Xitaylar xotenning yéziliridimu `pahishixana` achmaqta

Exlaq insanlar otturisidiki munasiwette yaxshi bilen yamanni, toghra bilen xatani ayriydighan ölchemlerdin biridur. Exlaq sözi étmologiye jehettin erebchidiki `xulq` sözidin kelgen bolup, erepchidiki `xulq` sözi`xuy` menisini ipadileydu.
Muxbirimiz erkin tarim
2008-11-26
Share
uyghur-elide-eydiz-305.jpg Namelum eydiz chékermenlirining körünüshi chüshürülgen süret.
RFA Anglighuchisi teminligen.

Exlaq  uzun tarix jeryanida shekillen'gen örp  -  adetni, kishilerning qimmet köz qarashlirini öz ichige alidu. Exlaq bir insanning, bir guruppining yaki insanlarning herikitining toghra yaki xata ikenlikini belgileydu. Bir millet üchün, til, din we dölet qanchilik muhim bolsa, exlaqmu shunchilik muhimdur.

Bügünki künde Uyghurlar arisida eng köp  munazire qiliniwatqan mesililerdin biri exlaqi jehettiki buzulushdur. Uyghur diyaridin kelgen Uyghurlar kéyinki on nechche yil ichide Uyghur diyarida köp sanda pahishixanining échilghanliqini, hetta bu xil yerlerni xitaylarning musulmanlar üchün muqeddes dep qaralghan meschitlerning yénida échiwatqanliqini, buni achqan kishilerning we bu yerde ishlewatqanlarning hemmisining xitaylar ikenlikini ilgiri sürmekte.

Biz xotendin yéngi kelgen abdulla isimliq  bir Uyghur musapir bilen bu heqte söhbet élip barduq. Abdulla ependi bizge bergen melumatida, hazir xoten wilayitide nahiye we yéza, kent merkezliridimu  pahishixanilarning échilghanliqini, gerche bu yerlerning ismi köngül échish kulubi, qawaqxana dep atalghan  bolsimu, emeliyette pahishixana ikenlikini, bu yerde ishlewatqan qizlarning %90 sichüenlik ikenlikini, hemmisining hökümet teripidin bérilgen kinishkisi barliqini éytti.

Abdulla ependi xitay hökümitining yézilarghiche pahishixana échishqa ruxset bérishidiki  sewebning Uyghurlarning exlaqini buzush arqiliq  millet bolush xususiyitini yoqitishtin ibaret ikenlikini éytti. 

Xoten  Uyghur nopusi eng  köp wilayetlerdin biri, xoten xelqi dinigha, örp - adetlirige, milliy en'enilirige sadiq bir xelq. Undaqta xitay hökümitining bundaq bir rayonda yézilarghiche pahishixana échishqa ruxset qilishidiki seweb néme? nopusining köpi musulman bolghan xotendek bir yerde pahishixanilerge kimler bériwatidu? buninggha yerlik xelq qandaq qarimaqta? dégen'ge oxshash su'allargha bolghan jawabni yuqiridiki awaz ulinishidin, xotendin yéngila kelgen abdulla ependi bilen élip barghan söhbitimizdin toluq melumatqa ige bolisiz.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet