Японийидә қелишни қарар қилған уйғурлар һәм моңғуллар қийин күнләрдә япон хәлқи билән биллә икәнликини билдүрди

11-Март күни японийидә йүз бәргән 9 бал қаттиқ йәр тәврәштин кейин, японийидә йәр тәврәштин кейинки қутқузуш һәм қурулуш ишлири давамлашмақта.
Мухбиримиз меһрибан
2011.03.25
yapon-yer-tewres-5-305.jpg Японийә рәкузәнтакатадики бир кишиниң өзниң йоқилип кәткән өйигә қарап турмақта. 2011-Йили 22-март.
AFP

Бүгүн дуня уйғур қурултийиниң японийидики мәсули илһам мәхмут әпәнди һәм ички моңғул хәлқ партийисиниң японийидики баш катипи кһәрәид кһувисгалт әпәндиләр радиомиз зияритини қобул қилип, японийидики апәттин кейинки қутқузуш әһвали һәм японийидә қелип қелишни қарар қилған уйғурлар һәм моңғулларниң әһвали һәққидә тохталди.

Японийидә кишиләрни әндишигә селиватқини йәнила ядро радиатсийисиниң тәсири болмақта

Бүгүнки хәлқара хәвәрләрдин мәлум болушичә, йәр тәврәштин кейинки японийидә нөвәттә кишиләрни әң әнсиритиватқини йәнила японийидики ядро радиатсийисиниң тәсири мәсилиси икән.

Японийә мәтбуатлириниң хәвиридә баян қилинишичә, нөвәттә японийидә йәр тәврәш апити йүз бәргән шәрқий шималдики фукушима, иватә, мияги қатарлиқ өлкиләрниң ичимлик сүйидә атом радиатсийиси тәсири бирқәдәр күчлүк икәнлики байқалған. японийә баш вәзири җүмә күни 25-март күнидики телевизор нутқида нөвәттә японийидики фукушима арилидики ядро електр истансисиниң йәнила хәтәр ичидә икәнликини билдүргән.

Дуня уйғур қурултийиниң японийидики мәсули илһам мәхмут әпәнди һәм японийидики йәр тәврәш районлириниң бири болған мияги өлкисиниң синдай шәһиридин зияритимизни қобул қилған ички моңғул хәлқ партийисиниң японийидики баш катипи кһәрәид кһувисгалт әпәндиләрниң билдүрүшичә, японийидә апәттин кейинки қутқузуш һәм қурулуш ишлири давамлишиватқан болуп, нөвәттә кишиләрни әнсиритиватқини йәнила ядро радиатсийиси тәсири икән.

Илһам мәхмут әпәнди өз баянида японийә һөкүмитиниң уқтуруш чиқирип, бу өлкиләрдики балилар һәм һамилидар аялларниң ичимлик су мәсилисидә диққәт қилиши шундақла бу өлкиләрдин чиққан көктат, деңиз мәһсулатлири қатарлиқ йемәкликләрни бир мәзгил истемал қилмаслиқ һәм сиртқа чиқармаслиқни уқтурғанлиқини билдүрди.

Ички моңғул хәлқ партийисиниң японийидики баш катипи кһәрәид кһувисгалт әпәнди өзиниң синдай шәһиридики мусапирлар районида көргән әһваллирини баян қилди.

Униң билдүрүшичә йәр тәврәштин кейин қурулған мусапирлар кәнтигә орунлаштурулған деңиз қирғиқидики аһалиләр һәм қутқузуш хадимлири, 15 күндин буян деңиз ташқинида йоқап кәткәнләрни издәш ишлирини һелиму давамлаштуруватқан болуп, нөвәттә апәт районидики әң зор мәсилә атом радиатсийиси сәвәбидин булғанған ичимлик су мәсилиси шундақла йемәклик һәм аптомобилларға керәклик болған нефит гази қатарлиқларниң қис болуш мәсилиси икән.

Японийидә апәт сәвәбидин өлгән һәм йоқап кәткән уйғурларниң барлиқи һәққидә мәлумат йоқ

Японийидә бу қетимқи йәр тәврәш апитидә өлгәнләр һәм йоқап кәткәнләр сани йәнила ениқлиниш басқучида туруватмақта икән. японийә һөкүмәт тәрәпниң ашкарилишичә, 25-мартқа қәдәр апәттә өлгәнләр сани 10102 нәпәргә, йоқап кәткәнләр сани 17053 нәпәргә, мусапирлар лагерида панаһлиниватқанлар сани 250миң адәмгә йәткән.

Илһам мәхмут әпәндиниң билдүрүшичә, японийидә туруватқан уйғурларниң зор көпчилики бу қетим йәр тәврәш апити болған җайларда болмиғини чүн, уйғурлар арисида өлүш, ярилиниш һәм атом радиатсийисидин зәһәрлиниш әһвали көрүлмигән.

Апәттин кейин нурғунлиған чәтәлликләр японийидин айрилишқа мәҗбур болған, әмма бир қисим уйғурлар һәм моңғуллар йәнила японийидә қелип, әң еғир күнләрдә японийиликләр билән биллә болушни қарар қилған.

Йәр тәврәш апитидин кейин японийидики чәтәлликләрниң зор бир қисми японийидин кетишкә башлиған. японийидики уйғурлар һәм моңғулларниң ичидиму зор бир түркүми кетишни қарар қилған. Әмма йәнила бир қисим уйғурлар һәм моңғуллар японийидә давамлиқ қелишни қарар қилған.

Илһам мәхмут әпәнди һәм кһәрәид кһувисгалт әпәндиләр японийидин кәтмәсликни қарар қилған уйғурлар һәм моңғулларниң японийиликләр билән пәқәт раһәт күнләрдила әмәс, бәлки бешиға еғир күнләр кәлгәндиму улар билән биллә яшашни қара қилғанлиқини билдүрди.

Илһам мәхмут әпәнди өзи һәм бир қисим уйғурларниң японийидә қелиш йолини таллишидики сәвәбләрниң көп тәрәплимә икәнликини баян қилиш билән биллә, қалған уйғурларниң апәткә учриғанларға өз қолидин келишичә ярдәм қилиш йоли үстидә издиниватқанлиқини билдүрди.

Кһәрәид кһувисгалт әпәнди мундақ деди:
“шундақ нурғунлиған чәтәлликләр кәтти. японийидә тәхминән 10000дәк моңғул бар. Ташқи моңғулдин кәлгәнләр асасән кәтти. Әмма ички моңғулдин кәлгән моңғулларниң зор көпчилики йәнила кәтмәсликни қарар қилдуқ. Чүнки ички моңғулниң әһвали бу йәрдикидинму начар, мәйли муһит булғиниши болсун яки сиясий бесим болсун, биз моңғулларға у йәрдики бесим техиму еғир. Униңдин башқа биз моңғуллар илгири япон хәлқиниң достлуқи һәм ярдимигә ериштуқ. Бүгүнки күндә уларниң бешиға күн чүшти, шуңа бу күнләрдә бу йәрдә қелип уларға азрақ болсиму өз ярдимимизни қилмақчи болуватимиз.”

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.