Хитай таварлириниң хәлқарада чәкләшкә учриши хитайни әнсирәтмәктә

Мәтбуат хәвәрлиридин мәлум болушичә, һазир хәлқарада хитай таварлири үстидин әрзләр көпийип, хитай маллириға болған чәкләш садалириниң күчийиши, хитай таварлириниң хәлқара базарларда инавитиниң барғанчә чүшүп кетишини кәлтүрүп чиқириватқан болуп, бу хил әһвал хитай һөкүмитини биарам қилмақта икән.
Мухбиримиз миһрибан
2010-01-04
Share
Sut-parashok-pajiesi3-305.jpg Хитайдики бовақлар сүт парашокидин зәһәрлиниш мәсилиси еғир киризис һасил қилди. Сүрәттә, хитай анилар зәһәрлик мадда бар сүт парашокини қоллирида көтүрүп наразилиқини билдүрмәктә.
AFP Photo

Хитай 1992 - йили дуня сода тәшкилатиға әза болуп киргәндин буян, хитайниң тәннәрқи әрзан, әмма сүпити начар мәһсулатлириниң хәлқара базарларда төкмә қилип сетилиши сәвәблик, һазир нурғун дөләтләрдә хитайда ишләнгән малларға нисбәтән чәкләш хаһиши күчийиватқан болуп, хәлқара сода тәшкилатлириға хитай маллири үстидин қилинған әрзләрму көпәймәктә икән.

Бүгүн вашингтон почтиси гезитидә, "Америка билән хитай оттурисидики сода күриши қар дөвисидәк йоғинимақта" Намлиқ мақала елан қилинған болуп, мақалида һазирғичә 130 дөләт һәм ширкәтләрниң хитай маллири үстидин дуня сода тәшкилатиға әрз сунғанлиқи һәм хитай маллириға қарита баҗни көпәйтиш, хитай таварлириниң сүпитигә қарита юқири өлчәмлик сүпәт тәкшүрүшини йолға қоюш қатарлиқ вастиларни қоллинип, хитай мәһсулатлириниң өз дөлитигә көпләп төкмә болуп еқип киришиниң алдини алмақчи болғанлиқи хәвәр қилинған.

Вашингтон почтиси гезитиниң бу мақалисида, хитай маллириға қарита чәклимини күчәйтиватқан дөләтләр ичидә америка, германийә башлиқ явропа иттипақиға әза дөләтләр, һиндистан, русийә, мексика қатарлиқ дөләтләр алдинқи қатарда туридикән. явропа иттипақиға әза дөләтләр өткән 15 ай ичидә хитай һәм вйетнамда ишләнгән аяқ мәһсулатлириға қарита қаттиқ тәкшүрүшни йолға қойған болуп, һиндистан 6 айдин буян хитайда ишләнгән балилар оюнчуқлириға болған чәклимини йолға қойған, русийә болса хитайда ишләнгән тавар мәһсулатлириға қаратқан тәкшүрүшни күчәйтиш билән биллә, хитай содигәрлиригә қарита чәкләш тәдбириниму елип барған болуп, бултур хитайниң москва шәһиридики әң чоң сода базирини буйруқ билән тақивәткән.

Хитай билән америка оттурисидики сода мунасивитидики җиддий вәзийәт 2009 - йили 9 - ай мәзгилидә әң кәскин һаләткә йәткән болуп, америкиниң хитайда ишләнгән балунларға қарита 35% баҗ елишни йолға қоймақчи болуши хитай һөкүмитиниң қаттиқ наразилиқини қозғиған. Ундин башқа америка билән хитай оттурисидики тоху гөши мәһсулатлири, һайванат йемәкликлири,  полат мәһсулатлири содиси, америкиниң хитайда ишләнгән сүний талалиқ тоқулма буюмларға қаратқан тәкшүрүшни күчәйтиши, хитайда ишләнгән балилар йемәкликлири вә буюмлирини америка базарлирида чәклиши, аптомобил базиридики түрлүк чәклимиликләр, хитай билән америка оттурисидики әқлий мүлүк давасида америкиниң йеңип чиқиши қатарлиқлар нөвәттә хәлқарадики хитай мәһсулатлириға болған чәклимиләрниң барғанчә күчийиватқанлиқини көрситидикән.

Америка авази радио истансисиниң "2009 - йиллиқ америка  - хитай сода мунасивитидики һәмкарлиқ вә сүркилиш" намлиқ хәвәр анализида көрситилишичә,хәлқарадики хитай таварлириға қаратқан чәкләштә америкиниң алдинқи қатарда туридиғанлиқи баян қилинип, сода һәмкарлиқида 400 милярд долларлиқ сода келишими имзаланған болсиму, лекин америка 2009 - йилниң өзидила хитайниң 14 түрдики тавар мәһсулати үстидин дуня сода тәшкилатиға әрз сунуп, тәкшүрүш елип беришни тәләп қилған. Әрз қилинған тавар мәһсулатлириниң қиммити 5 милйон 840 миң америка доллири қиммитидә болуп, бу илгирики йиллардики хитай маллириға болған әрзләрдин 639% ашқан.

Хитай һөкүмити хәлқарада чәклимигә учришиға қарита әнсирәшкә өткән болуп, америка авази радио истансисиниң түнүгүнки хәвиридә баян қилишичә, һазир хитай һөкүмити хитай мәһсулатлирини чәкләватқан дөләтләрниң тавар мәһсулатлириға нисбәтәнму чәкләш тәдбирлирини елишқа башлиған. Хитайму америка һәм русийиниң полат мәһсулатлириға қарита контроллуқни күчәйткән, америкида ишләнгән кино, ун - син буюмлири, нахша пластинкилири, китаб - журнал қатарлиқ әқлий мүлүк мәһсулатлириға қарита чәклимиләрни күчәйткән.

Булардин башқа хитай һөкүмити дөләт ичидә йәнә, хитайда ишләнгән тавар мәһсулатлириниң маркилириға қарита, тәшвиқатни күчәйтишни йолға қойған болуп, хитайда ишләнгән тавар мәһсулатлирини хәлқарадики даңлиқ ширкәтләрниң тавар маркилири билән бирләштүрүп елан бериштәк йеңи усулни қоллинишқа башлиғанлиқи һәққидики хәвәрләр мәтбуатларда көпийишкә башлиған.

Америка авази радио истансисиниң түнүгүнки хәвиридә, "хитайда ишләнгән, әмма дуня әллириниң һәмкарлиқида ишләнгән мәһсулат" намлиқ тавар еланиниң, хитай маллириниң хәлқарадики образини яхшилаш мәқситидә телевизорларда бериливатқанлиқи, әмма хитай һөкүмити вә ширкәтлириниң бу хил урунушниң хитайниң әрзан баһалиқ, сүпити начар маллириниң образини яхшилашта үнүминиң йәнила наһайити төвәнлики баян қилинған.

Хитайниң тавар мәһсулатлириниң сүпитини тәтқиқ қилғучилардин, мәлум сода институтиниң профессори чанни йоһансун әпәнди америка авази радио истансисиниң зияритини қобул қилғида, хитайда ишләнгән бу сода еланиға қарита өз пикирини баян қилип мундақ дегән: "хитай һөкүмитиниң өз мәһсулатлирини башқилар билән бирлишип ишлигәнликини гәвдиләндүрүп елан қилиши әмәлийәттә, 'әгәр сән хитай мәһсулатлирини сүпити начар дәп әйиблисәң, бу начар мәһсулатларда башқа дөләтләрниңму һәссиси бар' дегәнни оттуриға көтүрүп чиқирип, мәсулийәттин қечиштин башқа нәрсә әмәс!"

Чанни йоһансун әпәндиниң қаришичә, хитай ширкәтлириниң бу хил урунушлири әмәлийәттә хитайниң өз таварлириниң сүпитини юқири көтүрүш үчүн тиришқанлиқидин әмәс, бәлки чәтәлләрдики даңлиқ ширкәтләрниң һәмкарлиқини қолға кәлтүрүп, даңлиқ маркилардин пайдилиниш үчүн икән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт