Хитайниң тинч өзгириш қәдими һечқачан астилап қалғини йоқ

Хитай таможнилри йеқинда елан қилған санлиқ мәлуматларға қариғанда, бу йил 5‏ - айда хитайниң ташқи сода меқдари өткән айдикидин 3.8% Азлиди, бултурқи охшаш мәзгилидикидин 26.4% Камлиди. Хитай билән явропа, америка вә японийә оттурисидики содидики тәңпуңсизлиқму 22.1%, 17.1% Вә 24.6% Азайди.
Мухбиримиз вәли
2009.06.16

Америка авазиниң баян қилишичә, вашингтондики питерсон хәлқара иқтисад тәтқиқат мәркизиниң пишқәдәм тәтқиқатчиси николас ларсон бу һәқтики мулаһизиисдә, хитай һазир амалсиз қалмақта, гәрчә хитайниң һазирқи иқтисадни қозғитиш сияситиниң түрткисидә, асаси қурулушқа мәбләғ селиш қизғин болуватсиму, хитай һөкүмити йәнә иҗтимаий капаләт тикләшкә тиришиватсиму, әмма бу, йәнила хитай иқтисадини тез өрлитидиған һәрикәтләндүргүч күч болалмайду, омумий әһвалдин қариғанда, хитай һөкүмитиниң тинч өзгириши һечқачан астилап қалғини йоқ дәп қарайду.

Хитай һөкүмитиниң иқтисадни қайтидин қозғитишқа қабилийити йәтмәйду

Хитайда ақиллар гурупписи дәп қарилидиған дөләт учур мәркизиниң баш иқтисадшунаси фән җәнпиңниң қаришичә, хитай һөкүмитиниң иқтисадниң төвәнлишини контрол қилиш иқтидари бар, әмма иқтисадни қайтидин қозғитишқа қабилийити йәтмәйду.

Униң баян қилишичә, иқтисадниң қайтидин гүллиниши --- хусусий ширкәтләрниң мәбләғ селиши вә ички сәрпиятниң муқимлиқидин ибарәт һәрикәтләндүтгүч күчкә бағлиқ. Буниң үчүн хитай һазир алди билән америка иқтисадиниң қайтидин гүллинишини арзу қилиду вә америка билән һәмкарлишишқа муһтаҗ.

Америка буниңдин кейин хитайда өзиниң консулханилирини кеңәйтиду

Америка дөләт мәҗлиси америка - хитай хизмәт гурупписиниң ортақ рәиси керк йеқинда, америка - хитай мунасивити 21‏ - әсрдики хәлқара мунасивәтләр буйичә әң муһим мунасивәт, дәп җакарлиди. Униң ейтишичә, америка буниңдин кейин афғанистан мәсилисидә йәнә хитай билән болған һәмкарлиқини күчәйтиду вә хитайда өзиниң консулханилирини кеңәйтиду.

'Дең йүҗав делоси' һәққидә чиқирилған һөкүм хитайда тинч өзгириш тезләватқанлиқиниң месали

Б б с ниң баян қилишичә, хитайда 2003 ‏ - йилидин кейин, дөләт пуқралириниң өзиниң пуқралиқ еңиға болған тонуши наһайити тез өсти. Интернет хәлқниң кишилик һоқуқини вә пикир әркинликини қолға кәлтүрүшини тез илгири сүрди.

Буниңға қарита, коммунист хитай һөкүмити һазир амалсиз қеливатиду. Бәлки хитайниң тинч өзгириши тезләватиду. Хитайдики дөләт пуқралириниң һоқуқини қоғдаш тәшкилатниң баянатчиси пең диң әпәндиниң қаришичә, бүгүн хубей өлкисиниң бадуң наһийилик сот мәһкимисидә дең йүҗав делоси һәққидә чиқирилған һөкүм хитайда тинч өзгириш тезләватқанлиқниң месали.

Хәвәдә ейтилишичә, хубей өлкисиниң бадуң наһийиси йесәнгуән базири сода санаәт бирләшмисиниң мудири дең гуйда билән муавин мудири хуаң җижде 5‏ - айниң 10 ‏ - күни 'парағәт шәһири' дәп атилидиған бир қавақханиға кирип, шу җайда ишләп җан беқиватқан дең йүҗав исимлик 21 яшлиқ бир қизни 'пәвқуладдә мулазимәт' кә мәҗбурлиған. У қиз һақарәткә чидимай, бу икки коммунист әмәлдариға пичақ тиққан. Униң бири өлгән. Сақчилар у қизни 'қатил' дәп қолға алған. Бу наһийидики дөләт пуқралириниң һоқуқини қоғдаш тәшклатиниң бу қиз үчүн адаләт тәләп қилиши нәтиҗисидә, бүгүн бу наһийиниң сот мәһкимиси, һөкүмәт әмәлдарлириға пичақ тиққан бу қизни 'гунаһсиз' дәп һөкүм чиқирип қоюп бәрди вә коммунист әмәлдарлирини 'гунаһкар' дәп атиди.

Хитай һөкүмитини өзгәртишкә һәссә қошмиған адәм, адәм әмәс

1957‏ - Йили 'оңчи' дәп қалпақ кәйгүзүлүп әмгәк билән өзгәртиш үчүн шинҗаңдики биңтуәнгә паланған мәшһур шаир әй чиңниң оғли әй вейвей 'көзитиш журнили'да мақалә елан қилип, хитайдики дөләт пуқралирини хитайниң тинч өзгиришини илгири сүрүшкә чақирди.

Униң қаришичә, хитайда асасий қанун капаләткә игә әмәс, хәлқ сайлам белити дегәнни билмәйду; учур вастилири әркин әмәс, хәлқниң пикир баян қилиш әркинлики йоқ, көчүш әркинлики йоқ; хитайда пүтүн хәлққә қаритилған мәҗбурий маарип йоқ, давлиниш суғуртиси йоқ; хитайда сот мәһкимилири битәрәп әмәс, һөкүмәтни назарәт қилидиған тәшкилат йоқ, мустәқил ишчилар уюшмиси йоқ, һәрбий қисим дөләтниң әмәс.

Униң қаришичә, хәлқ һазир мәктәпләрдә өз арзуйи буйичә билим алалмайду, һөкүмәтниң гезитини оқуса алдинип қалиду, интернеткә кирсә назарәткә елиниду. Хитайда хәлқниң йәр - земнлири халиғанчә тартивелиниду, өйлири чеқивитилиду, канда ишлисә көмүлүп қалиду, яш қизлар харлиниду, хәлқ ишсиз қелип өлсә һөкүмәтниң кари йоқ, агаһ болмиса, һәтта сүт ичсиму зәһәрлинип қалиду.

Бундақ бала - қазадин сақ қалған хәлқни сақчи, аманлиқини сақлаш, базар башқуруш, роһий кесәлликләр дохторханилири дегәнләр җазалайду. Қаршилиқ ипадиләп намайиш қилса 'җуңгоға қарши күчләр' дәп җазалайду, адаләт тәләп қилсиму 'җуңгоға қарши күчләр' дәп гунаһ артиду. Әй вейвей әпәндиниң қаришичә, әмди хәлқ үчүн хитай һөкүмитини өзгәртиштин өзгә йол қалмиди, шундақ дейиш керәкки, буниңдин кейин хитайда 'җуңгоға қарши күчләр' болуп, хитай һөкүмитини өзгәртишкә һәссә қошмиған адәм, адәм әмәс.
Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.