Хитайниң сирланкида порт ясаватқанлиқи дуняниң диққитини қозғимақта

Хитай буниңдин бир нәччә йил бурун, пакистандин әрәб деңизиға киридиған гувадар портини ясашқа башлиған иди, униңдин кейин бенгалда читагон портини ясашқа башлиди. Кейин, һинди окянни назарәт қилиш үчүн бермида вә камбоджада һәрбий көзитиш базилирини қурди, әмди һазир сирланкида хамбанто портини ясаватиду, хитайниң бу һәрикити һазир һиндистанниңла әмәс, пүтүн дуняниң деққитини қозғимақта.
Мухбиримиз вәли
2010-02-18
Share
hindistan-bomba.jpg Һиндистанниң узун мусапилиқ ракета синиқидин бир көрүнүш.
AFP Photo

Хәлқара учур мәтбуати (UPI) ниң сәуди әрәбистаниниң рияд шәһиридин хәвәр қилишичә, хитай деңиз армийә қоманданлириниң йеқинда чәтәлләрдә һәрбий база қурушни тәшәббус қиливатқанлиқи вә һазир хитайниң сирланкида порт ясаватқанлиқи дуняниң деққитини қозғимақта.

Хитай һазир сириланкида ясаватқан хамбанто порти, хитайниң оттура шәрқ, африқа вә һинди окян райониға кеңийидиған һәрбий истратегийисиниң бир қисми

Хәвәрдә ейтилишичә, хитай буниңдин бир нәччә йил бурун, пакистандин әрәб деңизиға киридиған гувадар портини ясашқа башлиған иди, униңдин кейин бенгалда читагон портини ясашқа башлиди. Кейин, хитай бу портларни парс қолтуқидин әкилидиған хам нефит вә тәбиий газ туруба ленийисини муһапизәт қилиш, һәтта нефйт айриш санаити бәрпа қилиш үчүн қолланмақчи болғанлиқи дуняға ашкара болди. Униңдин кейин хитай техиму илгириләп, һинди окянни назарәт қилиш үчүн бермида вә камбоджада һәрбий көзитиш базилирини қурди.

Хитай һазир сириланкиниң җәнубида, чоңқур деңизға киридиған җайдики хамбанто арилиға бирмилярд америка доллири мәбләғ селип, адәттә йәрлик хәлқ белиқ тутуш үчүн қоллинидиған бу кечик аралда бир чоң порт ясаватиду. Сирланка даирилири йеқинда, бу портниң интайин тез сүрәттә ясиливатқанлиқини, бу қурулуш хитайниң сирланкида турушлиқ әлчиханисиниң ярдимигә әң көп игә болуп келиватқанлиқи үчүн, бу йил 10‏ - айдин бурун тамамән пүткүзүлидиғанлиқини елан қилди. Һазир хитай сириланкида елип бериватқан бу чоң қурулуш, әмәлийәттә, хитайниң оттура шәрқ, африқа вә һинди окян райониға кеңийидиған һәрбий истратегийисиниң бир қисми икәнлики ашкариланди.

'Һиндистан даирилириниң қаришичә, хитай һазир һәрбий күчини һиндистанниң тарихий мәдәнийәт чәмбирикини бузушқа қаритиватиду'

Нюйорк вақти гезитиниң баян қилишичә, һиндистанниң сабиқ ташқи ишлар министири, кейин йәнә давамлиқ дөләт мәслиһәтчиси болуп келиватқан канвал сибал хитайниң һазир сириланкида порт ясаватқанлиқини өз ичигә алған һинди окян районида елип бериватқан һәрикитини, хитай өзиниң һәрбий күчини һиндистанниң бу райондики тарихий мәдәнийәт чәмбирикини бузушқа қаритиватқанлиқи, дәп қарайду. Униң қаришичә, һиндистан һазир буниңға тақабил туруш үчүн һәрбий җәһәттә тәйярлиқларни ашурмақта.

Хитай һазир сириланкида порт ясаватқанлиқини, халисанә ярдәм, һәрбий муддиасиз нормал сода паалийити, дәп җакарлимақта

Америка авазиниң түнүгүн баян қилишичә, хитай баянатчиси ма җавшү, хитайниң сириланкидики хамбанто арилида порт ясаватқанлиқи һәққидә соралған соалларға җаваб бәргәндә, 'сириланкидики хамбанто порти пүтүнләй җуңго мәбләғ чиқирип ясаватқан порт болсиму, әмма җуңгониң бу районға қаратқан һечқандақ һәрбий муддиаси йоқ, бу пәқәт халисанә ярдәм, бу бир нормал сода паалийити' дәп җакарлиди.

Хитай һазир һинди окян районида һинди мәдәнийити чәмбирикиниң оргини егилиши мумкин әмәс

Сенгапорниң һиндистанда турушлуқ баш әлчиси ши зәйвенниң қаришичә, һинди окяндики сириланка, бенгал, нипал қатарлиқ дөләтләр вә башқилар, һәтта тибәтму, тарихтики һинди мәдәнийити вә әнәнилиридин һечбир аҗралмай келиватқан һүҗәйриләр, коммунист хитайниң һазир бу районда һинди мәдәнийити чәмбирикиниң орнини егилиши мумкин әмәс.

Һиндистан һазир хитайниң һинди окян вә әрәп деңизиға кириш үчүн қиливатқан һәрбий тиришчанлиқини наһайити яхши чүшиниду )һиндистан буни һинидстанни муһасиригә алидиған 'марҗан зәнҗир' дәп атаватиду(, әмма һиндистан һазир чандурмай туруп, өзиниң хитайға тақабил туридиған чарисини вә тәйярлиқини наһайити пухта қиливатиду.'

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт