Xitay hökümiti sebiylerge xitay tili ma'aripini kücheytmekte


2006-07-28
Share

Yéqinda Uyghur aptonom rayonida échilghan qosh tilliq ma'arip xizmiti yighinida, xitay hökümiti qosh tilliq ma'arip namidiki xitaychilashturush ma'arip siyasitining yenimu rawan emeliylishishi üchün, xitay tili ma'aripini asasiy ma'aripning asasi bolghan baghcha ma'aripidin bashlap élip bérishqa ehmiyet bérish hemde buning üchün baghcha ma'aripigha yéterlik oqutquchi terbiyilep yétishtürüshni hemde buni Uyghur élining yéza- kentlirigiche kéngeytishni qarar qilghan.

Yézilarda xitayche balilar baghchiliri

Ma'arip xewerliridin ashkarilinishiche, xitay hökümiti aptonom rayonluq hökümet "baghcha ma'aripini xitaychilashturush pilanini 2006 yilidin -2010 yilighiche asasiy jehettin emeliyleshtürüshni pilanlap buni ishqa ashurush üchün 430 milyon yü'en meblegh salidiken. Shundaqla nöwette deslepki qedemde besh ‏- alte yashliq yéza balilirining 85% ning qosh tilda terbiyilinishini ishqa ashurush üchün heriket qilmaqta iken.

Uyghur élining her qaysi yerlik hökümet tor betliride élan qilin'ghan munasiwetlik uchurlardin ashkarilinishiche, xitay tili ma'aripini sebiylerge kücheytip élip bérish üchün békitilgen bu qarar boyiche, nöwette her qaysi yerlik hökümet hemde ma'arip tarmaqliri bolupmu Uyghurlar zich olturaqlashqan yéza ‏- nahiyilerde emeliyleshtürüsh üchün jiddiy tutush qilmaqta iken.

Xoten torida 27 - iyul élan qilinishiche, xoten wilayiti boyiche yette nahiye hemde bir sheherdiki balilar baghchilirida 9100 neper Uyghur sebiyler xitay tilida terbiyiliniwatqan iken. Buning üchün jem'iy 227 neper xitay tili terbiyichisi kéngeytip qobul qilin'ghan. 2010 – Yilighiche mexsus xitay tili ders béridighan yene 1304 neper baghcha oqutquchisi köpeytip qobul qilinidiken.

Qeshqerning yopurgha nahiyisi özidila 26 balilar baghchisi bolup kentlerning 30% ide xitay ma'aripi asas qilin'ghan balilar baghchisi qorulup bolghan.

"Xitay tilliq boghunlar" ?

Ili xewer torida qosh tilliq ma'arip heqqide bérilgen xewerlerge qarighanda, ili teweside xitay hökümitining qosh til ma'aripini sebiylerdin bashlash qararigha maslishish üchün, ili oblastliq ma'arip idarisi oblast boyiche "xitay tili boghunliri" musabiqisini oyushturup, xitaydin bashqa millet sebiylerning ichidin xitaychini eng yaxshi sözleydighan balilarni tallap chiqip teshwiqat élip barmaqchi boluwatqan bolup, nöwette ili oblastida 600 ming bala bu musabiqige qatnashturulmaqta.

Musabiqige qatnashqan balilar xitayche so'allargha jawab bérish, xitayche sen'et nomuri körsitish, xitayche oqush, sözlesh, yézish hemde bashqa türler buyiche musabiqige chüshüp xitaychini eng yaxshi ögen'gen bala bolushni talishidiken.

Yesli baliliridinmu xitay tilidin imtihan almaqta

Nöwette, xitay hökümiti mana mushuninggha oxshash pa'aliyetler arqiliq Uyghur élide xitay tili oqutushini sebiylerdin bashlash herikiti kücheytiwatqan bolup, ata -anilarmu xitay tili ma'aripi barghanche kücheytiliwatqanliqi üchün buninggha maslishishqa mejbur boluwatqan iken. Qeshqerning melum nahiyisidin bir Uyghur ayal Uyghurlarning balilirini hazir xitayche mektepke bérishtin burun xitayche yeslilerge bériwatqanliqini bildürdi:

Ziyaliylar: xitay Uyghurlarni ang jehettin assimilyatsiye qilmaqchi

Xitay hökümitining yéqinqi yillardin béri Uyghur qatarliq xitay bolmighan milletlerge qarita qosh til ma'aripi namida ma'aripni xitaychilashturush siyasitini kücheytip élip bérishi eslidinla Uyghurlarning naraziliqini qozghap kéliwatqan mesile idi.

Nöwette xitay da'irilirining mezkür siyasitini hetta mektep yéshigha toshmighan sebiylerdin bashlap élip bérish üchün jiddiy heriket qiliwatqanliqi chet'ellerdiki Uyghur ma'aripchiliri hemde ziyaliylirining naraziliqini yenimu ashurmaqta. Ular "xitay hökümitining qosh til ma'aripi, Uyghur ewlatlirining öz ana tilini untuldurup, ularni pütünley xitayche til, xitay éngida, xitay medenitide terbiyleshni meqset qilghan assimilyatsiye siyasitidin bashqa nerse emeslikini yenimu ashkarilidi" dégen qarashlarni otturgha qoymaqta. (Gülchéhre)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet