Xitay dölet ishliri kabinéti axbarat orgini aldigha yighilghan erzdarlar qolgha élindi

Xitayning herqaysi jayliridin kelgen nechche yüzligen erzdar charshenbe küni etigen bir arigha jem bolup, özliri teripidin hazirlan'ghan kishilik hoquq depsendichilikige a'it matériyallarni, béyjingdiki dölet ishliri kabinitining axbarat orginigha tapshurushqa teyyarliniwatqan bir peytte, xitay da'iriliri zor kölemdiki herbiy küchliri ishqa sélip erzdarlarni zorluq wasitisi bilen tarqitiwetken shuningdek nurghun erzdarni qolgha alghan.
Muxbirimiz eqide
2009-01-14
Share
xitay-dixan-yer-mesile-305.jpg Guangdungning, guangning nahiyisidiki tümenligen déhqan yer igiligüchilerni qollighan hökümet saqchiliri bilen qattiq toqunushqan körünüsh.
RFA Photo

Istansimizning xongkongdiki muxbiri mezkur weqe toghrisida erzdarlardin biwaste uchur igiligen bolup, töwende muxbirimiz eqide silerge bu heqte anglitish béridu.

Xitay kishilik hoquq pa'aliyetchiliri, hökümetning, xelq menpe'etini kapaletke ige qilmasliq qilmishliri tüpeyli meydan'gha kéliwatqan naraziliq heriketlirining ötken yil zor derijide ewj alghanliqini, yuqiri derijilik hökümet organlirigha erz sunush, naraziliq bildürüsh pa'aliyetlirining oxshashla bu yilmu toxtimastin küchiyiwatqanliqini, qattiq basturushtin, solashtin hetta étip öltürüshtin qorqmighan xelq ammisining bu xil qorqmas iradisining haman bir küni, hakimiyetni boysundurushqa türtke bolidighanliqini bildürmekte.

Kishilik hoquq pa'aliyetchiliri özlirining yuqiriqi qarashlirini bildüriwatqan bir peytte, béyjingdiki bir kishilik hoquq pa'aliyetchisi charshenbe küni istansimiz muxbirigha, xitayning herqaysi jayliridin kelgen erzdarlarning béyjingdiki dölet ishliri kabinéti axbarat orgini aldigha yighilip, yene bir qétim keng kölemlik naraziliq pa'aliyiti élip barghanliqini ashkarilidi.

Bu qétimliq naraziliq herikitige erzdarlarning ehwalidin toluq xewerdar bolushni xalighan chet'el muxbirlirimu qatnashqan bolup, xitayning herqaysi jayliridin kelgen erzdarlar, béyjingdiki dölet ishliri kabinéti axbarat orginining binasi aldigha topliship, pa'aliyitini dawamlashturuwatqinigha del ikki sa'et toshqanda, hökümet nurghun herbiy we saqchilarni ishqa sélip, barliq erzdarlarni tarqitiwetkendin sirt yene xéli köp erzdarni qolgha alghan.

Weqe jeryanigha toluq shahit bolalaydighan, öz öyidin mejburiy köchürülgenlikige narazi bolush sewebidin naraziliq bildürgüchiler topigha qétilghan yö chilong charshenbe küni xongkongda turushluq muxbirimizning ziyaritini qobul qilip, neq meydanda yüz bergen jeryanni tonushturdi. U sözide " shu waqitta üch yüzdek adem bar idi, kéyin chet'ellik muxbirlar erzdarlarni süretke hemde filimgha aldi we ziyaret qildi.

Axbarat orginining aldigha toplashqan ademlerning hemmisi zerbige uchrighuchilar bolup, qollirida hökümetke erz qilish üchün sunmaqchi bolghan matériyallirini tutushup, namayish tüsini shekillendürdi, hemmige melum bolghinidek hökümetning nöwette eng endishe qilidighini, 300 ademning bir jaygha topliship emes, belki 5 ademning bir jayda topliship turushi, elwette, shunga biz toplashqan axbarat orginining aldigha tosattin saqchilar we saqchi mashinisi toshup ketti. Bir qisim erzdarlar saqchilarning warqirash - jaqirashliri bilen teng qéchishqa bashlidi, yene bir qisimliri élip kétildi" dédi.

 Saqchilar erzdarlarning bir qisimlirini nechche mashina bilen majalogha apirip qoyghan, erzdarlar ichide béyjingliq zaw shünli, dölet ishliri kabinéti axbarat orginining xadimigha öz derdini anglitiwatqan peytte saqchilar teripidin qolgha élinip, béyjing endingmén saqchixanisigha solap qoyulghan iken.

Erzdarlar zaw shünlining, béyjingdiki endingmén saqchixanisigha solan'ghanliqini, muxbirimizgha bildürgendin kéyin, shenbe küni kech sa'et 6 yérimda istansimiz muxbiri, endingmén saqchixanisigha solap qoyulghan zaw shünlini téléfon arqiliq ziyaret qilish pursitige érishti. U muxbirimizgha mundaq dégen: " men hazir endingmén saqchixanisigha solap qoyuldum, ular méni etigen sa'et 11 lerde bu yerge élip keldi, ular bir shangxeylik erzdarni méning bilen birge élip kelgen idi, saqchilar néme üchün méni saqchixanigha élip kelgenliki heqqide ipade bildürmidi, men axbarat orginining qobul qilish öyide mezkur organ xadimi bilen yéngi söhbet bashlighan idim, endingmén saqchixanisining bashliqi 8 saqchi bilen birge qobul qilish öyige uchqandek kirip méni u yerdin sörigen péti élip chiqip, aptomobilgha mejburi olturghuzup, bu yerge élip kélip solap qoydi".

Istansimiz muxbiri bihude solap qoyulghan zaw shünli bilen sözini ayaghlashturup, endingmén saqchixanisigha téléfon urup, béyjingliq erzdar zaw shünlining néme sewebtin bu saqchixanigha solap qoyulghanliqini sorighinida, saqchi teptartmastin bizning bu yerde bundaq adem yoq dep jawab bergen. Muxbirimiz ": men téxi hazirla uning bilen téléfonda sözleshtim, u hazir silerning saqchixanida " désimu, yaq, bundaq adem bizning buyerge solanmidi, dep muxbirning so'aligha dawamliq jawab bérishtin bash tartqan.

Zaw shünlining ashkarilishiche, ötken yili 12 ‏ - ayning 10 ‏ - küni xelq'ara kishilik hoquq küni xatirliniwatqan künde, zor köpchilik erzdarlar, béyjing tashqi ishlar ministirlikining kishilik hoquq heriket pilani" gha mes'ul tarmiqigha iltimas sunup, tashqi ishlar ministirlikining 12 ‏ - ayning 18 ‏ - künigiche, erzdarlarning dölet ishliri kabinéti axbarat ishxanisi bilen alaqe ornitishigha shara'it hazirlap bérishini telep qilghan iken. Biraq bir aydin buyan erzdarlar axbarat orginidin xewer kütüp héchqandaq qana'etlinerlik bir jawabqa érishelmigen. Buning bilen erzdarlar topliship naraziliq bildürüsh qararini békitken.

Ötken yilning axiri istansimiz xitay erzdarlirining hökümetke erz sunush jeryanida uchrighan heqsizliqliri heqqide köp melumatlar anglatqan bolup, béyjingliq erzdar sün liwéning bildürüshiche, erzdarlar, dölet kishilik hoquq heriket pilani boyiche, zerbige uchrighan ajiz kolliktipning awazini chiqirishqa purset yaritish, döletning kishilik hoquqidin mehrum qalghanlar we ümidini yoqatqanlarni basturush emes belki ularning hayat - mamatigha tutishidighan menpe'etini eslige keltürüshige kapalet bérishini telep qilghan.

Charshenbe küni sa'et 7 yérimda, saqchilar zaw shünlining öyige qaytishigha ruxset bergen, u istansimiz muxbirigha hökümetning yolsiz qilmishlirini qattiq eyibligen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet