Ijtima'iy yardem bilen exlaq

Musulmanchiliqta jem'iyettiki éhtiyaj igilirige sediqe - zakat bérish we xalisane yardem qilish nahayiti muhim ijtima'iy ibadettur. Bu hergizmu japaliq ishlesh arqiliq bay bolghan musulmanlardin mejburi élinidighan baj emes. Belki baylar bilen kembegheller otturisidiki tengpungsizliqni normallashturidighan tengshigüchtur.
Muxbirimiz ömerjan toxti
2009-03-25
Share

Zakat, sediqe we bashqimu ijtima'iy yardemler jem'iyet kishiliri otturisida qérindashliq, dostluq we inaqliq tuyghusini shekillendüridighan, tebiqiler arisidiki musapini yéqinlashturidighan yaxshi ishlardur.

Ana wetennning oxshash bolmighan bilimgahlirida oqushini püttürgendin kéyin, mekke mukerreme shehiride ilmiy xizmetler bilen shughulliniwatqan abdulla hajim iman we uning jem'iyettiki roli heqqidiki söhbitimizni qobul qilghan idi.

Abdulla hajim bilen söhbet

Abdulla hajim mundaq didi:" sediqe - zakat bergüchi allahning raziliqigha érishish niyiti bilen béridu. Shunga u kembeghellerge minnet yaki qopal mu'amile qilalmaydu, ularni kemsitelmeydu we özini mert - séxiy qilip körsitishkimu tirishmaydu. Chünki ular sediqe - zakat bérip minnet qilghuchilarning bergen sediqisi bilen zakitining qobul bolmaydighanliqini, nam - abroy qazinish niyiti yardem qilghuchilarning yardimidin allah bihajet ikenlikini we sawabtin mehrum qalidighanliqini yaxshi bilidu. Sediqe - zakat bérish bergüchining nepsini béxilliq kirliridin paklighandek, uning bayliqining maddiy we meniwiy her jehettin köpiyishike türtke bolidu. Musulmanlardiki sediqe - zakat baylardin élip kembe'i'ellerge bérilidu. Shunga allah ta'ala muhemmed eleyhissalamgha:" ularning nepslirini béxilliq kirliridin paklishing we yaxshiliqlirini köpeytishing üchün ularning malliridin bir qismini zakat hésabida alghin" dep emr qilghan.

Bu ayettiki paklash hergizmu jismaniy jehettiki paklash bolmastin belki rohiy we eqide jehettiki paklashtur. Pul - mal yighishni we maddiy asasni meniwi asastin muhim dep dep kéliwatqan bir insan üchün özide tewe bolghan mal - dunyaning melum pirsentini qarap turup bashqilargha bölüp bérish asan'gha chüshmeydu. Biraq musulman adem özining eqidisi we exlaqini mizan qilghan halda, özi bir jem'iyette birge yashawatqan, bir mehellide turiwatqan, bir meschitte, bir septe turup namaz oquydighan, her xil sewebler tüpeyli qiyinchiliq ehwalda qalghan kembeghel kishilirige sediqe - zakat we xalisane yardemlerni qilip ularni yöleshni, ularni iqtisadiy qiyinchiliqlardin qutuldurushni diniy burch dep tonuydu. Waqti - waqtida sediqe we yardemlerni qilip turghan adem allahning cheksiz shepqitige we hémayisige ériship turidu."

Sediqe we zakatning ornida turidighan exlaq

Abdulla hajimning éytishiche, jem'iyettiki hemme ademning kembeghellerge yardem qilishi kütülmeydu. Chünki hemme adem bay bolmaydu. Kembeghel bolmisimu özi we a'ilisining éhtiyajidin ashurup bashqilargha bir nerse bérish imkaniyiti bolmighan otturhal turmushtiki kishilermu bar. Mundaq kishilerning bashqilargha yardem qilimen déginidin awwal öz a'ilisining turmushini yaxshi qamdishi aldinqi orunda turidu. Shunga ulardin yardem kütülmeydu. Emma kemebeghel, bay we otturahal turmushtiki her qandaq adem, hetta kembeghellermu béreleydighan bir sediqe bar. U bolsimu, kishilerge tebessum bilen chirayliq mu'amile qilishtur. Peyghember eleyhissalam mundaq dégen:" birawning yüzige tebessum bilen qarishingning özi sediqe bergenning sawabni qazanduridighan yaxshi ishtur. Shuningdek, yaxshi ishlargha buyrup yaman ishlardin tosush, yol sorighan'gha yolni körsitip qoyush, kishiler mangidighan yoldin tash we paskina nersilerni élip tashliwétish, közi körmeydighan ademning qolidin yétilep baridighan yérige apirip qoyush, qandaqla bir öchirette nöwitingni zörüriyiti bar birige ötünüp bérish qatarliq ishlarning hemmiside sediqe bergenning sawabi bar."

Bundaq asan we yéning sediqining höddisidin chiqalmaydighan adem yoq. Shunga insan imkaniyetler bilen hésablishishtin awwal yaxshi niyet, durusluq we güzel exlaqqa ige bolsila hemme ish özlikidin öz yoligha kiridu. Chünki allah ta'ala qur'an kerimde:" kimki teqwaliq qilidiken, allah uninggha her qandaq bir qiyinchiliqta choqum chiqish yoli béridu" deydu. Ayettiki teqwaliq güzel exlaqnimu öz ichige alidu. Chünki heqiqiy teqwaliq güzel exlaqning méwisidur.


Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet