir türküm ziyaliylargha maqale zakaz qilip, köp partiye tüzümini tenqid qildurmaqta

Xitay xelq gézitining ötken heptidiki sanida, "dölitimiz köp partiye tüzümini qet'iy qobul qilmasliqi kérek" dégen témida maqale élan qilin'ghan. Maqalining aptori, xitay ijtima'iy penler tetqiqat orni siyasiy bölümining mu'awin bashliqi fang ning bolup, közetküchiler bu tür maqalilerning, hökümet tereptin buyrulghan zakaz maqale ikenlikini bayan qilmaqta.
Muxbirimiz shöhret hoshur
2009-02-17
Share

Maqalide köp partiye tüzümining jem'iyette qalaymiqanchiliq peyda qilidighanliqi, saylamda utup chiqqan partiyining az sandiki bir guruppining menpe'eti üchün xizmet qilidighanliqi, shunga xitayning bir partiye tüzümide dawamliq ching turushi kérekliki tekitlen'gen.

Aptor maqaliside köp partiye tüzümini gherb mehsulati dep teripligen hem gherbning, köp partiye tüzümini bir qisim tereqqiy qiliwatqan döletlerge téngish arqiliq u döletlerde muqimsizliqni keltürüp chiqarghanliqini eskertken. Maqalide, xitayning nöwette iqtisadiy tereqqiyatta altun dewrde turuwatqanliqini, jungxu'a millitining qaytidin bash kötürüwatqanliqini, bu mezgilde xitayning, muqimliqqa jiddiy éhtiyajliq ikenlikini, shuning üchün bir partiye tüzümining xitay üchün waz kéchilmes tüzüm ikenlikini eskertken.

Bügün amérika awazi radi'osi xitaydiki bir qisim ziyaliylarni ziyaret qilip mezkur maqalige qarita pikir igiligen. Béyjingdiki bir qanun mulazimet shirkitining adwokati Liu Xiaoyuan muxbirning ziyaritini qobul qilip, fangning maqalisining mezmun jehettin ziddiyetlik bir maqale ikenlikini bildürgen. U maqalide otturigha qoyulghan pikirning junggoda nöwette yolgha qoyuluwatqan bir dölette ikki xil tüzüm siyasitige qarshi ikenlikini bildürgen. U mundaq dégen: " eger junggogha köp partiye tüzümi uyghun kelmeydu dégen pikirni toghra dep qarisaq, u chaghda, teywenni junggoning bir qismi emes, déyishke toghra kélidu. Chünki teywende köp partiye tüzümi yolgha qoyuluwatidu we jem'iyet muqimliqi buzulmaywatidu. U chaghda yene xongkong we awminnimu junggo emes déyishke toghra kélidu."

Liu Xiaoyuan Sözide yene mundaq deydu: kompartiye heqiqetni sinashning birdin‏ - bir ölchimi heqiqet dep qaraydu, undaq iken, köp partiye tüzümini yolgha qoyup baqmay turup, uni junggogha ziyanliq dep tenqid qilish, kompartiye üchün öz pelsepisini inkar qilish démektur.

Béyjingdiki siyasiy penler mutexessisi Liu junning, xitayda nöwette, ijtima'iy ziddiyetlerning chigishleshkenlikini, bu ziddiyetning yiltizi téxi yolgha qoyulmighan köp partiye tüzümide emes, nöwette yolgha qoyuluwatqan mewjut tüzümde ikenlikini, shunga téxi yolgha qoyulmighan bir tüzümni tenqid qilishning ilmiy tereqqiyat nezeriyisige zit ikenlikini bayan qilghan.

U sözide yene, jem'iyetning ziddiyettin tamamen xaliy bolalmaydighanliqini, tüzümlerning mana bu ziddiyetlerni eng töwen chekke chüshürüshte rol oynaydighanliqini, buni emelge ashuralaydighan tüzümning démokratik tüzüm ikenlikini bayan qilghan we mundaq dégen: " dunyani körüp turuwatimiz, jem'iyettiki toqunushlarni eng yaxshi bir terep qiliwatqan döletler, köp partiye tüzümidiki döletlerdur. Jem'iyette qalaymiqanchiliq, acharchiliq peyda qilghan tüzüm gherb teshebbus qiliwatqan köp partiye tüzümi emes, sabiq sowit ittipaqi we junggo teshebbus qilghan kommunistik tüzümdur. Bu pakitqa köz yumush mumkin emes, uni untushmu mumkin emes."

Béyjing sana'et téxnologiye uniwérsitétining proféssori, Hu xingdou xitayda, köp partiye tüzümini yolgha qoyushning waqit jehettin baldur ikenlikini, emma bu dégenlik köp partiye tüzümi yarimas tüzüm dégenlik emeslikini, yeni mesilining köp partiye tüzümide emes, xitay jem'iyitining medeniyet jehette bu tüzümge téxi hazir bolalmighanliqida ikenlikini bayan qilghan. U xitayning köp partiye tüzümige qarap méngishining qéchip qutulalmaydighan yol ikenlikini, mesile waqit mesilisi ikenlikini tekitligen.

Yuqiridiki bayanlar xitay ichidiki bir qisim ziyaliylarning qarashliridur.

Gherb közetküchiliri bolsa, démokratik tüzümning ewzellikining dunyada nöwette talash - tartish qilinmaydighan derijide toghra tépilghanliqini, xitay kompartiyisi peqet hoquqtin waz kéchelmigenliki üchünla, bir türküm ziyaliylargha maqale zakaz qilip, köp partiye tüzümige qarshi jama'et pikri       bildürmekte.


Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet